"Αν είναι να αγοράσετε μόνο έναν δίσκο μέσα στο 1972", έγραφε πριν από 50 χρόνια το Melody Maker, "πάρτε αυτόν". Συνοψίζοντας έτσι την εντύπωση που προκάλεσε το Concert for Bangladesh, στο οποίο σφυρηλατήθηκε μια διασύνδεση της ροκ κουλτούρας με τη φιλανθρωπία, που παραμένει κραταιά ως τις μέρες μας.
Τον Ιούνιο του 1971, ο George Harrison πληροφορήθηκε από τον μέντορά του Ravi Shankar όσα συνέβαιναν στο Μπανγκλαντές. Έμαθε δηλαδή για τη φτώχεια, για τις προσπάθειες των κατοίκων να αποτινάξουν την κυριαρχία του Πακιστάν, για τη σκληρή του στρατιωτική απάντηση, για τις σφαγές, για τα κύματα των προσφύγων. Κι αφού άκουσε, έκανε μερικά τηλεφωνήματα.
Με τη διάλυση των Beatles να είναι ακόμα νωπή, το όνομα του Harrison κουβαλούσε ένα τεράστιο συμβολικό κεφάλαιο. Πολύ γρήγορα, λοιπόν, εξασφαλίστηκε η αιγίδα της UNICEF, η Apple κυκλοφόρησε το φρέσκο single "Bangla Desh", ενώ γύρω του συγκεντρώθηκε μια πολυμελής ομάδα βιρτουόζων, με προεξάρχοντες τον Bob Dylan και τον Eric Clapton. Μεσούντος έπειτα του Πολέμου της Μπανγκλαντεσιανής Ανεξαρτησίας (1η Αυγούστου 1971), έδωσαν δύο συναυλίες στο Madison Square Garden της Νέας Υόρκης, που μετουσιώθηκαν σε ένα τριπλό live album και σε ένα ντοκιμαντέρ.
Στους δικούς μας καιρούς, ίσως δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί το Concert for Bangladesh αγκαλιάστηκε τόσο ενθουσιωδώς από κοινό και κριτικούς, με το Rolling Stone να το ανακηρύσσει σε "καθοριστικό σημείο για την εξέλιξη του rock 'n' roll". Από τη μία, ήταν τα μεγέθη: ο George Harrison και ο Ringo Starr συναντήθηκαν στη σκηνή για πρώτη φορά μετά το τέλος των Σκαθαριών, ενώ ο Bob Dylan είχε χρόνια να εμφανιστεί σε μεγάλη αμερικανική διοργάνωση. Και από την άλλη ήταν κάτι πιο βαθύ, εδραιωμένο στα λησμονημένα πασιφιστικά αιτήματα της νεολαίας των 1960s, αλλά και στην ίδια τη μυθολογία του ροκ ως δύναμης ικανής να ανασχεδιάσει τον κόσμο, παντρεύοντας ένα αρτίστικο όραμα με τον ατόφιο ακτιβισμό.
Μερικά από αυτά φαίνονται πλέον αφελή και ιδεολογικώς διάτρητα, σε αντίθεση με το μουσικό περιεχόμενο, το οποίο αντανακλά το επίπεδο των ονομάτων που συμμετείχαν. Ωστόσο η κλίμακα της διοργάνωσης, η έμπρακτη αλληλεγγύη μιας καλλιτεχνικής κοινότητας σε έναν διωκόμενο πληθυσμό και η μεγάλη απήχηση του δίσκου δημιούργησαν μια πρωτόγνωρη και γοητευτική εξίσωση. Ο Bob Geldof παραδέχτηκε ότι πάτησε εκεί για το στοχευμένο στην Αιθιοπία Live Aid του 1985, ενώ το ίδιο ισχύει και για κάθε μουσικοφιλανθρωπική ενέργεια έκτοτε.
Εκτός βέβαια από πρότυπο προς μίμηση, το εγχείρημα λειτούργησε και ως παράδειγμα προς αποφυγή: λόγω κρίσιμων λαθών, τα χρήματα που μαζεύτηκαν πάγωσαν σε έναν γραφειοκρατικό λαβύρινθο, φτάνοντας στους ενδιαφερόμενους αρκετά χρόνια αργότερα. Οι Μπανγκλαντεσιανοί αναγνώρισαν πάντως την ανιδιοτέλεια του Harrison κι έστησαν προτομή του στην πρωτεύουσα Ντάκα. Κατά τα λοιπά, το ότι βρήκαν άκρη στην υπόθεσή τους δεν το χρωστούν στο Concert for Bangladesh, αλλά στην αποφασιστική στρατιωτική επέμβαση της Ινδίας τον Δεκέμβριο του 1971.
