Ο Κώστας Χατζής είναι ένας ζωντανός μύθος της σύγχρονης Ελληνικής μουσικής. Δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψουν αυτή τη μορφή. Μόνο θαυμασμός. Παραμένει κραταιός και ακμαίος είναι ευγενής είναι πάντα προσγειωμένος και εξακολουθεί να κάνει συναυλίες γεμάτες συναίσθημα και αναμνήσεις και ετοιμάζει ένα βιβλίο για τη ζωή του. Με αφορμή το live του με τίτλο "Σύνορα η αγάπη δεν γνωρίζει", που πραγματοποιείται στις 13 Ιουνίου στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια στην πλατεία Αμερικής, συναντηθήκαμε και κατάφερα να μάθω μερικές πολύ σημαντικές ιστορίες από τη ζωή του.
Φωτογραφίες: Λεωνίδας Τούμπανος
-Αυτό το βιβλίο θα είναι ότι θυμάμαι. Είναι η ζωή μου όλη από τα τέσσερα χρόνια μου. Ξεκινάνω με αναμνήσεις από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και αναφέρομαι σε όλα τα γεγονότα που έχουν γίνει στη χώρα μας εδώ, από το 1940 μέχρι σήμερα μέσα απο τη δική μου οπτική.
-Είστε ένας άνθρωπος που θεωρώ ότι αποτελείτε θρύλο για την ελληνική μουσική. Ποια είναι τα πρόσωπα που έχουν μείνει χαραγμένα πολύ στη μνήμη σας, από αυτή τη τεράστια καριέρα σας;
-Είναι πολλά, δηλαδή για να μιλήσω για τη ζωή μου και μάλλον δεν μπορώ να μιλήσω λακωνικά γιατί έχω ζήσει πολλά και γνώρισα πάρα πολύ μεγάλες προσωπικότητες και συνάντησα πολλούς ανθρώπους που ήταν αξιόλογοι πραγματικά.
-Ήθελα να σπουδάσω, αλλά ήμουν πολύ φτωχό παιδί. Έπειτα δεν γεννήθηκα μέσα στη φυλή εγώ. Γεννήθηκα και μεγάλωσα με Έλληνες. Και όταν χρειάστηκε να πω στη φυλή μου να βοηθήσω, οι Έλληνες δεν με ήθελαν γιατί ήμουν γύφτος και η φυλή μου δεν ήθελε γιατί μεγάλωσα με λευκούς.
-Απίστευτο. Μη αποδεκτός από κανέναν, λοιπόν ούτε από εδώ να από εκεί. Η άλλη πλευρά σας βοήθησε, ή ήταν πρόβλημα;
-Είχα ανάγκη να διαβάσω. Και δεν βρήκα τίποτα που να μην είναι πρόοδος για μένα από γέννηση μου. Είτε πολιτικό σύστημα, είτε θρησκευτικό, οτιδήποτε. Θεωρώ ούτως ή άλλως ότι η παιδεία έρχεται από την πολιτεία.
-Εγώ όταν μπήκα σε αυτόν τον χώρο, μπήκα σαν προπαγανδιστής με την καλή έννοια. Ήθελα να περάσω μηνύματα. Και τους ανθρώπους που γνώριζα, κοίταζα με κάθε τρόπο να δω εάν μπορώ να τους επηρεάσω. Δηλαδή, να τους επηρεάσω με την καλλιτεχνική πλευρά. Παράλληλα έγραφα πράγματα τα οποία δεν δέχτηκαν. Όταν βλέπανε, ας πούμε, Χατζής, δεν τα ήθελαν.
-Μαύρο πρόβατο ο Χατζής.
-Περίπου κι έτσι εγώ τι έκανα... Γνώριζα εσένα που είσαι κάποιος δημιουργός και έβαζα, λοιπόν, το δικό σου όνομα. Ναι. Δεν με ένοιαζε, ας πούμε, να έχω το όνομά μου για να παίρνω χρήματα και δικαιώματα. Κι έτσι έγιναν πάρα πολλά πράγματα και με αυτό τον τρόπο βοηθήσαμε πολύ κόσμο. Η αλήθεια είναι οτι συνάντησα πάρα πολύ σπουδαίους ανθρώπους. Εδώ η χώρα μας μπορεί να είναι μια χούφτα, αλλά έχουμε καταπληκτικούς ποιητές, συνθέτες, και τι δεν έχουμε. Ό,τι γνώριζα λοιπόν και έβλεπα ό,τι μπορούσα να το χρησιμοποιήσω από την παρουσία ενός καλλιτέχνη, ενός ποιητή, το έκανα.
