Η ακαταμάχητη γοητεία του «Βαφτιστικού»

Μια νέα παραγωγή του «Βαφτιστικού» του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, σε σκηνοθεσία Σίμου Κακάλα, προτείνει η Εθνική Λυρική Σκηνή από τις 13 Μαΐου και για 7 μόνο παραστάσεις στο θέατρο Ολύμπια. Ο Ευτύχης Δ. Χωριατάκης ανιχνεύει τους λόγους της ακαταμάχητης γοητείας της δημοφιλέστερης ελληνικής οπερέτας όλων των εποχών.

Σε μια καλλιτεχνική χρονιά που οδεύει προς το φινάλε της και κατά την οποία η Λυρική επέμεινε σε λυρικά popular classics, θα ήταν δύσκολο να απουσιάσει ο «Βαφτιστικός» του Θεόφραστου Σακελλαρίδη. Ενενήντα οκτώ χρόνια μετά την πρώτη παρουσίασή του, παραμένει η δημοφιλέστερη ελληνική οπερέτα, έχοντας παιχθεί περισσότερο από οποιανδήποτε άλλη: μόνο στην ΕΛΣ έχει ανεβεί στις 33 από τις 76 καλλιτεχνικές περιόδους της ιστορίας της!

Όπως είχαν προβλέψει εγκαίρως οι χρονογράφοι και οι κριτικοί της εποχής του, ο «Βαφτιστικός» καταγράφηκε αμέσως ως σημαντική ψηφίδα του σύγχρονου ελληνικού αστικού πολιτισμού. Το πολύ γρήγορο πέρασμά του από τη θεατρική σκηνή στο αστικό σαλόνι και το μικροαστικό ταβερνείο, όπου τα μουσικά του νούμερα, αυτονομημένα από το έργο, έκαναν θραύση, ουσιαστικά προετοίμασε την οριστική ένταξή του στο πεδίο της λαϊκής κουλτούρας. Αργότερα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο, ενώ παρουσιάστηκε μέχρι και στο τηλεοπτικό «Θέατρο της Δευτέρας»…

Η δημοφιλία του «Βαφτιστικού» δικαιολογείται σίγουρα από την ποιότητα τόσο του έξυπνου, γεμάτου ανατροπές κειμένου του όσο και από τη μελωδικότατη μουσική του. Παρότι η πρόζα και οι στίχοι των τραγουδιών έχουν γραφεί από τον ίδιο τον συνθέτη, το έργο αποτελεί επιτυχημένη μεταφορά στην ελληνική πραγματικότητα της γαλλικής φάρσας των Ενεκέν, Βεμπέρ και Ντε Γκορς «Η κυρία και ο βαφτιστικός της». Στην ελληνική εκδοχή, η υπόθεση αφηγείται μια σειρά από παρεξηγήσεις που προκύπτουν όταν ο Πέτρος Χαρμίδης, στρατιώτης στο μέτωπο και σύζυγος της Κικής, αποφασίζει να υποδυθεί τον βαφτιστικό της Βιβίκας, τον οποίο εκείνη δεν θυμάται οπτικά, και με αυτή την ιδιότητα να την επισκεφθεί –και να τη φλερτάρει– στο σπίτι όπου μένει με τον σύζυγό της Ζαχαρούλη και στο οποίο φιλοξενεί, συμπτωματικά, τη φίλη της… Κική!

Ο Σακελλαρίδης κατάφερε να θίξει με θαυμαστή οικονομία, χιούμορ και λεπτό σαρκασμό θέματα πάντοτε επίκαιρα, όπως η αποφυγή κατάταξης και τα «βύσματα» στο στρατό –και μάλιστα σε εποχή εθνικών θριάμβων– ή ακόμη η συζυγική απιστία, αλλά και να σκιαγραφήσει με σαφήνεια μια γκάμα εξίσου επίκαιρων χαρακτήρων. Συνεχίζοντας ορθά την –κυμαινόμενης, πάντως, επιτυχίας– συνεργασία της με θεατρικούς σκηνοθέτες, η Λυρική ανέθεσε τη νέα παραγωγή του «Βαφτιστικού» στον ταλαντούχο Σίμο Κακάλα, που είχε εντυπωσιάσει με το προσωπικό ανέβασμα της «Γκόλφως».

