"Τιτανομαχία" Φιλαρμονικών Βιέννης και Βερολίνου και άλλες συμφωνικές (και όχι μόνο) απολαύσεις στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ

Πού αλλού ανά τον πλανήτη μπορεί κανείς ν’απολαύσει… την ίδια μέρα δύο από τις σπουδαιότερες (κατά πολλούς, τις σπουδαιότερες) ορχήστρες του κόσμου, τις Φιλαρμονικές της Βιέννης και του Βερολίνου;

'Τιτανομαχία' Φιλαρμονικών Βιέννης και Βερολίνου και άλλες συμφωνικές (και όχι μόνο) απολαύσεις στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ © Marco Borrelli

Ο πλούτος των μουσικών εκδηλώσεων του Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ δεν περιορίζεται, ως γνωστόν, στην όπερα αλλά εκτείνεται σε όλο το εύρος της κλασικής μουσικής, από τη συμφωνική μέχρι τη μουσική δωματίου, και από το έντεχνο τραγούδι μέχρι τη θρησκευτική μουσική. Διάσημες ορχήστρες και σχηματισμοί μουσικής δωματίου, η αφρόκρεμα των παγκοσμίως καταξιωμένων μουσικών αλλά και πληθώρα ταλέντων της νεώτερης γενιάς (που κάνουν εδώ τα πρώτα μεγάλα διεθνή βήματα τους) παρελαύνουν σε καθημερινή βάση επί ενάμιση μήνα στις φεστιβαλικές αίθουσες και σε προγράμματα μεγάλης ποικιλίας, μακράν ευκολιών, προκαταλήψεων ή έγνοιας για το ευπώλητο.

Πού αλλού ανά τον πλανήτη μπορεί κανείς ν' απολαύσει… την ίδια μέρα δύο από τις σπουδαιότερες (κατά πολλούς, τις σπουδαιότερες) ορχήστρες του κόσμου, τις Φιλαρμονικές της Βιέννης και του Βερολίνου, όπως συνέβη φέτος στις 22 και 23/8;

Οι συμφωνικές συναυλίες δίδονται παραδοσιακά στη θαυμάσιας ακουστικής "Μεγάλη Αίθουσα Συναυλιών του Φεστιβάλ" ενώπιον σχεδόν 2.000 θεατών που την κατακλύζουν κατά σύστημα, λόγω και των πιο προσιτών τιμών εισιτηρίων σε σχέση με αυτά των οπερατικών παραγωγών.

Η Φιλαρμονική της Βιέννης αποτελεί ως γνωστόν την resident orchestra του Φεστιβάλ εδώ και πάνω από έναν αιώνα, συμμετέχοντας όχι μόνο σε σημαντικές οπερατικές παραγωγές αλλά και προτείνοντας το δικό της κύκλο συμφωνικών συναυλιών με τη συμμετοχή κορυφαίων παγκοσμίως σολίστ και αρχιμουσικών. Το διήμερο 22-23/8 δόθηκε δις μία συναυλία αποκλειστικά με έργα Μπραμς υπό τον διάσημο Γερμανό αρχιμουσικό Κρίστιαν Τήλεμαν.

Η μεσημεριανή συναυλία της 23/8 (που έτυχε βιντεοσκόπησης) άνοιξε με μίαν εξαιρετική ερμηνεία του μοναδικού "Κοντσέρτου για βιολί" του Μπραμς, με το οποίο ο ιταλικής καταγωγής Γερμανοαμερικανός σολίστ Άουγκουστίν Χάντελιχ έχει αναμετρηθεί επανειλημμένα συναυλιακά και δισκογραφικά. Από το εναρκτήριο allegro ma non troppo εντυπωσίασαν ο φωτεινός, λυρικός, ορθοτονικά ανεπίληπτος ήχος του, η σε βάθος εποπτεία του μουσικού συντακτικού και ένα παίξιμο σπάνιας αφηγηματικής ρευστότητας και καντάμπιλε. Η μουσικότητά του επέτρεψε την ανάδειξη του μελωδικού πλούτου του α’ μέρους, ενώ οι δεξιοτεχνικές αρετές του απογείωσαν την καντέντσα (του Γιόαχιμ) που ήχησε με μεγάλη εκφραστικότητα, πολλώ δε μάλλον όταν μεσολάβησε μικρή παύση επειδή στην αρχή της …έσπασε μια χορδή του βιολιού! Αν στο ενδιάμεσο adagio ευχαρίστησαν η ποιότητα και οι λεπταίσθητες αποχρώσεις του ήχου του βιολιού "Γκουαρνέρι" του, στο γρήγορο καταληκτικό ροντό καθήλωσε η σβελτάδα των αντανακλαστικών και η δικαίωση της ζωηρής/εύθυμης διάθεσης που οριοθετούν τα παραδοσιακά τσιγγάνικα/ουγγρικά θέματα, πριν τη θριαμβική κατάληξη.

