Γιώργος Μυζάλης: "Δεν καμώνομαι τον ασυμβίβαστο. Κάνω την προσπάθειά μου, όμως"

Δημιουργικά μιλώντας, ενώ μέχρι τώρα είχες καταγραφεί ως στιχουργός στο πλάι του Ευριπίδη Ζεμενίδη (2014 κυρίως, αλλά και 2009), ποτέ δεν είχες παρουσιάσει ολοκληρωμένα δικά σου τραγούδια έως το 2020, που δημοσίευσες τη "Μάνα" –με την οποία κι ανοίγει τώρα η νέα σου δουλειά. Τι σε ώθησε να περπατήσεις σ' αυτό το μονοπάτι; 
Με τη "Μάνα" ξεκίνησε το "κακό". Όταν έγραψα τους στίχους του τραγουδιού αντιλήφθηκα ότι ήταν πολύ προσωπικοί και μου δημιουργήθηκε μια αίσθηση "καθήκοντος". Σαν να όφειλα να τους μελοποιήσω ο ίδιος, προκειμένου να μεταφέρω το συναίσθημά μου με τρόπο ολοκληρωμένο. Όταν ήμουν μικρότερος, στο Μουσικό Γυμνάσιο - Λύκειο Παλλήνης, επιχειρούσα μελοποιήσεις των στίχων μου, αλλά ποτέ δεν ήμουν ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα. 
Μελοποίησα λοιπόν τη "Μάνα" και την έστειλα σε έναν φίλο μου, τον Δημήτρη Σινάνογλου από τους Αλκμάν –σπουδαίο μουσικό και μελοποιό μου εκείνη την περίοδο, προκειμένου να μου την "εγκρίνει". Κρατώ ακόμα την απάντησή του σαν πολύτιμο παράσημο. Αυτή με ώθησε να δοκιμάσω και μερικές φορές ακόμα το ρόλο του μελοποιού. Κάπως έτσι προέκυψαν αυτά τα τραγούδια. 

Γνωρίζω καλά πόσο αγαπάς τη φωνή του Γιώργου Νταλάρα, ο οποίος κοσμεί το Παράθυρο Με Θέα Προς Τα Μέσα ερμηνεύοντας τη "Μάνα". Πώς γεννήθηκε αυτή η συνεργασία; 
Με τρόπο κινηματογραφικό. Ο Γιώργος Νταλάρας ήταν ο αγαπημένος τραγουδιστής της μητέρας μου. Θεώρησα, λοιπόν, "υποχρέωσή" μου να του στείλω το τραγούδι να το ακούσει. Με εξέπληξε με την ταχύτητα της απόκρισής του και με τη διάθεσή του να το ερμηνεύσει. Με αυτή την εξέλιξη της πλοκής του ονείρου, η μάνα μου, εφτά χρόνια μετά το "φευγιό" της, αντάμωσε με τον αγαπημένο της τραγουδιστή σε ένα τραγούδι του γιου της. Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα, θα έλεγε κανείς. Γίνονται, θα απαντήσω ευθαρσώς και με ντοκουμέντα πια. Κάπως έτσι, εκτός από τη φωνή του, αγάπησα, αγαπώ και θα αγαπώ και τον ίδιο τον Γιώργο Νταλάρα σαν άνθρωπο. Γιατί από αυτή την επέκταση της σύνδεσής μας και έπειτα, νιώθω πραγματικός συγγενής του και βιώνω συγκινητικές στιγμές κάθε που ανταμώνουμε, είτε διά ζώσης, είτε νοερά. Έχω, πλέον, έναν ακόμα λόγο να τον ευγνωμονώ. 

Τι γίνεται ο πόνος για την απώλεια μιας μητέρας καθώς κυλούν τα χρόνια και μας σαρώνουν οι έγνοιες της καθημερινότητας; Παραμένει αγκάθι κρυφό; Μεταλλάσσεται σε κάτι άλλο; 
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον η σχέση με ένα πρόσωπο τόσο καθοριστικό για τη ζωή κάθε ανθρώπου. Όπως το βιώνω εγώ, η σχέση με τη μάνα δεν σταματά ποτέ. Μοιάζει λίγο με μυθιστόρημα του Μάρκεζ, όπου ζώντες και νεκροί συνεχίσουν να αλληλεπιδρούν και να συνδιαλέγονται. Περνάω φάσεις με τη μάνα μου από τότε που "έφυγε", όπως περνούσα και όσο ζούσε. Αγαπιόμαστε, μαλώνουμε, "τα σπάμε", τα βρίσκουμε, "χωρίζουμε τα τσανάκια μας", γελάμε, κλαίμε και φτου και από την αρχή. Οφείλω ωστόσο να ομολογήσω ότι ο οριστικός απογαλακτισμός που επιφέρει ο θάνατος του γονιού, συχνά-πυκνά (αν όχι πάντα), λειτουργεί απελευθερωτικά. Από τα πιο απλά μέχρι τα πιο σύνθετα γεγονότα της διαβίωσης ενός (παντοτινού) παιδιού.

