Δεδομένου ότι τα ρεσιτάλ πιάνου έχουν περιορισθεί αρκετά στη φετινή καλλιτεχνική περίοδο, δεν έπρεπε να μείνει ανεκμετάλλευτη η ευκαιρία παρακολούθησης, μέσα σε διάστημα μίας μόλις εβδομάδας, δύο εξαιρετικά ενδιαφερόντων προγραμμάτων από ακμαίους πιανίστες μας της νεότερης γενιάς.
Στις 24/2, το «Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη» φιλοξένησε ένα ακόμη ρεσιτάλ πιάνου του Απόστολου Παληού. Δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι οι τακτικές εμφανίσεις του πιανίστα στο συγκεκριμένο χώρο αποτελούν αληθινές οάσεις για τους φιλόμουσους, όχι μόνο λόγω της σταθερά υψηλής ποιότητάς τους, αλλά και γιατί επιτρέπουν την συστηματική παρακολούθηση της εξέλιξής του, κάτι αδύνατο ή σπάνιο για τους άλλους ομοτέχνους του, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Εστιάζοντας κατά βάση στο ρεπερτόριο του ρομαντισμού στο οποίο έχει ιδιαίτερη αδυναμία και διακρίσεις, ο Παληός δεν διστάζει να αναμετράται συνεχώς με «νέα» έργα. Αυτή τη φορά, το πρόγραμμά του περιελάμβανε δύο σημαντικότατες συνθέσεις της εργογραφίας για πιάνο με εικαστική έμπνευση.
Ολόκληρο το πρώτο μέρος κάλυψαν οι «Εικόνες από μιαν έκθεση» του Μούσσοργκσκυ, μία μουσική περιήγηση σε μίαν έκθεση ζωγραφικής, εν προκειμένω εμπνευσμένη από τους πίνακες και τα σκίτσα του πρόωρα χαμένου φίλου του, ζωγράφου και αρχιτέκτονα, Βίκτορ Χάρτμαν. Περιττεύει η υπενθύμιση των δεξιοτεχνικών, κυρίως όμως εκφραστικών απαιτήσεων της κοσμαγάπητης σύνθεσης. Αξιοποιώντας τη δεδομένη ποιότητα ήχου, την άρτια εκτύλιξη φραστικής, τις σοφές εναλλαγές ταχυτήτων και δυναμικών, ο Παληός ανέδειξε χωρίς πρόβλημα τη δομική καθαρότητα και τον διαφορετικό χαρακτήρα/διάθεση κάθε εικόνας. Η ανάγνωσή του διέθετε και περιγραφική πλαστικότητα και εσωτερικό παλμό και συναισθηματική ευγένεια. Ο μεγάλος ήχος του, όμως, δεν εκτονώθηκε στη χαμηλοτάβανη υπόγεια αίθουσα (κάτι που στοίχισε κυρίως στην απόδοση των κορυφώσεων π.χ. της «Καλύβας της Μπάμπα Γιάγκα» και της «Μεγάλης πύλης του Κιέβου»), ενώ έλειψαν και η περισσότερη φαντασία και οι διακινδυνεύσεις εκείνες που θα εμπλούτιζαν σε χρωματισμούς την εκφραστική παλέτα που απαιτεί το συγκεκριμένο έργο.
Ακολούθως, δόθηκαν 4 («Το μοιρολόι, ή Η κόρη και το αηδόνι», «Ο διάλογος στο παράθυρο», «Ο έρωτας και ο θάνατος» και «Η κολακεία») από τις 6 «Γκογιέσκας» του Γρανάδος, ενώ εκτός προγράμματος προσφέρθηκε και η -άτυπα θεωρούμενη ως 7η, αλλά συνήθως μη εντασσόμενη στη σουίτα- «Μαριονέτα» («Ο αχυράνθρωπος»).