Σε ένα έργο που έχει χαρακτηριστεί ορθά ως μια "συμφωνία με υποχρεωτική συνοδεία βιολιού" η Φιλαρμονική της Βιέννης υπό έναν ασυνήθιστα χαλαρό Τήλεμαν (που επικοινωνούσε με τους μουσικούς με λιτές χειρονομίες και …κλεισίματα ματιού!) έδειξε την κλάση της, τη μοναδική αίσθηση διαλόγου με τον σολίστ, την ποιότητα των αναλογίων της (έξοχο σεξτέτο ξύλινων/κόρνων και υποβλητικό σόλο όμποε του Μπράιτ στο αργό μέρος).

Στις ενθουσιώδεις επευφημίες του κοινού, που συνοδεύθηκαν από standing ovations, ο Χάντελιχ αντιχάρισε την "Träumerei" του Σούμαν.

Μετά το διάλειμμα ήταν η σειρά για μία ακόμη εξαιρετική ερμηνεία, αυτή της μεγαλοπρεπούς 1ης Συμφωνίας του Μπραμς. Κομβική στάθηκε εδώ προφανώς η χημεία μεταξύ του αρχιμουσικού και των Βιεννέζων (με βιολοντσέλα και κοντραμπάσα τοποθετημένα δίπλα και πίσω από τα πρώτα βιολιά): η ερμηνεία έρευσε πραγματικά αβίαστα, με μια αφηγηματική ευφράδεια και εκφραστικότητα που σπάνια συναντά κανείς.

Εύροες ταχύτητες, αβίαστες διακυμάνσεις ταχυτήτων και δυναμικής, ρυθμομελωδικά γλαφυρή ανάδειξη της αλληλουχίας πανέμορφων θεμάτων φώτισαν τις τόσο κρίσιμες εναλλαγές διαθέσεων. Το μοναδικό οπλοστάσιο της Φιλαρμονικής έλαμψε σε όλο του το εύρος: τα μεταξένια υπό τον Στώυντε έγχορδα, τα τόσο ποιητικά ξύλινα (έξοχο σόλο όμποε του Μπράιτ στο andante sostenuto και κλαρινέτου στο ανάλαφρο allegretto), τα μαλακά και καλλιεπή χάλκινα (κόρνα, τρομπέτες), τα δραματουργικά παρόντα τύμπανα οριοθέτησαν, υπό τη διακριτική καθοδήγηση του Τήλεμαν, μίας "βιεννέζικης" κομψότητας απόδοση του αριστουργηματικού έργου, συνεπαίρνοντας τους ακροατές!

Berliner Philharmoniker-K. Petrenko_Salzburger Festspiele, 24.08.2026_Marco Borrelli
©Marco Borrelli
Ο Ρώσος αρχιμουσικός Κίριλλ Πετρένκο διευθύνει την 3η Συμφωνία του Σκριάμπιν, επικεφαλής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Βερολίνου (Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ - "Μεγάλη Αίθουσα Συναυλιών του Φεστιβάλ", 24/8)

Την επομένη (24/8) παρακολουθήσαμε την δεύτερη από τις συναυλίες που έδωσε -με διαφορετικά προγράμματα- η άλλη κορυφαία ευρωπαϊκή ορχήστρα, η Φιλαρμονική του Βερολίνου υπό τον Ρώσο αρχιμουσικό της Κίριλλ Πετρένκο.

