Ένας από τους πιο επιτυχημένους σκηνοθέτες που προέρχονται από την Ινδία, ο Ρίτες Μπάτρα («The Lunchbox», «Ένα Κάποιο Τέλος»), μιλά στο «α» για τη νέα ταινία του με τίτλο «Η Φωτογραφία» που προβάλλεται στο Cinobo.
Η υπόθεσής της αφορά ένα φτωχό πλανόδιο φωτογράφο στη Βομβάη, ο οποίος πιέζεται από τους συγγενείς του να παντρευτεί. Τότε πείθει μια άγνωστη να παριστάνει την αρραβωνιαστικιά του. Σύντομα όμως θα αναπτυχθεί μεταξύ τους ένας ιδιαίτερος γλυκόπικρος δεσμός.
Η συνέντευξη που ακολουθεί έγινε κατά τη διάρκεια του 69ου Φεστιβάλ Βερολίνου το 2019.
Εκείνο που μου αρέσει στις ταινίες σας είναι ο ειλικρινής ρομαντισμός που τις διακατέχει. Παρόλα αυτά, ο κόσμος μας γίνεται όλο και πιο κυνικός. Πιστεύετε μπορεί να βρεθεί η μαγεία που απεικονίζετε και έξω από τους κινηματογράφους;
(Αποσβολωμένος) Πω, ρε φίλε, δεν ξέρω! (γέλια) Ελπίζω όμως πως ναι. Έπειτα, νιώθω ότι στη «Φωτογραφία» παρότι, όπως λες, είναι κυρίαρχος ο ρομαντισμός, συμπληρώνεται από έναν ειλικρινή ρεαλισμό. Γιατί με ενδιέφερε εκτός του να αφηγηθώ μια ιστορία αγάπης, να μιλήσω έμμεσα και για τις ταξικές διαφορές που επιλέγουμε να αγνοούμε στην Ινδία. Υπάρχει μια ακμάζουσα μεσαία τάξη στη χώρα μου, η οποία χτίζει σπίτια και πολυκατοικίες, αλλά αγνοεί τις συνθήκες ζωής των εργατών που τα κατασκευάζουν. Έτσι, αν και γνωρίζω καλά πως οι ταινίες δεν μπορούν στ' αλήθεια να αλλάξουν τον κόσμο, πιστεύω ότι είναι σε θέση να αντικατοπτρίσουν αποκαλυπτικά τις αντιθέσεις του.
Το σκηνοθετικό ύφος σας συνδυάζει την προσωπική αισθητική ταυτότητα με την απεύθυνση στο μαζικό κοινό. Πώς εκλαμβάνονται οι ταινίες σας στην Ινδία, όπου το κινηματογραφικό τοπίο είναι πολύπλευρο;
Ιδιαιτέρως θερμά είναι η αλήθεια, αρκεί να σας πω πως το «Lunchbox» γνώρισε απίστευτη επιτυχία όταν κυκλοφόρησε. Ακόμα και το «Our Souls at Night», παρότι μια παραγωγή του Netflix, οι Ινδοί διανομείς το ζήτησαν για τους κινηματογράφους τους όπου τα πήγε εξαιρετικά καλά. Πρόκειται, πάντως, για μια δύσκολη αγορά. Δεν υπάρχουν πολλές αίθουσες στη χώρα, την ώρα που οι ταινίες που γυρίζονται είναι εκατοντάδες.
Η επιτυχία που αναφέρετε, σάς προσέφερε τη δυνατότητα να γυρίζετε ταινίες χωρίς περιορισμούς;
Δε θα το 'λεγα, όχι. Γιατί για να εξασφαλίσεις μια ελευθερία του βεληνεκούς που περιγράφεις, πρέπει να πετύχεις νούμερα επιπέδου «Gravity» (σ.σ.: η ταινία του Αλφόνσο Κουαρόν)! Εάν βάζεις στον εαυτό σου έναν τέτοιο στόχο, πρέπει να κάνεις μακροχρόνιες επίπονες προσπάθειες. Εννοείται πως θα 'θελα μια μέρα να βρίσκομαι σε αυτήν την προνομιούχα θέση, αλλά αυτήν τη στιγμή έχω ως προτεραιότητα το να γράφω δυο-τρία σενάρια παράλληλα, έτσι ώστε να βρίσκομαι πίσω στο σετ όσο πιο σύντομα γίνεται.
