Ο υπέροχος μουσικός κόσμος του Σταύρου Ξαρχάκου σε δύο μεγάλες συναυλίες

Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη τραγουδάει Σταύρο Ξαρχάκο. Και ο Σταύρος Ξαρχάκος διευθύνει μια ιδιαίτερα προικισμένη τραγουδίστρια σε ένα πλούσιο ρεπερτόριο που έχει καταγράψει διαχρονικά πίκρες, χαρές, αγωνίες, αγάπες, ιστορικές μνήμες και προσδοκίες. Η πανελλαδική τους περιοδεία ολοκληρώνεται με δύο μεγάλες συναυλίες στο Ηρώδειο, στις 24 και 29/9.

H πρώτη «Συνάντηση» της Άλκηστης Πρωτοψάλτη με τον Σταύρο Ξαρχάκο και τη μεγάλη μουσική/τραγουδοποιητική του τέχνη έγινε πέρυσι, στη μεγάλη συναυλία που διηύθυνε ο Μαέστρος στο Καλλιμάρμαρο­. και ήταν μάλλον «λαϊκή επιταγή» αυτή η συνεργασία να συνεχιστεί σε βάθος, πράγμα που συνέβη φέτος το καλοκαίρι με ένα πανελλαδικό συναυλιακό tour που κορυφώνεται και ολοκληρώνεται τώρα, με δύο μεγάλες συναυλίες στο Ηρώδειο (24 και 29/9). Είναι μια ξεχωριστή στιγμή: μια τραγουδίστρια με την τεχνική/ερμηνευτική αρτιότητα και την ιδιαίτερη δυναμική που διακρίνει την Άλκηστη Πρωτοψάλτη να ερμηνεύει ένα songbook που έχει εγγραφεί ανεξίτηλα στις αισθήσεις και τις συνειδήσεις μας – κι εξακολουθεί να κρατάει τη θέση και τη συγκινησιακή δυναμική του άφθαρτη εδώ και πάνω από μισόν αιώνα.

Ήδη από τη δεκαετία του ’60 ο νέος συνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος είχε κερδίσει μια θέση ευδιάκριτη, πολύ κοντά στους μεγάλους της εποχής, τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι. Η ποιότητα της μουσικής και των τραγουδιών του ήταν τέτοια, που τον τοποθετούσε χωρίς αμφιβολία στη συνέχεια της λαϊκής μας παράδοσης, αυτής του Τσιτσάνη και του Βαμβακάρη, αλλά με τη δική του ιδιαίτερη ηχορυθμική ποιότητα και ταυτότητα, ανάλογη με αυτή που διέκρινε τους προαναφερθέντες μεγάλους.

Με τη διαφορά ότι τα πεδία εφαρμογής της τέχνης του Σταύρου Ξαρχάκου ήταν κυρίως ο κινηματογράφος και το θέατρο. Η μουσική του υπηρετούσε αρχικά τις popular αυτές τέχνες των ’60s, εκφράζοντας μέσα από τα σπουδαία τραγούδια του τον καιρό, στις ξεχωριστές χρονικές διαστάσεις αλλά και στη διαχρονική έκταση και προβολή του.
Ήδη από τα «Κόκκινα φανάρια» (1963) ο Ξαρχάκος κάνει μεγάλη τέχνη, γράφοντας (με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, τον Βαγγέλη Γκούφα, τον Νίκο Γκάτσο, τον Ιάκωβο Καμπανέλλη κ.ά.) όχι απλώς τραγούδια αλλά κομμάτια της ιστορίας μας. Οι έφηβοι της εποχής, ακούγοντας δίσκους όπως «Ένα μεσημέρι» ή «Κορίτσια στον ήλιο», ένιωθαν πως πήγαιναν αλλού, με ένα μουσικό όχημα που ταίριαζε στις αναζητήσεις τους.

Στα ’70s, έχοντας ως κύριο εκφραστικό όχημα τη φωνή του «αρχαγγελικού» Νίκου Ξυλούρη, ο Σταύρος Ξαρχάκος –που πρώτος έβγαλε ερμηνευτές όπως η Βίκυ Μοσχολιού και ο Σταμάτης Κόκοτας– εξακολουθεί να δίνει αριστουργηματικές μουσικές που εκφράζουν όσο τίποτε άλλο τον καιρό και παράλληλα μένουν μέσα μας για πάντα. Όσοι έχουν ζήσει το «Μεγάλο μας τσίρκο» καταλαβαίνουν, αλλά και οι δίσκοι («Διόνυσε καλοκαίρι μας», «Συλλογή», «Νυν και αεί»...) δίνουν το κλίμα μιας εποχής όπου τα όνειρα μπορούν να έχουν αξία. Κι εξακολουθούν να την έχουν (τα τραγούδια) αδιαπραγμάτευτη.

Με μουσικές που κάνουν τη διαφορά στις λεπτομέρειές τους, με έργα που κοσμούν τις μουσικές μας βιβλιοθήκες (βλ. «Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας») και άλλα που δεν ξέρουμε, φτάνουμε στο masterwork του 1983 που λέγεται­ «Ρεμπέτικο». Η ταινία του Κώστα Φέρρη γίνεται αφορμή για να γραφτεί μια απόλυτη μουσικοποιητική­ ελεγεία για την urban παράδοσή μας από τον Νίκο Γκάτσο και τον Σταύρο Ξαρχάκο – που αποφασίζει­ βαθμιαία πως το περιβάλλον δεν του δίνει πλέον τόσα πολλά ερεθίσματα για να δημιουργήσει.

Φυσικά δεν είναι έτσι. ο Σταύρος Ξαρχάκος βρίσκεται πάντα στην πρώτη γραμμή με πλήθος από κυκλοφορίες, μουσικές δράσεις, συναυλίες κ.ο.κ. Ο δε καινούργιος του δίσκος «7 ελεγείες και σάτιρες για φωνή και πιάνο» στο χώρο ενός λίαν επείγοντος και σημερινού art song, με τον ίδιο στην ερμηνεία και τον Νεοκλή Νεοφυτίδη στο πιάνο, είναι η καλύτερη απόδειξη.