Στο πρώτο μέρος της προσφέρθηκε το 3ο Κοντσέρτο για πιάνο του Μπετόβεν με σολίστ τον διάσημο Νορβηγό πιανίστα Λάιφ-Ούβε Άντσνες. Η εκτέλεση υπήρξε δεξιοτεχνικά ανεπίληπτη με ισορροπημένες ταχύτητες/δυναμικές και ρυθμική ζωντάνια, ο ήχος μεγάλος και με αρκετές αποχρώσεις, η άρθρωση κρυστάλλινα καθαρή με προσεγμένη εκτύλιξη των διαφόρων θεμάτων αλλά και ωραίο τονισμό λεπτομερειών και κομβικών παραγράφων της γραφής (όπως η στιβαρή καντέντσα), στοιχεία που πρόδιδαν όχι μόνο τη μακρά εμπειρία αλλά και μια κατασταλαγμένα κλασική ερμηνευτική προσέγγιση. Πάντως, το μουσικότατο πλην αυστηρό, ενίοτε εγκεφαλικό παίξιμο του 56χρονου πιανίστα φώτισε εντελέστερα τη στοχαστική διάσταση παρά το βαθύ λυρισμό του έργου, εμμένοντας στη νηφαλιότητα παρά την αμεσότητα του συναισθήματος. Αυτή έγινε περισσότερο ορατή στην αγαστή συνοδοιπορία με μια απόλυτα συγκεντρωμένη ορχήστρα με καλά εστιασμένα έγχορδα και ποιητικά ξύλινα (όπως το όμποε του Άλμπρεχτ Μάγερ), ίσως λόγω και της διαφορετικής, περισσότερο "ρομαντικής" οπτικής μουσικής διεύθυνσης.

Στη δικαιολογημένα θερμή υποδοχή του κοινού ο Άντσνες προσέφερε ένα απρόσμενο -και έξοχο- ανκόρ, την "Ταραντέλλα" του Σοπέν.

Όλοι, βέβαια ανέμεναν το "κυρίως πιάτο", την συναρπαστική όσο και εξαιρετικά σπάνια παιζόμενη 3η Συμφωνία του Σκριάμπιν, την επονομαζόμενη "Το θείο ποίημα". Γραμμένη σε μια περίοδο καλλιτεχνικής και θεολογικής αναγέννησης στη Ρωσία των αρχών του 20ού αιώνα, αυτή αποτέλεσε το πρώτο φιλόδοξο βήμα ενός νεαρού ακόμη συνθέτη για την ένωση της φιλοσοφίας με τη μουσική. Το 45λεπτης διάρκειας έργο σε μία κίνηση είναι μια σύνθεση βαγκνέριας μεγαλοπρέπειας, μεταφυσική όσο και ιδιότυπα ποιητική, που απαιτεί για τη δικαίωσή της μία υπερθετική ορχήστρα και έναν εμπνευσμένο αρχιμουσικό.

Η σημερινή Φιλαρμονική του Βερολίνου έχει ξαναγίνει η γνωστή ορχηστρική Rolls-Royce, με έναν πλούσιο, καλλιεργημένο συμφωνικό ήχο αλλά και μουσικούς ικανούς για τις πιο φίνες, εκλεπτυσμένες σολιστικές παρεμβάσεις: εν προκειμένω έλαμψαν τα βελούδινα έγχορδα με …αμφότερους τους εξάρχοντες (Κασιμότο & Μπέντιξ-Μπάλγκλυ) καθισμένους δίπλα-δίπλα, η καταπληκτική υποομάδα των ξύλινων (το κλαρινέτο του Φουξ, το όμποε του Μάγερ), αλλά και τα λαμπερά χάλκινα, με προεξάρχοντα τα υπό τον Ντορ κόρνα και τις υπό τον Γκερριέ τρομπέτες!

Ο δε Πετρένκο, πάντοτε άριστος στη ρωσική μουσική, απέφυγε ορθά μιαν αναλυτική προσέγγιση διά της "κατατετμημένης" παρουσίασης και αποκωδικοποίησης των 3 μερών του έργου, επιλέγοντας να προβάλλει το "όλον", την οργανική συνοχή του. Αξιοποίησε προς τούτο αβίαστες, φωτεινές όσο και δυναμικές μεταβάσεις μεταξύ της πληθώρας θεμάτων, προβολή έντονων αντιθέσεων αλλά και μια ποιητική ορχηστρική φραστική. Εύλογα, η οραματική διάσταση (ο αγώνας ενός σκλαβωμένου ανθρώπου για ελευθερία και ένωση με το θείο) και η επική πνοή της συμφωνίας αναδείχθηκε σε όλο της το μεγαλείο, διασφαλίζοντας μια συναρπαστική ρευστότητα αφήγησης. Μια απολαυστική ερμηνεία που καθήλωσε το κοινό!

