"Correspondences": Η Patti Smith με τους Soundwalk Collective ιχνηλατεί φύση και ποίηση

Πρόσφατα, διαβάζοντας το "M Train" (εκδ. Κέδρος, μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς), ένα αυτοβιογραφικό κείμενο της Patti Smith, διαπίστωσα πως οι μεγάλες της αγάπες –εκτός από την οικογένειά της– είναι από τη μία ο καφές (γνωστό σε όλους μας) και από την άλλη η εμβύθιση σε πρότζεκτ που επιχειρούν να αποκρυσταλλώσουν θολά στιγμιότυπα της ιστορίας των τεχνών και των επιστημών σε συνάρτηση με το κοινωνικό και φυσικό περιβάλλον τους. Στα κεφάλαια του βιβλίου, ταλαντεύεται μεταξύ της επιθυμίας της να ανοίξει το δικό της καφέ κοντά στη θάλασσα και των διάφορων ταξιδιών της ανά τον κόσμο, με κεντρική θέση να έχουν αυτά με τη "Λέσχη Ηπειρωτικής Μετακίνησης". Στην προσπάθειά της να φωτογραφίσει τις μπότες του Άλφρεντ Βέγκενερ, του Γερμανού πρωτοπόρου στην εξερεύνηση της αρκτικής ζώνης στη Γροιλανδία, έγινε μέλος της Λέσχης πλάι σε μαθηματικούς, γεωλόγους και θεολόγους, οι οποίοι έχουν ορκιστεί "αφοσίωση στη διαιώνιση της μνήμης, ειδικά όσον αφορά τον Άλφρεντ Βέγκενερ, τον σκαπανέα της θεωρίας της μετατόπισης ηπείρων". Σε μια συνάντηση, λοιπόν, της Λέσχης στο Βερολίνο, κλήθηκε να παρουσιάσει μια αυτοσχέδια ομιλία για τις "Τελευταίες στιγμές του Άλφρεντ Βέγκενερ", η οποία ξεσήκωσε σε διάφορα σημεία αντιδράσεις από τους παρευρισκόμενους, με αποκορύφωμα κάποιον να την κατηγορεί πως "Αυτό δεν είναι επιστήμη, είναι ποίηση!".

Αν δεν είναι αυτό ένα από τα πιο όμορφα παθητικο-επιθετικά κομπλιμέντα που μπορεί να κάνει κάποιος, τότε τι είναι; Άλλωστε η Smith πάντα αντιμετωπίζει τη ζωή με όρους ποίησης και περισυλλογής, από τα πανκ ροκ έπη της που την έχρισαν "νονά της πανκ" στα ταραγμένα νεοϋορκέζικα 70s, στις θαρραλέες και διεισδυτικές φωτογραφίες της και, φυσικά, στις λογοτεχνικές της αναζητήσεις. Είτε πρόκειται για τα αυτοβιογραφήματά της, που σε πολλές περιπτώσεις πλησιάζουν ακόμα κι έναν μαγικό ρεαλισμό, μπλέκοντας πραγματικότητα με σκέψεις, όνειρα και φαντασία, είτε για την ποίησή της, δείγμα της οποίας είχαμε την τύχη να ακούσουμε στο Ηρώδειο τo 2022, η Smith χρησιμοποιεί το λυρισμό, το πάθος και την πολεμικότητα για να αποτυπώσει την ουσία του να περιφέρεσαι σ’ αυτόν τον πλανήτη· του να ζεις.

Για όλα τα παραπάνω, καθόλου απρόσμενη δεν ήταν η μακρόχρονη συνεργασία της με τους Soundwalk Collective, το ντουέτο του Stephan Crasneanscki, καλλιτέχνη και ιδρυτή της κολεκτίβας, και του παραγωγού Simone Merli. Η πλατφόρμα ηχητικών τεχνών έχει δημιουργήσει site και context specific ηχητικά πρότζεκτ πάνω σε θεματικές που αφορούν την τέχνη, τη φύση, τη λογοτεχνία και την άγνωστη ή παραγνωρισμένη πολιτιστική κληρονομιά και προσεγγίζει τα ζητήματα της μνήμης, του χρόνου και της απώλειας. Έχουν συνεργαστεί με τον Jean-Luc Godard, την Charlotte Gainsbourg, τη φωτογράφο Nan Goldin και τη χορογράφο Sasha Waltz, μεταξύ άλλων, ενώ πριν από το "Correspondences" είχαν παρουσιάσει με την Patti Smith το "Mummer Love", για την "αφρικανική" περίοδο του Ρεμπό, το "Peradam", για τις ιδέες του Γάλλου πεζογράφου Ρενέ Ντομάλ, και το "Peyote Dance", για ένα ταξίδι του Αρτό στο Μεξικό.

To "Correspondences" είναι, με κάποιον τρόπο, μια επιστροφή στην αρχή, αφού πρόκειται για ένα εν εξελίξει πρότζεκτ, το οποίο οι τρεις τους δουλεύουν εδώ και δέκα χρόνια. Σε διαφορετικά απόμερα σημεία του πλανήτη, ο Stephan Crasneanscki έχει "συλλέξει" ήχους και έχει συνθέσει ένα ηχητικό λεξιλόγιο, το οποίο αποτελεί το νέο περιβάλλον για να γεννηθούν και να αναπτυχθούν τα ποιήματα της Patti Smith. Εγκαταστάσεις, προβολές, ηχογραφήσεις ποιητικών αναγνώσεων συνθέτουν ένα παλίμψηστο εικόνων και συνεχιζόμενων συζητήσεων για τη ζωή και τη φύση, βασισμένων στα ηχητικά χνάρια καλλιτεχνών και ποιητών.

Στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης (14-15/3), συγκεκριμένα, τα μουσικά κομμάτια που θα παρουσιαστούν στρέφονται γύρω από αναζητήσεις που εκτείνονται από την καταστροφική επίδραση των σεισμικών αεροβόλων και των ανθρώπινων παρεμβάσεων στους ωκεανούς έως την ανθεκτικότητα της φύσης μετά την καταστροφή στο Τσέρνομπιλ, τις αποκεντρωμένες κοινωνίες που οραματίστηκε ο Πιοτρ Κροπότκιν και την τελευταία νύχτα του Παζολίνι. Τα visuals της παράστασης υπογράφει o Πορτογάλος κινηματογραφιστής Pedro Maia.