© Γιάννης Νέγρης
Εξαρχής, η ανακοίνωση της έλευσης του Jean-Michel Jarre στην Αθήνα διέθετε μια δυναμική προσέλευσης κάπως ...κρυφή, με την έννοια ότι δεν τη διέκριναν όσοι άνθρωποι των εγχώριων μουσικών πραγμάτων είχαν κυκλώσει προκαταβολικά τον David Byrne στις σημαντικότερες συναυλίες του Ιούνη (δικαίως, όπως αποδείχθηκε). Έτσι κι αλλιώς, βέβαια, πάντα τον κοίταζαν υπεροπτικά, σνομπάροντάς τον ως τον ελαφρύ Γάλλο ξάδερφο της μεγάλης και ψαγμένης γερμανικής σχολής των ηλεκτρονικών 1970s. Έτσι, το sold out ήρθε κάπως αναπάντεχα. Και παρότι οι ηλικίες που κατέκλυσαν το Ξέφωτο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) ήταν ποικίλες, δεν γινόταν να μη διακρίνεις την έντονη παρουσία μιας γενιάς που διήνυσε την παιδική/εφηβική της ηλικία κατά τη δεκαετία του 1980.
Αυτή η γενιά, λοιπόν, έφερνε τώρα τα δικά της παιδιά στο Ξέφωτο. Ώστε να θαυμάσουν παρέα τον μάγο των ηλεκτρονικών που έμεινε χαραγμένος ανεξίτηλα πλάι σε πολύτιμες μνήμες από τα κινούμενα σχέδια της "Οδύσσειας του Διαστήματος" (Ulysses 31), από τους πιγκουίνους του "Oxygène 4" ή από το πρωτοχρονιάτικο πρόγραμμα της ΕΡΤ για το 1989, το οποίο περιλάμβανε και τον Γάλλο συνθέτη να δίνει συναυλία σε κάποιον ουρανοξύστη. 37 χρόνια μετά και 16 από την τελευταία του επίσκεψη στην Ελλάδα, ο Jarre εξακολουθεί να φοράει γυαλιά ηλίου όταν παίζει ζωντανά, όμως τα μαγικά του δείχνουν να ξεθωριάζουν όλο και περισσότερο. Και δυστυχώς δεν του φταίει κανείς, αφού μόνος του παραγκωνίζει το σπουδαίο παρελθόν.
Τα πράγματα, ωστόσο, είχαν ήδη μπει σε κίνηση αρκετή ώρα προτού φτάσουμε σε τέτοια συμπεράσματα, οπότε ας τα πάρουμε κι εμείς με την ορθή τους σειρά. Ο καλοκαιρινός ήλιος ακόμα έδειχνε τη δύναμή του στο Ξέφωτο όταν βγήκε στη σκηνή ο Sébastien Tellier, συνοδευόμενος από τη λευκοντυμένη του μπάντα –ο ίδιος φορούσε μεν λευκό παντελόνι, μα από πάνω είχε ένα μαύρο μακρυμάνικο με λευκές πουά βούλες. Ξεκίνησε ιδανικά, παίζοντας το "Sexual Sportswear", ενώ εκμεταλλεύτηκε κι ένα γύρισμα της διάρκειάς του για ν' ανάψει τσιγάρο. Η εικόνα συμπληρωνόταν από καπέλο και γυαλί ηλίου και έμεινε απαράλλαχτη στη 1 ώρα που κράτησε το support set. Στην πορεία, μάλιστα, μίλησε κι αρκετά στο κοινό, με τις μπροστινές σειρές να στηρίζουν ενθουσιωδώς, συνεισφέροντας ιαχές και παλαμάκια. Μεταξύ άλλων μας είπε και για τον συμπατριώτη του Jarre, πως είναι "a very nice guy".