Alex. Kantorow = Pittsburgh Symphony- M. Honeck_Salzburger Festspiele, 27.08.2026_Marco Borrelli
©Marco Borrelli
Ο Γάλλος πιανίστας Αλεξάντρ Καντορό ερμηνεύει τη "Ραψωδία πάνω σε ένα θέμα του Παγκανίνι" του Ραχμάνινοφ συνοδευόμενος από την Συμφωνική Ορχήστρα του Πίτσμπουργκ υπό τον Αυστριακό αρχιμουσικό Μάνφρεντ Χόνεκ στο πλαίσιο συναυλίας στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ ("Μεγάλη Αίθουσα Συναυλιών του Φεστιβάλ", 27/8)

Πλάι σε δύο τόσο σημαντικές ορχήστρες, το Φεστιβάλ μετακάλεσε φέτος και την Συμφωνική Ορχήστρα του Πίτσμπουργκ, μία από τις παλαιότερες και καλύτερες αμερικανικές ορχήστρες. Το σύνολο τυγχάνει να έχει ως διευθυντή του από το 2008 τον σημαντικό Αυστριακό αρχιμουσικό Μάνφρεντ Χόνεκ, ο οποίος βρισκόταν ήδη στο Σάλτσμπουργκ για να διευθύνει την "Αριάδνη στη Νάξο" του Ρίχαρντ Στράους. Αυτή ήταν η πρώτη συναυλία της ευρωπαϊκής περιοδείας μιας ορχήστρας που χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης από τους φιλόμουσους, όπως επιβεβαιώθηκε ευχερώς το βράδυ της 27/8.

Αρχικά προσφέρθηκε η ορχηστρική εκδοχή των "5 Κομματιών για κουαρτέτο εγχόρδων" του Σούλχοφ που επεξεργάσθηκαν το 2021 ο ίδιος ο Χόνεκ με τον Ίλλε. Έστω και σε μεγαλύτερη κλίμακα, η ενορχήστρωση κατάφερε να αποδώσει επιτυχημένα την ιδιαίτερη, περιπετειώδη/ανήσυχη δραματουργία της αυθεντικής εκδοχής και την ευφάνταστα πνευματώδη γραφή του πρόωρα χαμένου -από φυματίωση- στα στρατόπεδα συγκέντρωσης Τσέχου συνθέτη, που προσέγγισε διαφορετικά 5 συμβατικούς χορούς: ένα γκροτέσκο βαλς, μία ενίοτε απειλητική ενίοτε παιχνιδιάρικη σερενάτα, μία πομπώδη "τσέχικη" πόλκα, ένα νοσταλγικό συμφωνικό τάνγκο και μία οργιώδη, στα όρια της υστερίας ταραντέλα!

Ακολούθησε μία από κάθε άποψη απαστράπτουσα εκτέλεση της "Ραψωδίας πάνω σε ένα θέμα του Παγκανίνι" του Ραχμάνινοφ με σολίστ τον συναρπαστικό Αλεξάντρ Καντορό. Εν προκειμένω ο τόσο ταλαντούχος Γάλλος πιανίστας δεν αρκέσθηκε σε επίδειξη δεξιοτεχνίας ή στην πρωτοφανή ρυθμική ακρίβεια με τα οποία παραδοσιακά συνδέεται κάθε αναμέτρηση με το 25λεπτης διάρκειας έργο. Η ευφάνταστη γραφή της σπονδυλωτής σύνθεσης με τις 24 παραλλαγές πάνω στο θέμα του 24ου και τελευταίου από τα Καπρίτσια (για βιολί) του Παγκανίνι αναδείχθηκε και νοηματοδοτήθηκε με μια σπάνιας πληρότητας εκφραστική παλέτα: έναν υπέροχο, αέρινο ήχο, ένα τουσέ κρυστάλλινης καθαρότητας, υψηλή εποπτεία αρχιτεκτονικής και περιεχομένου με ωραίους τονισμούς. Κυρίως όμως συνάρπασε η μετάδοση του νηφάλιου, ευγενούς συναισθήματος και της νοσταλγικότητας της γραφής, η σκανδαλιστική ευγλωττία της αφήγησης! Η συνομιλία με την ακριβέστατη ορχήστρα υπήρξε ισορροπημένη τόσο στις λυρικές, χολλυγουντιανής αισθητικής παραγράφους όσο και στις πιο γρήγορες/δραματικές με τις δέουσες εξάρσεις πάθους. Ανταποκρινόμενος στις δικαιολογημένα έντονες επευφημίες του κοινού, ο 29χρονος σολίστ απέδωσε, υπέροχα, εκτός προγράμματος ένα "Πρελούδιο" (έργο 45) του Σοπέν.

Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με την επιβλητική 5η Συμφωνία του Σοστακόβιτς. Ο Χόνεκ διηύθυνε το δικαιολογημένα δημοφιλές έργο προβάλλοντας με αφειδώλευτη φροντίδα, φρεσκάδα και θαυμαστή οικονομία εκφραστικών μεγεθών κάθε όψη της επικής δραματουργίας του. Αξιοποιώντας το προσχεδιασμένα τεταμένο παίξιμο των εγχόρδων και τις βιρτουοζίστικες συνεισφορές των εκλεκτών ξύλινων πνευστών της ορχήστρας, ανέδειξε δυναμικά το ηρωικό στοιχείο των εκτενών αφηγηματικών παραγράφων και τις εμβατηριακές εξάρσεις του εναρκτήριου moderato, ενώ με τις δέουσες αιχμές ήχησε το αμφίθυμο, γκροτέσκο allegretto. Στη συνέχεια διέπλασε υποβλητικά το πένθιμο ελεγειακό largo, οδηγώντας το σε μια παρατεταμένη κορύφωση σπαρακτικής έντασης. Στο επιτηδευμένα πομπώδες φινάλε προσφέρθηκε -απολύτως αναμενόμενα- μία συγκλονιστικής δύναμης και πλούτου εκτέλεση: ασυγκράτητη έκρηξη εορταστικής αισιοδοξίας και, ταυτόχρονα, συγκαλυμμένη ειρωνεία της σταλινικής ιδεολογικής καταδυνάστευσης της σοβιετικής κοινωνίας…

Οι φρενήρεις επιδοκιμασίες του ακροατηρίου ανταμείφθηκαν με δύο δημοφιλέστατα ανκόρ, που κατέδειξαν το υψηλότατο επίπεδο της ορχήστρας: την "Πρωινή διάθεση" από την 1η Σουίτα του "Πέερ Γκυντ" του Γκρηγκ και το θάνατο του Τυβάλδου από το μπαλέτο "Ρωμαίος και Ιουλιέτα" του Προκόφιεφ.

Gustav Mahler Jugendorchester- Ph. Jordan_Salzburger Festspiele, 22.08.2026_Marco Borrelli-1
©Marco Borrelli
Ο Ελβετός αρχιμουσικός Φιλίπ Γιόρνταν διευθύνει την τακτική συναυλία της Ορχήστρας Νέων Γκούσταβ Μάλερ στο φετινό Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ ("Σχολή Ιππασίας των Βράχων", 22/8)

Αντίθετα από άλλες χρονιές, λιγότερο δυνατές εντυπώσεις άφησε η φετινή τακτική συναυλία -με δύο μάλλον ασύνδετα μεταξύ τους έργα- στη "Σχολή Ιππασίας των Βράχων" (22/8) της Ορχήστρας Νέων Γκούσταβ Μάλερ, που διηύθυνε ο γνωστός Ελβετός αρχιμουσικός Φιλίπ Γιόρνταν.

