Nίκος Τσακανίκας
Η ιστορία του ελληνικού κρασιού δεν είναι μόνο μια ιστορία γεύσης και παραγωγής· είναι μια αφήγηση υφασμένη από ανθρώπους, τόπους και πολιτισμούς. Είναι οι τεχνικές που μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά, τα μυστικά του τρύγου και οι χώροι που λειτούργησαν ως ζωντανά κιβώτια της ελληνικής κληρονομιάς.
Αυτήν ακριβώς την πολιτιστική παρακαταθήκη φέρνει στην οθόνη το μεσαίου μήκους ντοκιμαντέρ "ΚΕΛΛΑΡΙ 10 | CELLAR 10" της The Telos Society, σε έρευνα, σκηνοθεσία και διεύθυνση παραγωγής της Γεωργίας Κοτρέτσος και παραγωγή-μοντάζ του Στέφανου Κοσμίδη. Η ταινία πραγματοποιεί την ελληνική της πρεμιέρα το Σάββατο 8 Αυγούστου στις 22:10 στην Εσωτερική Αίθουσα 1 (Στέκι Νεολαίας), στο πλαίσιο του 13ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας & Awards.
Διεθνείς Διακρίσεις και Θεσμική Υποστήριξη
Πριν από την προβολή του στην Ελλάδα, το ντοκιμαντέρ έχει διαγράψει μια εντυπωσιακή διεθνή πορεία. Απέσπασε το Χρυσό Βραβείο στο International Tourism Film Festival Africa 2026 στο Γιοχάνεσμπουργκ, ήταν Semi-finalist στο Stockholm City Film Festival 2025 και έλαβε Honorable Mention for Best Documentary στο Cinematic European Film Festival 2025. Παράλληλα, η ταινία πραγματοποιήθηκε με την ουσιαστική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, καθώς και της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Μια Κινηματογραφική Περιήγηση στα Άδυτα του Οινόκαστρου
Για πρώτη φορά, ο φακός της παραγωγής εισχωρεί σε αθέατες πτυχές του ιστορικού συγκροτήματος της Achaia Clauss στον Ριγανόκαμπο Πατρών. Η κάμερα αποκαλύπτει το θρυλικό Κελλάρι 10 και το Κελλάρι 9, το βαρελάτικο, το υπόσκαφο παλαίωσης κρασιών, καθώς και τον ιστορικό αμπελώνα της Μαυροδάφνης. Παράλληλα, καταγράφει το Μουσείο της Achaia Clauss, τον καθολικό ναΐσκο της Αγίας Άννας και τον χώρο ταφής του ιδρυτή, Gustav Clauss.
Η ιστορία του οινόκαστρου ξεκινά το 1861, όταν ο Γουσταύος Κλάους αποκτά 60 στρέμματα γης στη θέση "Gutland". Ανάμεσα στα παλαιότερα κτίσματα ξεχωρίζει το Κελλάρι 10, όπου φυλάσσεται το πρώτο βαρέλι Μαυροδάφνης του 1873, χωρητικότητας 4.140 λίτρων, καθώς και 89 ιστορικά βαρέλια παλαίωσης. Τα 30 από αυτά είναι αφιερωμένα σε σημαίνουσες προσωπικότητες της πολιτικής, καλλιτεχνικής και πνευματικής ζωής που επισκέφθηκαν το κτήμα, ενώ τέσσερα φέρουν ανάγλυφες παραστάσεις από την ελληνική μυθολογία.
Αυτή η παράδοση εγκαινιάστηκε το 1885 με την επίσκεψη της αυτοκράτειρας της Αυστροουγγαρίας Ελισάβετ, της γνωστής Σίσι. Προς τιμήν της, ο Κλάους ονόμασε τον χώρο "Imperial Cellar" ("Αυτοκρατορικό Κελλάρι"), σηματοδοτώντας παράλληλα την αφετηρία του οινοτουρισμού στην Ελλάδα.
"Στην ποίηση και στο κρασί δεν μπορείς να λες ψέματα"
Κεντρικός άξονας και αφηγηματικός πυρήνας του ντοκιμαντέρ είναι η προφορική μαρτυρία του Περικλή Μπαλτά, Αντιπροέδρου της Achaia Clauss. Γεννημένος στην Πάτρα το 1953, σε μια πόλη με έντονη εμπορική και πολυπολιτισμική ταυτότητα λόγω της σταφίδας και του λιμανιού, και με σπουδές στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Πειραιά, ο κ. Μπαλτάς επέστρεψε στη γενέτειρά του το 1985. Συμπληρώνοντας πλέον 40 χρόνια προσφοράς, αφιέρωσε τη ζωή του στη διάσωση, ταξινόμηση και ανάδειξη του τεράστιου ιστορικού αρχείου της εταιρείας.
"Στην ποίηση και στο κρασί δεν μπορείς να λες ψέματα· και την ποιότητα δεν την επιβάλλεις, αλλά την υποβάλλεις με σεμνότητα." — Μια από τις θεμελιώδεις αρχές που μετέδωσαν οι παλαιοί μύστες του κρασιού στον Περικλή Μπαλτά.
Από το 2015, έχοντας παραδώσει τη σκυτάλη στις νεότερες γενιές, ο ίδιος επικεντρώνεται αποκλειστικά στην ανάδειξη της βιομηχανικής και πολιτιστικής κληρονομιάς του αρχαιότερου ελληνικού οινοποιείου. Στην ταινία συμμετέχει επίσης ο επικεφαλής οινολόγος της Achaia Clauss, Σωτήρης Καραγιάννης, αναλύοντας τη μακρά ιστορία της Μαυροδάφνης, την εξέλιξη της αμπελουργίας στον Ριγανόκαμπο, καθώς και τις δύο παράλληλες τέχνες που διατήρησαν το οινόκαστρο ζωντανό: την οινοποιία και τη βαρελοποιία.
Η Μαυροδάφνη ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά
Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει παράλληλα τη θεσμική και μυθολογική διάσταση του εμβληματικού αυτού κρασιού. Ήδη από το 1937, η Μαυροδάφνη Πατρών αναγνωρίζεται ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), ενώ το 2019 το Υπουργείο Πολιτισμού χαρακτήρισε ως κινητά μνημεία 119 αντικείμενα από το βιομηχανικό συγκρότημα στο Πετρωτό Πατρών. Επιπλέον, το 2023 υποβλήθηκε αίτηση για την εγγραφή της γλυκιάς Μαυροδάφνης στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Πίσω από τους αριθμούς και τα πιστοποιητικά, η ταινία υπενθυμίζει και τον μελαγχολικό θρύλο της νεαρής Δάφνης με τα μαύρα μαλλιά και τα σκοτεινά μάτια που ζούσε στο κτήμα, ο πρόωρος θάνατος της οποίας ενέπνευσε τον Γουσταύο Κλάους να χαρίσει το όνομά της στο γλυκό αυτό κρασί.
Το "ΚΕΛΛΑΡΙ 10" αποτελεί μια ιστορική αναδρομή, αλλά και μια γέφυρα που συνδέει τη σύγχρονη ελληνική οινοποιία με τις ρίζες της, αποδεικνύοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά παραμένει ζωντανή μόνο όταν συνεχίζουμε να αφηγούμαστε τις ιστορίες της.
