Το απόλυτο έδεσμα της 25ης Μαρτίου, που φτάνει κάθε χρόνο στο τραπέζι εστιατορίων και σπιτιών με τη συνέπεια ελβετικού ρολογιού, όσο κι αν το τρώμε άλλες ημέρες, αυτή τη συγκεκριμένη ημερομηνία αποκτά τελετουργικό βάρος. Η επικράτηση του μπακαλιάρου με την σκορδαλιά μόνο τυχαία δεν είναι. Η 25η Μαρτίου συμπίπτει με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, μία από τις ελάχιστες ημέρες μέσα στη Μεγάλη Σαρακοστή κατά τις οποίες η Εκκλησία επιτρέπει την κατανάλωση ψαριού. Η άλλη είναι η Κυριακή των Βαΐων. Έτσι, μέσα στη μακρά αυστηρότητα της νηστείας, η μέρα αυτή λειτούργησε σαν μια μικρή γευστική ανάπαυλα, μια εξαίρεση με εορταστικό χαρακτήρα.
Κάπου εκεί μπαίνει στην ιστορία ο μπακαλιάρος. Όχι φυσικά ως εκλεκτό ψάρι, αλλά ακριβώς ως το αντίθετο: ως μια λύση πρακτική, φθηνή και απολύτως λειτουργική. Σε μια Ελλάδα όπου οι κάτοικοι της ενδοχώρας και των ορεινών περιοχών δεν είχαν εύκολη πρόσβαση σε φρέσκο ψάρι, ο παστός μπακαλιάρος αποδείχθηκε ιδανικός. Συντηρούνταν για μεγάλο διάστημα χωρίς ψύξη, μεταφερόταν εύκολα και μπορούσε να φτάσει ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα νοικοκυριά. Γι’ αυτό και καθιερώθηκε σταδιακά ως η πιο λαϊκή και πιο εφικτή επιλογή για το γιορτινό τραπέζι της ημέρας.
Κάπως έτσι, αυτή η ταπεινή πρώτη ύλη πέρασε από την ανάγκη στην παράδοση και από την παράδοση στην αφορμή για σμίξιμο γύρω από το τραπέζι. Για γενιές ολόκληρες, το τηγάνισμα του μπακαλιάρου ανήμερα της 25ης Μαρτίου έγινε σχεδόν οσφρητική αναγγελία της γιορτής.
Και η σκορδαλιά; Αυτή παίζει το ρόλο του συμπρωταγωνιστή (με την αιθέρια μυρωδιά) , ως ένας απαραίτητος αντίλογος στο πιάτο. Είτε φτιαγμένη με πατάτα είτε με ψωμί, με τη γνώριμη αψάδα του σκόρδου και τη στιβαρή της υφή, έρχεται να ισορροπήσει ιδανικά την αλμύρα του παστού ψαριού. Παράλληλα, πρόκειται για μια παρασκευή φτηνή, χορταστική και εύκολη, με υλικά που υπήρχαν σχεδόν σε κάθε σπίτι, γεγονός που βοήθησε ώστε να καθιερωθεί δίπλα στον μπακαλιάρο σχεδόν αμετάκλητα.
Σήμερα, βέβαια, ο μπακαλιάρος σκορδαλιά συναντάται σε αμέτρητες εκδοχές: τηγανητός με χυλό, πιο ελαφρύς στο κουρκούτι, ψητός, με σκορδαλιά πατάτας, με σκορδαλιά ψωμιού ή ακόμη και με πιο φίνα twists. Όμως ο πυρήνας του εθίμου παραμένει αναλλοίωτος. Ανήμερα της 25ης Μαρτίου, το τραπέζι ζητά αυτό το τραγανό, αλμυρό ψάρι και δίπλα του εκείνη τη γενναία κουταλιά σκορδαλιάς που κάνει τη μπουκιά να ξυπνάει ολόκληρη.
Διαβάστε Επίσης