Η βραδιά ξεκίνησε με μία ατελή ανάγνωση της άκρως απαιτητικής "Μουσικής για έγχορδα, κρουστά και τσελέστα" του Μπάρτοκ, που, λόγω έλλειψης μιας γλαφυρότερης προβολής της δομής και των αντιθέσεων της, φώτισε περισσότερο το νυχτερινό λυρισμό παρά το μοντερνισμό της γραφής. Εν προκειμένω ο συνθέτης απαιτεί την τοποθέτηση στα άκρα της σκηνής δύο υποσυνόλων εγχόρδων και ενδιάμεσά τους αφενός των κρουστών αφετέρου των λοιπών οργάνων (ξυλόφωνο, τσελέστα, άρπα, πιάνο). Για να αποδοθεί η ιδιαίτερη εκφραστικότητα -αλλά και η κατά τόπους βιαιότητα- μιας σύνθεσης εξόχως πολύπλοκης θεματικά και ρυθμικά απαιτούνται περισσότερα ρίσκα σε ταχύτητες και φραστική, αλλά και μία μεγαλύτερη ευελιξία στα έγχορδα, χαρακτηριστικά που δεν διαθέτουν ούτε ο περισσότερο εξειδικευμένος στο ρομαντικό ρεπερτόριο αρχιμουσικός ούτε -και κυρίως- το σύνολο των ταλαντούχων πλην σχετικά άγουρων ακόμη νέων μουσικών. Η νυχτερινή αγωνία του τρίτου μέρους δόθηκε πολύ επιτυχημένα, αλλά τα παραδοσιακά και χορευτικά θέματα των γρήγορων μερών δόθηκαν πολύ σφιγμένα. Είναι, πάντως, αληθές ότι το συγκεκριμένο κομμάτι μπορεί να δικαιωθεί περισσότερο από μια μεγάλη, έμπειρη ορχήστρα…

Αλλά και η δημοφιλέστατη 4η Συμφωνία του Μπρούκνερ, που δόθηκε ακολούθως, δεν ευχαρίστησε ιδιαίτερα, πολλώ δε μάλλον που ακούσθηκε όχι στην ευρέως παγιωμένη εκδοχή του 1878/1880, αλλά σε αυτήν (3η) του 1888…

Είναι γνωστό το -μουσικολογικού κυρίως ενδιαφέροντος- ζήτημα των διαφορετικών εκδοχών των συμφωνιών του Μπρούκνερ, που οφείλεται εν πολλοίς στις συνεχείς αλλαγές που αυτός επέφερε στις παρτιτούρες του λόγω εσωτερικής ανασφάλειας αλλά και ευαισθησίας στις κάθε λογής κριτικές.

Από κει και πέρα, η απόφαση να προταθεί η ακρόαση της δημοφιλέστερης συμφωνίας του στην οψίμως δημοσιευθείσα -αλλά όχι καλύτερη δυνατή- εκδοχή υπήρξε μάλλον ατυχής. Και τούτο γιατί η εκδοχή αυτή είναι λιγότερο οικεία τόσο στο ευρύ κοινό, όσο και στους νεαρούς μουσικούς, που στερούνται εξάλλου ακόμη μεγαλύτερης τριβής με το συμφωνικό σύμπαν του Αυστριακού συνθέτη.

Έτσι, παρά το σε γενικές γραμμές προσεγμένο παίξιμο και τις ωραίες μεμονωμένες σολιστικές συνεισφορές (του α’ κόρνου αλλά και των όμποε και φλάουτου), η εκτέλεση ήχησε ήδη από το εναρκτήριο μέρος ελάχιστα οργανική. Η πεμπτουσιακά ρομαντική μουσική δραματουργία με τις εναλλαγές μεταξύ υψιπετών, μεγαλόπρεπων ενοτήτων και στοχαστικά λυρικών, έντονα μελωδικών ξέφωτων αναδεικνυόταν συχνά γενικόλογα, παραμένοντας κατά βάση σ’ένα "πρώτο" βαθμό αποκωδικοποίησης.

Το σκέρτσο της συγκεκριμένης εκδοχής δεν είναι ούτως ή άλλως το πλέον επιτυχημένο (λόγω των συντομευμένων επαναλήψεων), κάτι που ισχύει και για το φινάλε, όπου μάλιστα χάθηκε κάθε ειρμός εξ αιτίας των μανιερισμών της μουσικής διεύθυνσης του Γιόρνταν: η παρουσίαση των διαδοχικών μελωδικών θεμάτων ήταν γεμάτη ακκισμούς σε τονισμούς, επιταχύνσεις, παύσεις/στίξεις κλπ. Όπως ήταν αυτονόητο, ουδείς λόγος μπορούσε να γίνει για τη δικαίωση της μεταφυσικής διάστασης του έργου…

Η υποδοχή υπήρξε μεν θετική αλλά κάπως χλιαρή, συνιστώντας επιδοκιμασία περισσότερο της προσπάθειας των νέων μουσικών παρά της ποιότητας των προσφερθεισών ερμηνειών.

