Λαϊκό γλυκό, απολύτως ταυτισμένο με τη Σαρακοστή και τη Μεγάλη Εβδομάδα, ο χαλβάς από ταχίνι έχει βαθιές ανατολίτικες ρίζες. Για την εξάπλωσή του στην Ελλάδα θα πρέπει να ευγνωμονούμε αιωνίως τους Μικρασιάτες πρόσφυγες. Μέσα στα υποτυπώδη, προπολεμικά χαλβατζίδικά τους, στις προσφυγογειτονιές της χώρας, κράτησαν ζωντανή την τέχνη που έμαθαν σε Κωνσταντινούπολη και Σμύρνη, επιστρατεύοντάς την στο αγώνα της επιβίωσης. Γιατί ο "χαλβάς του μπακάλη", όπως τον έλεγαν οι παλιότερες γενιές, που τον αγόραζαν από τα παντοπωλεία της εποχής, δεν ήταν εύκολη υπόθεση σαν τον σιμιγδαλένιο, να φτιάχνει κάθε σπίτι τον δικό του. Ήταν -και παραμένει εφόσον δεν παρεμβαίνει η μηχανή- κοπιαστική παρασκευή σε υψηλές θερμοκρασίες που θέλει το "μαστόρικο χέρι" του χαλβατζή για να βγει άψογη.
Σήμερα ακόμη λειτουργούν στον Πειραιά, όπου ρίζωσαν πολλοί Μικρασιάτες πρόσφυγες, φημισμένες οικογενειακές χαλβαδοποιίες τρίτης και τέταρτης γενιάς, που ζυμώνουν το ταχινένιο γλύκισμα με τα χέρια κρατώντας το νήμα της διαδρομής του από τις αρχές του 20ού στο τραπέζι του 21ου αιώνα.
Τι ξεχωριστό έχει, τέλος πάντων, ο χειροποίητος χαλβάς
Εκτός από τη φρεσκάδα, το εκλεκτό σουσάμι και το άριστης ποιότητας ταχίνι, που προκύπτει από αυτό, ο χειροποίητος χαλβάς διαφέρει αισθητά στην υφή του. Μαστιχωτός, με τις καραμελένιες ίνες του, μπορεί να κοπεί με μαχαίρι χωρίς να διαλυθεί καταρρέοντας σαν γλύκισμα από άμμο. Αυτή ακριβώς την ινώδης υφή είναι που δεν μπορεί να πετύχει το μηχανικό ζύμωμα. Χρειάζεται ο ανθρώπινος νους και το χέρι για να δεθεί σωστά το ταχίνι με την καραμέλα. Συνδυασμός γνώσεων, τεχνικής και εμπειρίας, που τρία τουλάχιστον πειραιώτικα χαλβατζίδικα διαθέτουν με το παραπάνω.
Κρητικός, στην Παλιά Κοκκινιά
Με ιστορία που ξεκινά το 1894 στη Μικρά Ασία, η τρίτη και τέταρτη γενιά της οικογενειακής χαλβαδοποιίας Κρητικού εξακολουθεί να ζυμώνει κωνσταντινουπολίτικο χαλβά με την τέχνη που της κληροδότησαν οι προηγούμενες. Ιδρυτής, ο Εμμανουήλ Κρητικός, Μικρασιάτης λουκουμοποιός και χαλβατζής, που εγκαθίσταται στον Πειραιά με το προσφυγικό κύμα του ’22 και για να επιβιώσει ξεκινάει να κάνει ό,τι έκανε και στη χαμένη του πατρίδα: λουκούμια και χαλβάδες. Έκτοτε τα μυστικά του ζυμώματος του ταχινιού με την καραμέλα περνούν από γενιά σε γενιά. Σήμερα ο Μανώλης και ο γιος του, είναι η Τρίτη και τέταρτη γενιά στα χαλβαδοκάζανα του Κρητικού, έχοντας δίπλα του και άλλα μέλη της οικογένειας.
Εκτός από κλασικό χαλβά βανίλιας, αμυγδάλου, κουβερτούρας βγάζουν και χαλβά εσπρέσο, ενώ φτιάχνουν και ωραία λουκουμάκια.
