"Φάλσταφ": Το κωμικό κύκνειο άσμα του Βέρντι στη Λυρική

Μια νέα φιλόδοξη παραγωγή του "Φάλσταφ", κύκνειου άσματος του Βέρντι, παρουσιάζει η Εθνική Λυρική Σκηνή από τις 26 Ιανουαρίου και για έξι παραστάσεις στην αίθουσα "Σταύρος Νιάρχος". Μετά τη μεγάλη επιτυχία του "Οθέλλου" (1887), ελάχιστοι πίστευαν ότι ο Βέρντι θα συνέθετε ένα ακόμα σημαντικό έργο, και μάλιστα κωμικό. Κι όμως, ο σπουδαίος συνθέτης θα στραφεί προς το τέλος της ζωής του για μιαν ακόμη φορά στον Σαίξπηρ, επιλέγοντας την ιταλικού στιλ κωμωδία του "Οι Εύθυμες κυράδες του Ουίνδσορ". Γοητευμένος από τον κεντρικό της ήρωα Φάλσταφ, "έναν αδίστακτο, που διαπράττει κάθε είδους κατεργαριά", θα παραδώσει –μαζί με τον λιμπρετίστα Μπόιτο– το 1893 στη Σκάλα του Μιλάνου άλλο ένα αριστούργημα και το κοινό της θα του το ανταποδώσει με έναν ανεπανάληπτο θρίαμβο.

Η όπερα εστιάζει στον ξεπεσμένο ιππότη σερ Τζον Φάλσταφ και τις ερωτικές του περιπέτειες, που τον καθιστούν περίγελο στη μικρή τοπική κοινωνία. Αν στους δύο μονολόγους του κατακρίνει τον άδικο κόσμο και παραδίδει μαθήματα ηθικής, στην Αλίτσε εμφανίζεται ως μέγας καρδιοκατακτητής, στο σύζυγό της Φορντ ως ματαιόδοξος ιππότης, για να καταλήξει περίγελως στη σκηνή στο δάσος. Στο τέλος, ύστερα από διάφορες κωμικοτραγικές καταστάσεις, οι χαρακτήρες του έργου τραγουδούν όλοι μαζί: "Όλα στον κόσμο είναι ένα καλαμπούρι… αλλά γελά καλύτερα όποιος γελά τελευταίος". 

Το έργο παραμένει μέχρι σήμερα αδιάπτωτα δημοφιλές και ανεβαίνει σταθερά σε όλα τα μεγάλα λυρικά θέατρα του κόσμου· παραδόξως, στην Ελλάδα και την ΕΛΣ έχει να παρασταθεί από το 1993! Τη σκηνοθεσία της νέας εξωστρεφούς και εξόχως ψυχαγωγικής παραγωγής υπογράφει ο επιφανής Βρετανός σκηνοθέτης Στίβεν Λάνγκριτζ, καλλιτεχνικός διευθυντής του φημισμένου Φεστιβάλ Όπερας του Γκλάιντμπορν. Ο Λάνγκριτζ μεταφέρει την ιστορία στην Αγγλία της δεκαετίας του ’30, μια εποχή μεταξύ πολέμων μ’ έναν σκανδαλώδη πρίγκιπα της Ουαλίας (ο οποίος θα γίνει για λίγο ο Βασιλιάς Εδουάρδος Η'), όταν για την αυστηρή σε ταξικά θέματα αγγλική ιεραρχία η κοινωνική τάξη ήταν σημαντικότερη από την οικονομική επιφάνεια κάποιου. Στο επίκεντρο ο –εν προκειμένω, παλιός στρατιώτης– Φάλσταφ, τον οποίο κατά τον Λάνγκριτζ "οφείλουμε να αποδοκιμάσουμε, ωστόσο λατρεύουμε με όλες τις αδυναμίες της ανθρώπινής του φύσης". 

Σε μουσικό επίπεδο, η όπερα χαρακτηρίζεται δικαίως ένα από τα αριστουργήματα του λυρικού θεάτρου για την απόλυτη οικονομία και τον συμπυκνωμένο τρόπο με τον οποίο ο συνθέτης με μία και μόνο μουσική φράση σκιαγραφεί χαρακτήρες και καταστάσεις. Βέβαια, προκειμένου να αποδώσει τις διαφορετικές όψεις του Φάλσταφ, ο Βέρντι επιστράτευσε τεράστια εκφραστική παλέτα. Άλλωστε στο μεγαλύτερο μέρος του έργου υπάρχει διαρκής, συχνά καταιγιστική εναλλαγή ρυθμών, ηχοχρωμάτων, σύντομων μελωδικών θεμάτων ή στοιχείων αρμονίας. 

Ο πολύπειρος Ιταλός αρχιμουσικός Πιέρ Τζόρτζιο Μοράντι θα αναλάβει τη μουσική διεύθυνση του απαιτητικού έργου. Της αμιγώς ελληνικής διανομής ηγείται, στο ντεμπούτο του στον φερώνυμο ρόλο, ο εκλεκτός βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς. Η σπανιότατη αυτή ανάληψη κωμικού ρόλου από τον διαπρεπή βερντιανό ερμηνευτή αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον. Ως Φορντ εμφανίζεται ο έτερος κορυφαίος μας βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος. Η υψίφωνος Τσέλια Κοστέα ενσαρκώνει την Αλίτσε Φορντ, η μεσόφωνος Άννα Αγάθωνος την κυρία Κουίκλι, η μεσόφωνος Χρυσάνθη Σπιτάδη τη Μεγκ Πέιτζ, η υψίφωνος Μαριλένα Στριφτόμπολα τη Νανέτα και ο τενόρος Βασίλης Καβάγιας τον Φέντον. Τα σκηνικά και τα κουστούμια υπογράφει ο διακεκριμένος Έλληνας σκηνογράφος και ενδυματολόγος Γιώργος Σουγλίδης. Την κινησιολογία επιμελείται ο Νταν Ο’Νιλ και τους φωτισμούς ο Πίτερ Μάμφορντ.