-Εγώ από την αρχή, δηλαδή, μπήκα σε αυτόν τον χώρο και άρχισα να γράφω. Ήταν η εποχή που τότε όταν βγάζαμε το δημοτικό δίναμε εξετάσεις για να πάμε στο γυμνάσιο και ήταν πολλές τάξεις. Έδωσα, λοιπόν, εξετάσεις, πέρασα και μετά θυμάμαι ότι ήταν αδύνατο να σπουδάσω γιατί ήμουν πολύ φτωχός. Κατάφερα και βρήκα, όμως, έναν χώρο που ήταν το Εθνικό Ίδρυμα. Εκεί έδωσα εξετάσεις και πέρασα. Το Εθνικό Ίδρυμα ήταν κάτω από την εποπτεία της βασίλισσας Φρειδερίκης. Υπήρχε και ένα σκάφος όπου μπορούσαν να σπουδάσουν όσοι ήθελαν και να γίνουν ασυρματιστές ηλεκτρολόγοι αρμενιστές κτλ. Σπούδασα αρμενιστής. Και πήρα δίπλωμα, πήρα ότι ακριβώς χρειαζόταν. Στη συνέχεια όσοι έπαιρναν δίπλωμα μετά μπορούσαν να μπαρκάρουν κι έτσι περίμενα κι εγώ ότι θα με ειδοποιούσαν να πάω. Όταν πήγα στην πατρίδα μου, εκεί όπου ζούσε ο παππούς μου, που ήταν ένας μεγάλος καλλιτέχνης, λεγόταν Κώστας Καραγιάννης και ήταν πολύ ακουστός στην Αίγυπτο. Ο πατέρας μου με μύησε στην δημοτική μουσική όπως κι ο παππούς μου. Ο πατέρας μου έπαιζε σαντούρι και υπηρετούσε την δημοτική μουσική. Αλλά στο σαντούρι του έπαιζε τη ραψωδία του List. Έπαιζε Τραβιάτα, Τόσκα και τέτοια. Κλασική μουσική. Και ένα άλλο ήταν ότι από πέντε χρονών παρακολουθούσα σινεμά γιατί ήταν μέσα στο σπίτι μου. Άρα είχα μια παιδεία πάνω σε αυτό το χώρο. Περιμένοντας μετά τη σχολή να με ειδοποιήσουν πότε θα πιάσω δουλειά είπα στον πατέρα μου να μου δείξει κανένα ακόρντο. Για να έχω κάτι στο καράβι να ξεφεύγω. Και έμαθα λοιπόν κάποια ακόρντα και έμαθα λοιπόν να συνοδεύω.
-Αυτοδίδακτος εντελώς.
-Αυτοδίδακτος ναι. Κάποια στιγμή λοιπόν συναντήθηκα με ορισμένους φίλους και πήγαμε στο πατρικό ενός. Αγίου Δημητρίου ήταν, και αποφασίσαμε να διασκεδάσουμε και να τραγουδήσουμε. Υπήρχε ένα ζήτημα. Ο πατέρας του ενός παιδιού ήταν κομμουνιστής. Και μέσα εκεί υπήρχαν και άλλοι κομμουνιστές. Κι άρχισαν όλοι να λένε πολιτικά τραγούδια. Κάποιοι από τη γειτονιά προφανώς ενοχλήθηκαν το είπαν στην αστυνομία και ακολούθησε η γνωστή διαδικασία. Συνελήφθη κι έπρεπε να τον στείλουν εξορία. Μιλάω για τον οικοδεσπότη που τόλμησε κι έκανε κάτι τέτοιο. Φτάνουμε λοιπόν κάποια στιγμή στο δικαστήριο κι αποφάσισα να πω ότι το έκανα εγώ. Εγώ τραγουδούσα…
-Γιατί το κάνατε αυτό;
-Είχε τέσσερα παιδιά. Θα πήγαινε εξορία. Δεν γινόταν.
-Τέτοια θυσία.
-Δεν θέλω να πω ότι έκανα θυσία.
-Αφού έγινε αυτό, ό,τι είχα σπουδάσει, τα πτυχία όλα μου τα πήραν.