Info: Νταλιάνη 10, Π. Κοκκινιά, Πειραιάς, Τ. 2104926326
Κοσμίδης-Γαβρίλης, στη Δραπετσώνα
Από τα πλέον γνωστά παραδοσιακά χαλβατζίδικα, με φήμη απλωμένη χρόνια σε όλη την Αθήνα. Το καζάνι πρωτοανάβει το 1924 σε μια ξύλινη, προσφυγική παράγκα από τον Μικρασιάτη χαλβαδοποιό, Κώστα Μεζαρντάσογλου, που εγκαταστάθηκε στη Δραπετσώνα με τον ξεριζωμό του ‘22. Λίγο αργότερα σε μια λωρίδα γη, που του παραχωρήθηκε με κλήρωση από ελληνικό κράτος, στήνει το πρώτο του εργαστήριο –εκεί που βρίσκεται μέχρι σήμερα η παραγωγή του Χαλβά Δραπετσώνας Κοσμίδη-Γαβρίλη. Ο γιος, Γιώργος, θα παραμείνει στη χαλβαδοποιία ως δεύτερη γενιά μέχρι και τη συνταξιοδότησή του, συνεργαζόμενος ήδη από τη δεκαετία του 1980, με τον Ευμόρφιο Κοσμίδη. Τη θέση του φεύγοντας θα πάρει ο Νίκος Γαβρίλης, το δεύτερο όνομα της επωνυμίας. Εκείνος παραμένει στο τιμόνι της επιχείρησης μέχρι σήμερα με την υποστήριξη της οικογένειάς του.
Πλάι στις κλασικές γεύσεις, ο Χαλβάς Δραπετσώνας Κοσμίδη-Γαβρίλη προσφέρει χαλβάδες με χαρουπόμελο, με ταχίνι ολικής, αλλά και με κακάο-μπισκότο. Βγάζουν και πρακτικές χαλβδομπουκιές.
Info: Αγ. Δημητρίου 1, Δραπετσώνα | Βασ. Γεωργίου Α' (πλάι στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά) | Αιμιλίου Βεάκη 17, Περιστέρι | Τ. 2105738502
Αργουδέλης, στα Καμίνια
Εκατόν επτά χρόνια παράδοσης στον ταχινένιο χαλβά δεν είναι αστεία υπόθεση. Τόσα μετρά η οικογενειακή επιχείρηση Αργουδέλη, με την ιστορία της να ξεκινά το 1860. Τότε που ο Δημήτριος Αργουδέλης αποφασίζει να ασχοληθεί με την επεξεργασία του σουσαμιού, να φτιάξει το δικό του ταχίνι και να το εμπορευτεί τοπικά, στο νησί του, τη Λέσβο, αλλά και στα παράλια της Μικράς Ασίας. Ένα σερί μετεγκαταστάσεων θα τον οδηγήσει στη Σύρο, όπου θα μυηθεί στην τέχνη του χαλβά και του λουκουμιού. Ακολουθώντας τα χνάρια του ο γιος του Νίκος με τη σύζυγό του Άννα, υστέρα από τη δική τους περιπλάνηση στις Κυκλάδες, εγκαθίστανται οικογενειακώς στον Πειραιά, όπου το 1905 δημιουργούν το πρώτο εργαστήριο χαλβαδοποιίας-ταχινοποιίας με την επωνυμία τους. Το 1919 το χαλβατζίδικο θα μεταφερθεί στα Καμίνια, εκεί όπου βρίσκεται μέχρι και σήμερα, στα χέρια πλέον της τέταρτης γενιάς.
Μαζί με τις κλασικές γεύσεις, ο Αργουδέλης προσφέρει χαλβά με καφέ ελληνικό, με φυσική χιώτικη μαστίχα και έναν πλούσιο σε κελυφωτό φιστίκι. Άξια και τα λουκουμάκια του, απλά ή σε φίνα συσκευασία δώρου.
Info: Ν. Φραγκούλη 38, Καμίνια | Τ. 210 4812880, 210 4824521
Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