Εμπνευσμένα από ισάριθμα χαρακτικά του Γκόγια, τα δυσκολότατα κομμάτια διακρίνονται για την αρμονική πολυπλοκότητα και το έντονο ρυθμικό στοιχείο τους. Αποφεύγοντας τον τονισμό του «εθνικού» χρώματος, οι ακριβείς αλλά κάπως αποστασιοποιημένες αναγνώσεις του Παληού ανέδειξαν τις αντιστικτικές αρετές και την πολυφωνική καθαρότητα των «Γκογιέσκας», με σεβασμό στις αγωγικές ενδείξεις δυναμικής αλλά και διακριτική προβολή του συναισθήματος (π.χ. στο «Ο έρωτας και ο θάνατος»).
Λίγες μέρες αργότερα (1/3), το ρεσιτάλ του Θεσσαλονικιού πιανίστα Χαράλαμπου Αγγελόπουλου στην «Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος» συνέπεσε χρονικά με τη συμβολική έναρξη της νέας -υπό κρατικό έλεγχο- εποχής του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Ενταγμένο στο σημαντικό «Κύκλο Σούμπερτ», περιελάμβανε αποκλειστικά έργα του μεγάλου ρομαντικού συνθέτη, με επίκεντρο τα περίφημα «Εμπρομπτύ» («Αυτοσχεδιασμοί»).
Ο σολίστ αναμετρήθηκε πρώτα με τα 4 «Εμπρομπτύ» του έργου 142. Βασισμένη στην κομψότητα, την αίσθηση της γραμμής, τις αποχρώσεις αλλά και τη ρυθμική ακρίβεια, η ερμηνεία του ενοποίησε τα κομμάτια σαν μία αρθρωτή «σονάτα», αναδεικνύοντας τον ποιητικό τους χαρακτήρα. Η εκτέλεση των 4 «Εμπρομπτύ» του έργου 90 αποτέλεσε πρωτίστως ένα μικρό άθλο συγκέντρωσης του Αγγελόπουλου, ο οποίος διατήρησε θαυμαστά την ψυχραιμία του έναντι απρεπώς φωνασκούντων θεατών, που δεν σέβονται τον επαγγελματία μουσικό που ήλθαν ν’ακούσουν.
Κι εδώ ήταν κυρίαρχη η ίδια κλασική προσέγγιση: απλότητα και ρευστότητα ενός δεξιοτεχνικά ασφαλούς παιξίματος, προσεγμένο φραζάρισμα, μετρημένα τέμπι, λελογισμένα ρίσκα φώτισαν επαρκώς την -απατηλά- ανώδυνη διάθεση των αυτοσχεδιαστικών αυτών συνθέσεων. Πάντως, μεγαλύτερη εξωστρέφεια, ενέργεια και έμφαση στην προβολή των αρμονικών αντιθέσεων θα ανεδείκνυαν ίσως καλύτερα την αμφίθυμη διάθεση των έργων…
Η βραδιά είχε ανοίξει με μία σφριγηλή απόδοση του «Σκέρτσου αρ. 1», ενώ ολοκληρώθηκε με μία ανάγνωση γεμάτη χάρη, αιθέριες ηχητικές εκλεπτύνσεις και αδιόρατο χορευτικό βηματισμό των 3 βαλς του Σούμπερτ που περιέλαβε ο Λιστ στο «Βαλς-Καπρίτσιο αρ. 6» από τη συλλογή του «Βιεννέζικες βραδιές»…
Ας σημειωθεί ότι αμφότερα τα ρεσιτάλ έτυχαν χρήσιμου κατατοπιστικού προλόγου: το πρώτο από τον ίδιο τον Παληό, το δεύτερο από τον εξπέρ του είδους, πιανίστα Τίτο Γουβέλη (σπάνιο παράδειγμα εξαίρετου μουσικού και παιδαγωγού που χειρίζεται άριστα γραπτό και προφορικό λόγο), ο οποίος μάλιστα μύησε το ακροατήριο στο ύφος των «Εμπρομπτύ», παίζοντας ένα κομμάτι του Βορίσεκ! Αυτή η ολοένα και αυξανόμενη στις αίθουσες συναυλιών συνήθεια συνοδεύεται πλέον –δυστυχώς- και από την εξίσου αυξανόμενη απουσία από τα διανεμόμενα προγραμματικά φυλλάδια οποιασδήποτε -λιτής, έστω- ενημέρωσης για τα παιζόμενα έργα…
Credit 2ης φωτογραφίας: Χάρης Ακριβιάδης