Kammerkonzert Kopatchinskaja_Salzburger Festspiele, 25.08.2026_Marco Borrelli
Marco Borrelli
Όλοι οι συντελεστές της αφιερωμένης στον Κούρταγκ βραδιάς μουσικής δωματίου που παρουσιάσθηκε στη Μεγάλη Αίθουσα του "Μοτσαρτέουμ" του Σάλτσμπουργκ (25/8) επί σκηνής: από αριστερά προς τα δεξιά διακρίνονται οι βιολιστές Πατρίσια Κοπατσίνσκαγια και Τζόνιαν Ηλίας Καντέσα, η πιανίστα Όλγκα Πασένκο, ο κλαρινετίστας Ρέτο Μπίερι, ο βιολίστας Λώρενς Πάουερ και η τσελίστα Σολ Γκαμπέττα

Από τις λοιπές εκδηλώσεις επιλέξαμε να παρακολουθήσουμε μία βραδιά μουσικής δωματίου στη Μεγάλη Αίθουσα του "Μοτσαρτέουμ" (25/8). Με αφορμή τη φετινή επέτειο 100 χρόνων από τη γέννηση του σπουδαίου και έτι ζώντος Ούγγρου συνθέτη Γκέργκυ Κούρταγκ η πολύ γνωστή Μολδαβή βιολίστρια Πατρίσια Κοπατσίνσκαγια πρότεινε ένα πραγματικά ενδιαφέρον πρόγραμμα στο οποίο μια εκτεταμένη επιλογή έργων του μουσικής δωματίου γειτνίασε με συνθέσεις Μπάρτοκ και Μότσαρτ. Σε αυτό τη συνόδευσαν μια σειρά από εκλεκτούς φίλους της, ο ημέτερος -αλβανικής καταγωγής- βιολιστής Τζόνιαν Ηλίας Καντέσα (στο ντεμπούτο του στο περίφημο Φεστιβάλ!), ο Άγγλος βιολίστας Λώρενς Πάουερ, η Αργεντινοελβετίδα τσελίστα Σολ Γκαμπέττα, ο Ελβετός κλαρινετίστας Ρέτο Μπίερι και η Ρωσίδα πιανίστα Όλγκα Πασένκο.

Υπό τη συνοδεία της τελευταίας, η Κοπατσίνσκαγια απέδωσε αρχικά την 2η Ραψωδία για βιολί και πιάνο του Μπάρτοκ: η κινητικότητα του παιξίματός της φώτισε γλαφυρά αυτό το κράμα πρώιμου μοντερνισμού και παραδοσιακών ρουμάνικων αναφορών, ενώ το πιάνο, πολύ αργό και διακριτικό όταν συνόδευε, θέριευε στις σολιστικές του στιγμές.

Ακολούθησε μία εκτενής ακολουθία από ολιγόλεπτα κομμάτια μουσικής δωματίου του Κούρταγκ (κυρίως από την παιδαγωγική συλλογή "Παιχνίδια") που απέδωσαν σολιστικά οι Καντέσα, Πάουερ και Γκαμπέττα ή σε διάφορους συνδυασμούς τρίο οι δύο τελευταίοι με την Κοπατσίνσκαγια. Τα άλλοτε αφαιρετικά/υπαινικτικά/αινιγματικά άλλοτε εξπρεσιονιστικά (όπως το "In Nomine" για σόλο βιόλα) άλλοτε παιχνιδιάρικα (όπως το "Ruhelos" που δόθηκε ως γέφυρα με το "Dudelsack" του Μπάρτοκ για 2 βιολιά) κομμάτια έδωσαν μία αντιπροσωπευτική εικόνα της ευφάνταστης σε έμπνευση, δομή και τεχνικές γραφής του συνθέτη με την έντονα "φωνητική" διάσταση και τις πολλές αναφορές στην ευρωπαϊκή μουσική παράδοση. Οι 4 μουσικοί των εγχόρδων τις απέδωσαν με ύψιστη (δεξιο)τεχνική άνεση αλλά και χιούμορ: το "Dudelsack" δόθηκε ως δρώμενο με τον Καντέσα να "αρνείται" να αποχωρήσει (για να δώσει τη θέση του στον κλαρινετίστα για το επόμενο έργο), με αποτέλεσμα οι συνάδελφοί του να τον τραβήξουν με το ζόρι εκτός σκηνής…