Στα υπόλοιπα τραγούδια ακούμε τον Κώστα Παρίσση, τη Σαββέρια Μαργιολά, τον Πάνο Βλάχο και την Παυλίνα Βουλγαράκη. Ποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σ' έχουν τραβήξει στις φωνές τους; 
Αγαπώ τις φωνές τους, αλλά πρωτίστως τους αγαπώ και τους εκτιμώ ως ανθρώπους. Βρίσκω κοινά σημεία στην αισθητική μας. Καθώς μεγαλώνω –καλώς ή κακώς– δεν μου αρκεί μια ωραία φωνή. Θέλω να συνδέομαι και σε ανθρώπινο επίπεδο, κατά το δυνατόν, με τον καλλιτέχνη που ακολουθώ. Ο Κώστας Παρίσσης "αποκρυπτογράφησε" με απίστευτη ακρίβεια ό,τι είχα κατά νου γράφοντας με μια κιθάρα κάτι σαν τραγούδι. Και το μετουσίωσε σε αυτό που ακούτε. Η Σαββέρια Μαργιολά έβαλε την ψυχούλα της στο δικό της, σφραγίζοντας την ιδιαίτερη φιλική μας σχέση. Η Παυλίνα Βουλγαράκη επέμενε τόσο πολύ για την αξία του δικού της, το αγάπησε και το υπερασπίστηκε με μεγαλύτερο πάθος από εμένα. Και ο Πάνος Βλάχος έσπευσε να με φροντίσει μελοποιώντας και ερμηνεύοντας έναν στίχο δεκαετίας σαν να ήταν δικός του.

Στο τέλος ξανακούμε το "Σκοτεινό Δωμάτιο", σε μια "alternative version", με τη δική σου φωνή. Γιατί ήθελες να δημοσιοποιηθεί (και) έτσι; Και γιατί δεν σ' έχουμε ξανακούσει σε κάτι δικό σου, έως σήμερα;  
Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια "σκανδαλιά". Πήγα στο στούντιο μια μέρα για να ηχογραφήσω και με τη δική μου φωνή τα τραγούδια, προκειμένου να τα έχω στο αρχείο μου και έτσι. Σε κανένα δεν μου άρεσα περισσότερο από το πρωτότυπο. Σε αυτό, ωστόσο, "είδα" μια άλλη εκδοχή. Και με άντεξα ως ερμηνευτή. Καθώς, λοιπόν, δεν υπήρχε πουθενά κάποιος να μου το απαγορεύσει, είπα να το τολμήσω. Κυρίως γιατί ήθελα να καταπατήσω άλλο ένα "ποτέ" από αυτά που έχω πει κατά καιρούς.

Αλήθεια, γιατί ένιωσες την ανάγκη να μπει μια κασέτα TDK 90 λεπτών ως εξώφυλλο του Παράθυρο Με Θέα Προς Τα Μέσα;
Μέσα από τις κασέτες αυτές, όταν ήμουν μικρός, μπορούσα να "δω προς τα μέσα". Οι κασέτες αυτές ήταν ένα "παράθυρο" για το μοναχικό παιδί που ήμουν (και, νομίζω, εξακολουθώ να είμαι). Μέσα τους "άνθιζαν" και διαβίωναν οι συγγενείς μου: τα τραγούδια. Η οικογενειακή μας ιστορία με έκανε, από πολύ νωρίς, να αναζητήσω φίλους μέσα στο οικοσύστημα των τραγουδιών. Με τα τραγούδια μεγάλωσα. Και τα τραγούδια φιλοξενούνταν, τότε, σε εξηντάρες και ενενηντάρες κασέτες. Όταν είδα αυτή τη φωτογραφία, δεν το σκέφτηκα καθόλου. Η συγκίνηση του συνειρμού δεν με άφησε. Έμοιαζε αυτονόητο.