-Σαν τιμωρία δηλαδή.
-Ναι. Και να φανταστείς ότι δεν είχα καμία σχέση με την πολιτική. Δηλαδή, δεν έχω βρει κάτι που να μην είναι προβληματικό. Κάτι που να με αγγίζει. Βρες μου κάτι. Δεν υπάρχει. Όλα είναι προβληματικά. Κλείνω την παρένθεση να πω ότι μετά από αυτό με έπιασε η μάνα μου και μου είπε να πάω με τη κιθάρα μου να είμαι με τον παππού μου και με τον πατέρα μου και να παίζουμε. Στο γάμο, στην πανηγύρια και τέτοια.
-Το κάνατε;
- Αφού μεγάλωσα μέσα σε αυτόν τον χώρο το έκανα. Αλλά δεν μου άρεσε καθόλου... Όχι τόσο η ατμόσφαιρα αλλά ο μηχανισμός. Γιατί περιμένεις ποτέ θα πιει ένας για να έρθει να χορέψει. Υπήρχε και η ελαφρά μουσική για τα μαύρα μαλλιά, για τα ξανθά μαλλιά, για τα μαύρα μάτια, δεν υπήρχε όμως το είδους του τραγουδιού που θα μπορούσε να με αγγίξει.
-Ποιο ήταν αυτό;
-Η μπαλάντα. Από το 600 μέχρι το 1100, ήταν ένα συγκεκριμένο είδος. Από το 1100 μέχρι το 1750, ήταν ένα άλλο είδος. Από το 1750 μέχρι 1866, ήταν ένα άλλο είδος. Και εγώ διάλεξα το 1750.
-Μάλιστα. Άρα ουσιαστικά υπηρετήσατε την μπαλάντα.
-Ναι κι έτσι άρχισα να γράφω. Είχα όμως κι άλλα θέματα να αντιμετωπίσω κι ένα από αυτά ήταν ο ρατσισμός. Πολλοί μας λένε γύφτους, τσιγγάνους, αθίγγανους και τα λοιπά και τα λοιπά. Οι περισσότεροι απλά δεν έχουν διαβάσει και δεν γνωρίζουν. Όλα αυτά τα ονόματα προέρχονται από το Βυζάντιο. Το τσιγάνος είναι από το ρήμα αγγίζω και το στερητικό α. Ο Άγγιχτος, ο Αθίγγανος, ο Ανέγγιχτος.
Να ρωτήσω το εξής. Ακούμε, τσιγάνος, γύφτος, ρομά. Ποιο είναι το σωστό;
-Το ρομά. Γιατί ήρθαμε από τις Ινδίες.
-Θέλω να μου πείτε πώς χαρακτηρίζεται τον εαυτό σας. Δηλαδή, τι άνθρωπος είναι τελικά ο Κώστας Χατζής.
-Είμαι άνθρωπος. Και λατρεύω. Και αγάπησα. Υπηρετώ την άποψη που λέει όσο μπορούμε να ξέρουμε να αγαπάμε. Όσο μπορούμε να αγαπάμε τον πατέρα μας, τη μάνα μας, τις αδερφές μας. Να εκτιμήσουμε τις αδερφές τους αδερφούς μας τους φίλους μας τις γυναίκες τους, και να μην θέλουμε να κάνουμε πράγματα επειδή μερικές φορές είμαστε υπόγειοι τύποι. Να ξέρουμε να αγαπάμε τη ζωή και να την εκτιμάμε.
-Μετά απο χρόνια και μετά απο όλες αυτές τις τιμωρίες σας έδωσαν το Ηρώδειο. Πως και συνέβη αυτό;
Έλεγα πράγματα που ενοχλούσαν και την πολιτεία και τη θρησκεία και δεν μου το δίνανε. Μετά απο εβδομήντα χρόνια μου το έδωσαν ...
-Έγινε θαύμα;
-Όχι απλά αυτοί που μου το απαγόρευαν παλιά να πάω στο Ηρώδειο πεθάνανε. Γι αυτό μου το δώσανε...
-Η Μαρινέλλα λοιπόν ήταν απλά καταπληκτική. Είχαμε μια φιλία κι αυτό μας βοήθησε, δηλαδή, να συνεργαστούμε με απόλυτη επιτυχία και όλη η κοινή μας πορεία να διατηρηθεί και να αγαπηθεί από τον κόσμο.