Πενηντάρης, πια, ο Tellier διατηρεί εκείνο το προσβάσιμο και λίγο τρελούτσικο προφίλ που χαρακτήρισε τα χρόνια της μεγαλύτερής του δημοφιλίας, μεταξύ 2005 και 2014. Η 25ετής του καριέρα, βέβαια, διαθέτει δυο-τρία διαφορετικά ηχητικά πρόσωπα και δεν είναι όλα πετυχημένα ή τέλος πάντων της αρεσκείας μου. Ο ίδιος, πάντως, έδειξε αρκετή εμπιστοσύνη στο ρεπερτόριό του, γι' αυτό και δεν δίστασε να ξοδέψει νωρίς το "La Ritournelle", ξέροντας, ίσως, ότι το κοινό δεν θα έμενε αδιάφορο σε λιγότερο διάσημες στιγμές σαν το "Cochon Ville", που πραγματικά τον έβγαλε ασπροπρόσωπο εκεί πάνω στη σκηνή, πέρα από προσωπικά γούστα. Το φόρτε του, πάντως, βρίσκεται σε κομμάτια σαν το προαναφερθέν "Sexual Sportswear" ή το "Thrill Of The Night", τα οποία, ακόμα κι αν τραβάνε προς μια πιο ποπ τραγουδοποιία, γεφυρώνουν πετυχημένα τον Jarre με τους Daft Punk, διατηρώντας μια απροσδιόριστη μεν, εντούτοις υπαρκτή φινέτσα με γαλλικά διαπιστευτήρια.
Ο Tellier αποχαιρέτησε στις 20.30, ο Jean-Michel Jarre εμφανίστηκε στις 21.45. Στο μεσοδιάστημα έγινε αισθητό τι σημαίνει sold out σ' έναν χώρο σαν το Ξέφωτο του Νιάρχος, με δεδομένο ότι μεγάλο μέρος του πλήθους βρισκόταν, όπως είπαμε, στη μέση ηλικία. Είναι όμορφη γωνιά το Ξέφωτο και υπάρχει μια ανέμελη φεστιβαλική γοητεία στο γρασίδι του, την οποία κι εκμεταλλεύτηκαν δεόντως όσοι ήρθαν νωρίς, φέρνοντας ψάθες. Νομίζω, όμως, ότι δοκίμασε τα όρια των δυνατοτήτων του, αν και είναι αλήθεια πως πολλοί στοιβάχτηκαν λίγο από μόνοι τους επιθυμώντας να σταθούν είτε πιο μπροστά, είτε πίσω-πίσω, όπου η κλίση του εδάφους εξασφάλιζε καλή ορατότητα. Υπήρχαν δηλαδή και γωνιές με μεγαλύτερα περιθώρια άπλας, που αγνοήθηκαν. Γεγονός είναι, πάντως, ότι αρκετοί δεν άντεξαν την ορθοστασία, με αποτέλεσμα είτε ν' αποχωρήσουν κατά τη μέση του set, είτε να καταφύγουν στα τριγύρω σκαλοπάτια που οδηγούν στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ, θυσιάζοντας το οπτικό σόου του πρωταγωνιστή της βραδιάς.
Τέλος πάντων, στις 21.45 η σκηνή σκοτείνιασε, ο κόσμος ανταποκρίθηκε με ζητωκραυγές ενθουσιασμού κι ακούστηκε η αντίστροφη μέτρηση που συνοδεύει κάθε έναρξη συναυλίας του Jarre –στα ελληνικά, στη δική μας περίπτωση. Λίγο μετά θα τον ακούγαμε να μας καλησπερίζει στη γλώσσα μας και να λέει για το πόσο χαρούμενος νιώθει που βρίσκεται και πάλι στην Αθήνα, μετά από καιρό. Θα έπαιρνε, δε, κι αργότερα τον λόγο, ώστε να μιλήσει για την αγάπη του προς την Τεχνητή Νοημοσύνη, συμβουλεύοντάς μας να μην τη φοβόμαστε, εφόσον φροντίσουμε βέβαια να μπουν τα κατάλληλα όρια στην ανάπτυξή της. Λιγότερο ή περισσότερο τα είχε πει και την προηγούμενη μέρα αυτά, συζητώντας με την Άννα Κύνθια Μπουσδούκου στην Εθνική Λυρική Σκηνή, στο πλαίσιο των διαλόγων του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Αλλά και μουσικά, το ποδαρικό του Jarre στάθηκε επιτυχημένο. Για λίγο, δηλαδή, όλοι αφεθήκαμε στα ενισχυμένα συνθεσάιζερ του "Oxygène 2", χαζεύοντας τις πυκνές δεσμίδες φώτων που σηκώνονταν προς το σκοτάδι του αττικού ουρανού ή εκείνα τα φοβερά μπλε λέιζερ, τα οποία εκτινάσσονταν προς τον Φάρο του ΚΠΙΣΝ δημιουργώντας science fiction δέος και μια αίσθηση ότι είχες βρεθεί σε έναν άλλον γαλαξία –κάπου μακριά, πολύ μακριά.