Εστιάζοντας στην ανάδειξη της κωμικής διάστασης του –μεταξύ φάρσας και σάτιρας– έργου, η οποία «απαιτεί ταχύτητα, ακρίβεια και οξυδέρκεια», ο σκηνοθέτης υπόσχεται μια κλασική ανάγνωση, πιστή στο ύφος της εποχής. Με ενδιαφέρον αναμένεται ο χειρισμός του ρυθμού και των κωδίκων της ελληνικής οπερέτας –και μάλιστα του κατ’εξοχήν αρχετυπικού της δείγματος!– που θα πρέπει να αποφύγει την έκπτωση σε ευκολίες, κυρίως επιθεωρησιακής μορφής. Ο Κακάλας θα έχει συνοδοιπόρους του καταξιωμένους συντελεστές, όπως ο Αντώνης Δαγκλίδης στα σκηνικά (μια βίλα στην Κηφισιά της δεκαετίας του 1920), την Κλερ Μπρέισγουελ στα εντυπωσιακά κοστούμια εποχής, τον Περικλή Μαθιέλλη στους φωτισμούς και την Ιρίνα Ακριώτη-Κολιουμπάκινα στη χορογραφία.

Από μουσικής απόψεως, ο «Βαφτιστικός» εντάσσεται απόλυτα στην πρώτη δημιουργική περίοδο του Σακελλαρίδη, που χαρακτηρίζεται από την υιοθέτηση των βιενέζικων προτύπων σύνθεσης οπερέτας. Τούτο μαρτυρούν τα είδη χορού στους οποίους βασίζονται τα μουσικά νούμερα του έργου (βαλς, μαζούρκα, πόλκα και τανγκό), αλλά και ο τρόπος άρθρωσής τους στην όλη δραματουργία. Μεγαλύτερη επιτυχία, βέβαια, γνωρίζουν τα τραγούδια και ντουέτα του έργου, που έναν αιώνα τώρα παραμένουν το ίδιο κοσμαγάπητα: «Ψηλά στο μέτωπο», «Στο στόμα, στο στόμα», «Τον καιρό εκείνο, τον παλιό», «Η καρδιά μου πονεί για σας» και τόσα ακόμα.

Η παραγωγή θα δοθεί με διπλή διανομή, που συνδυάζει πείρα και νιάτα. Οι τενόροι Δημήτρης Πακσόγλου και Γιάννης Χριστόπουλος εναλλάσσονται στον κομβικό ρόλο του Χαρμίδη, ενώ αυτόν του Ζαχαρούλη καλύπτει ο πολύπειρος συνάδελφός τους Σταμάτης Μπερής. Τη Βιβίκα ερμηνεύουν εναλλάξ οι υψίφωνοι Άννα Στυλιανάκη και Τζίνα Πούλου, ενώ την Κική η μεσόφωνος Διαμάντη Κριτσωτάκη και η υψίφωνος Δέσποινα Σκαρλάτου. Στους καρατερίστικους ρόλους του Συνταγματάρχη και του Κορτάση εμφανίζονται αφενός οι Κωστής Ρασιδάκις και Στέφανος Κορωναίος, αφετέρου οι Παύλος Μαρόπουλος και Αναστάσιος Στέλλας. Το συντονισμό του συνόλου των μουσικών δυνάμεων (Ορχήστρα-Χορωδία-Μπαλέτο) της ΕΛΣ αναλαμβάνουν οι αρχιμουσικοί Γιώργος Αραβίδης και Ανδρέας Πυλαρινός.