Ο τίτλος της καινούριας σου δουλειάς (αλλά και του ομώνυμου τραγουδιού) παραπέμπει σε νοερές καταδύσεις στον εσωτερικό μας κόσμο. Δεν νομίζεις, όμως, ότι –ειδικά η γενιά που θ' αναγνωρίσει την TDK στο εξώφυλλο– τις έχει υπερεκτιμήσει; Δεν φταίνε, κάπου, για εκείνους τους μη ξεκάθαρους προορισμούς και για τις ζωές που, όπως λένε και οι στίχοι σου, "χαραμίστηκαν στα λόγια"; Δεν επηρέασε, τελικά, και το ελληνικό τραγούδι όλο αυτό;    
Είναι σύνθετη και ενδιαφέρουσα η ερώτηση. Και νομίζω η απάντησή της, ειδικά στο πρώτο σκέλος, αφορά κάθε φορά σε εκείνον που καλείται να την απαντήσει. Για μένα, οι εσωτερικές "βουτιές" είναι χρήσιμες στο βαθμό που σου επιτρέπουν να ενεργήσεις. Αν σε εγκλωβίζουν στη μοιρολατρία και στην αδράνεια, τότε δεν λειτουργούν ως οφείλουν. Σε κάθε περίπτωση, το "πρώτο επίπεδο", δεν είναι τίποτα περισσότερο από αυτό που λέει το όνομά του. Προσωπικά, πάντοτε αναζητούσα και το πιο μέσα. Φτάνοντας, ενίοτε, και σε εκείνο που τα reels, τα podcasts και τα tweets του σήμερα αναφέρουν ως "overthinking". Χρειάζεται, όμως, πολλές φορές και η αυθόρμητη πρώτη αντίδραση. Το στιχάκι που σου βγήκε δίχως να το παιδεύσεις. Η πρώτη-πρώτη μελωδία που έφτιαξες. Η πρώτη αδιαμεσολάβητη σκέψη που έκανες. 
Πώς βρίσκεις την ισορροπία; Δεν γνωρίζω. Αλλά δεν σταματώ να την αναζητώ. Τώρα, σχετικά με το ελληνικό τραγούδι που αναφέρεις, τείνω να συμφωνήσω. Αυξήθηκαν τα "εσωτερικά" –έως και εγωιστικά ή κλειστοφοβικά– τραγούδια τα τελευταία χρόνια. Όμως, δεν είναι έτσι και η εποχή πια; Πώς θα μπορούσε να μην καθρεφτίζεται μέσα στα τραγούδια μας; Νομίζω προσεγγίζει εύστοχα το θέμα ο Ορέστης Ντάντος στο τραγούδι του "Όλοι Και Μόνος Μου".

Στα "Παιδιά", γιατί βλέπεις τα παιδιά που "διαταράσσουν την κοινή των πάντων ησυχία" ως πρέσβεις ενός λυτρωμού; Και τι ακριβώς συμβαίνει με τους δικούς μας συμβιβασμούς; Είναι κάτι σαν εκείνο το "φτάσαμε στ' ανείπωτα", που τραγουδούσε κάποτε ο Διονύσης Σαββόπουλος;   
Έχω σε μεγάλη εκτίμηση τη νεότητα και την αμφισβήτηση στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ενός ανθρώπου. Και καθόλου δεν τα συσχετίζω με απόλυτες ηλικιακές τιμές ή συγκεκριμένες συμπεριφορικές αντιδράσεις ή ξεκάθαρες πολιτικές τοποθετήσεις. Με την αμφισβήτηση και τη νεότητα του πνεύματος πήγαινε πάντοτε μπροστά ο κόσμος μας. Προφανώς με συμβιβασμούς στην πορεία, ενίοτε οδυνηρούς. Δεν καμώνομαι τον ασυμβίβαστο. Κάνω την προσπάθειά μου, όμως. Αν θες, είμαι απέναντι σε όσους δεν προσπαθούν καν και προσπαθώ να τους καταλάβω. Όσο για το συνειρμό που αναφέρεις, μόνο συγκίνηση μου προκαλεί. Δεν ξέρω αν έχουμε φτάσει στα ανείπωτα. Είμαστε, θαρρώ, σε "πιο ανείπωτα" από εκείνα που εννοούσε (ή αυτά που νομίζω ότι εννοούσε) ο Σαββόπουλος.

Τέλος, τι άλλο θα ήθελες να σου φέρει το 2026; Υπάρχει χώρος, κάπου, για μια ζωντανή βραδιά στηριγμένη στα τραγούδια σου;
Θα μου επιτρέψεις μια αινιγματική - ανεξήγητη απάντηση σε αυτό: θα ήθελα να βιώσω το "Σκοτεινό Δωμάτιο", τώρα που μου εξηγήθηκε κι εμένα. Δεν θα πόνταρα τα λεφτά μου στην τέλεση μιας τέτοιας βραδιάς. Είναι δύσκολη από πάρα πολλές απόψεις και δεν αποτελεί αυτοσκοπό για μένα. Χωρίς να λέω μεγάλα λόγια, πιθανότατα το Παράθυρο Με Θέα Προς Τα Μέσα θα είναι ο μοναδικός προσωπικός μου δίσκος. Και είμαι πάρα πολύ ευχαριστημένος για αυτό.