Ήταν μια εικόνα πραγματικά προσεγμένη, που θα έμενε ακλόνητη μέχρι το τέλος της βραδιάς: εντυπωσιακά φώτα ποικίλων χρωματισμών, ακτίνες και γραφικά που ξεχύνονταν από τις γιγαντοοθόνες "σκεπάζοντας" τη φυσική παρουσία του Jarre διατήρησαν τη σαγήνη τους, ακόμα και σε στιγμές που φάνηκαν να βγαίνουν όχι από το μέλλον, αλλά από ρετρό βιντεοπαιχνίδι. Και δεν ήταν μόνα τους, αφού και ο ήχος αποτυπώθηκε θαυμάσιος. Ως προς το αμιγώς τεχνοκρατικό του μέρος, λοιπόν, το οπτικοακουστικό σόου του Jarre στάθηκε στο ύψος του, χωρίς, ασφαλώς, να ισχυριζόμαστε ότι είδαμε στην Αθήνα εκείνα που παρουσίασε κάποτε στις Πυραμίδες της Αιγύπτου ή στην Απαγορευμένη Πόλη της Κίνας.
Αλλά όσο χάζευε το μάτι, τόσο απογοητευόταν το αφτί. Μετά το "Oxygène 2", δηλαδή, αν έκλεινες τα βλέφαρα και ξέχναγες ότι ήσουν στον Jarre, ένιωθες λες και είχες πάει σε συναυλία δευτερότριτης ηλεκτρονικής μουσικής, παρωχημένης εδώ και πολύ καιρό. Δυστυχώς, λίγο πριν κλείσει τα 78, ο Γάλλος πρωτοπόρος φαίνεται να έχει ξεχάσει με τι αισθητικούς όρους έχτισε τους σπουδαίους του δίσκους. Απεναντίας, παραδομένος σε μια εμμονική αγάπη για την τεχνολογική πρόοδο, τους νοθεύει διαρκώς με beats, με "βιομηχανικές" λοξοδρομήσεις και με μια εξωφρενική πίστη στη δύναμη των remixes, με αποτέλεσμα είτε να τους παραγκωνίζει, είτε να τους ισοπεδώνει.
Ποιος, για τ' όνομα των θεών της μουσικής, έχει ανάγκη ν' ακούσει ένα τόσο μελωδικό κι αγαπημένο κομμάτι σαν το "Oxygène 4", ανασκολοπισμένο από τα beats των Astral Projection; Αν έπαιζε το αυθεντικό, έτσι αναλογικά όπως το δημιούργησε, ρίχνοντας και τους πιγκουίνους στις γιγαντοοθόνες, στο Ξέφωτο θα είχε ανάψει μεγάλη φωτιά συναισθημάτων. Εκείνος, βέβαια, μπορεί να νιώθει ότι έτσι ανανεώνεται, ότι μετατρέπει την εκάστοτε σκηνή σε φουτουριστικό club. Και δεν αμφιβάλλω ότι έτσι το είδαν και πολλοί στο κοινό, αν κρίνω από τις κραυγές επιδοκιμασίας και τους χορούς που ξεπηδούσαν εδώ κι εκεί. Καλώς ή κακώς, όμως, τα πράγματα δεν είναι έτσι. Ο Jarre έχει χάσει τον δρόμο του και αναλόγως παραστρατημένοι είναι (από την άποψη της αισθητικής) και όσοι χειροκροτούν προκρούστεια remixes σαν κι αυτό στο "Oxygène 4".
Έφυγα απογοητευμένος από έναν καλλιτέχνη που περίμενα πώς και πώς να δω. Κάτι κράτησα, ωστόσο. Λίγο τα sci-fi λέιζερ, λίγο το "Stardust", όπου έφυγε η club βιτρίνα και έλαμψε η αρμονία, και, πάνω απ' όλα, το "Équinoxe 4". Το οποίο ευτυχώς έμεινε ανέγγιχτο, θυμίζοντας τι έκανε ο Jarre στις πιο ουσιαστικές του ημέρες: σχεδόν μισό αιώνα μετά εξακολουθεί ν' ακούγεται σαν τέχνεργο που σπάει στο δάπεδο των αισθήσεων, εξακοντίζοντας θρύψαλα αέναης δροσιάς προς πάσα κατεύθυνση.