Κάτι που έχετε πετύχει τόσο μέσω μιας streaming πλατφόρμας όσο και της παραδοσιακής οδού. Υπάρχει κάποιο από τα δύο που προτιμάτε;
Όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση, ακόμα κι αν γυρίσεις μια ταινία για κινηματογραφική διανομή, αργά ή γρήγορα θα καταλήξει σε κάποια VOD πλατφόρμα. Έχει μια ομορφιά αυτό, διότι υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να ανακαλύψει το κοινό την ταινία σου μετά από καιρό. Ακόμα και σήμερα πολλοί έχοντας δει το «Lunchbox» σε streaming, μου στέλνουν μηνύματα για να μου πουν πόσο το αγάπησαν. Ταυτόχρονα, ως δημιουργός έχεις μερικά ακόμα πράγματα υπόψη• ότι σε όποιον και εάν απευθυνθείς για χρηματοδότηση, κάποιος θα σου προσφέρει περισσότερα χρήματα ή μέσα. Εν συνεχεία, οφείλεις να ξέρεις πώς θα χειριστούν την ταινία σου αφού ολοκληρωθεί. Θυμήσου, για παράδειγμα, πώς χειρίστηκε το Netflix το «Ρόμα». Επομένως, πρέπει να σταθμίζεις μεταξύ των δύο παραγόντων. Σε προσωπικό επίπεδο όμως, παίρνω την τελική απόφαση με γνώμονα τους ανθρώπους που θα συνεργαστώ. Η εμπιστοσύνη που θα μου παρέχουν κι ο ενθουσιασμός τους για το πρότζεκτ μετράει περισσότερο από το οτιδήποτε.
Θέλετε να μου μιλήσετε λίγο για τους ηθοποιούς σας; Ας πούμε, ξεχωρίζει η Φαρούκ Τζαφάρ στο ρόλο της επίμονης γιαγιάς.
Πρόκειται για μια εξαιρετική γυναίκα. Ήταν 88 στα γυρίσματα της ταινίας, ενώ υπήρξε η πρώτη ραδιοφωνική παραγωγός στην ιστορία της Ινδίας. Είναι σκληραγωγημένη και πραγματική πηγή ενέργειας για όλους. Μεταξύ μας, πιστεύω πως δεν έπαιζε καν, απλά ήταν ο εαυτός της. (γέλια) Λάτρεψα τη συνεργασία μας.
Πολύ σημαντικές στη «Φωτογραφία» είναι οι τοποθεσίες των γυρισμάτων. Με ποιο γνώμονα τις επιλέξατε;
Εν προκειμένω τα περισσότερα γυρίσματα έγιναν στη Βομβάη, μια πάρα πολύ δύσκολη πόλη για κάτι τέτοιο, καθώς ο συνωστισμός είναι μονίμως στα ύψη. Παρόλα αυτά έπρεπε να κάνουμε τις σκηνές εκεί και όχι σε στούντιο, ώστε να μη χαθεί η αληθοφάνεια των σκηνών. Έτσι, γυρίσαμε πρώτα τα εξωτερικά πλάνα, τα οποία χρησιμοποιήσαμε ως πυξίδα στη συνέχεια για το στήσιμο του σετ για τα εσωτερικά. Δεν ήταν εύκολο, έπρεπε να επιδείξουμε μεγάλη προσαρμοστικότητα, να κάνουμε γρήγορα τη δουλειά μας και να φύγουμε.