Το πρώτο μέρος ολοκληρώθηκε με τις "Αντιθέσεις για βιολί, κλαρινέτο και πιάνο" του Μπάρτοκ, ένα έργο με αρκετά ουγγρικά παραδοσιακά στοιχεία (ενίοτε χορευτικού χαρακτήρα) και κατά περίπτωση παιχνιδιάρικη, ποιητική ή θορυβώδη διάσταση, που έτυχε μιας προσεγμένης ερμηνείας, στην οποία ξεχώρισαν οι ευφρόσυνες στιχομυθίες του κλαρινέτου του Μπίερι με το βιολί της Κοπατσίνσκαγια.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με το πανέμορφο "Κουιντέτο με κλαρινέτο" Κ.581 του Μότσαρτ, το επονομαζόμενο και "Κουιντέτο" Στάντλερ. Ισορροπημένα τέμπι, διαύγεια και εκλεπτύνσεις ήχου, πλαστικότατη φραστική αλλά και ένας διάλογος μεγάλης ζωντάνιας και κυρίως εκφραστικότητας των 4 εμπειρότατων σολίστ των εγχόρδων με το πολύ φίνο (με ποιότητες καντάμπιλε παίξιμο) κλαρινέτο του Μπίερι οριοθέτησαν μια θαυμάσια εκτέλεση, που συνδύασε στοχαστικότητα και αίσθηση του χιούμορ, συναρπάζοντας το κοινό…

Διαβάστε Επίσης

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Μουσική

Ο Anyma φέρνει το εντυπωσιακό ÆDEN στο ΟΑΚΑ

Ο Anyma μεταφέρει το ÆDEN στην Αθήνα, συνδυάζοντας melodic techno, τρισδιάστατα visuals, φωτισμό και τεχνολογία σε ένα φιλόδοξο immersive show.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
05/10/2026

Η λαϊκή μούσα τραγουδά τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο Μέγαρο Μουσικής

Η ζωή και η πολιτική διαδρομή του Ελευθέριου Βενιζέλου μέσα από μαντινάδες, ριζίτικα, θούριους, λαϊκά τραγούδια και ρεμπέτικα στο Μέγαρο Μουσικής.

Ο Maestro Andrea Bocelli, μία από τις σπουδαιότερες φωνές στην ιστορία της μουσικής, εντυπωσιάζει ξανά

Andrea Bocelli, Jennifer Hudson και Diane Warren, τρεις εμβληματικές προσωπικότητες της παγκόσμιας μουσικής, ενώνονται για πρώτη φορά για τη δημιουργία του μουσικού θέματος της ταινίας Maserati

Borderline ξανά, μεταξύ Αθήνας, Βηρυτού, βερολινέζικων clubs και νυχτερινής Νέας Υόρκης

Αν και τον Απρίλη είδαμε το εδραιωμένο φεστιβάλ της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση να γιορτάζει 15 χρόνια δράσης, τώρα κάνει την έκπληξη κι επιστρέφει με μια δεύτερη εκδοχή (9/10, στο "Onassis Ready"), έχοντας ως μεγάλο πρωταγωνιστή τον αινιγματικό Ricardo Villalobos.

Deep Purple ή αλλιώς η απόλυτη ροκ μπάντα

Την 13η Οκτωβρίου 2026, η ιστορία του hard rock επιστρέφει στην Αθήνα και το Telekom Center Athens. Μέχρι τότε ανατρέχουμε σε όλα όσα έχτισαν το μύθο της βρετανικής μπάντας.

Είδαμε τους Backstreet Boys στη Γερμανία και η νοσταλγία χτύπησε κόκκινο

Βρεθήκαμε στο Ντίσελντορφ, ανάμεσα σε 45.000 λευκοντυμένους fans, και για δύο ώρες οι Backstreet Boys μάς γύρισαν με φόρα πίσω στο 1999.

Μια ξεχωριστή βραδιά τζαζ με το κουαρτέτο του Δημήτρη Καλαντζή στο Theatre of the No

Το κλασικό jazz ρεπερτόριο των ’50s και ’60s επιστρέφει σήμερα 2 Οκτωβρίου στο Theatre of the No μέσα από την παράσταση με τίτλο "Grooving High".