©Γ. Αντώνογλου
Το κορυφαίο μουσικό γεγονός του φετινού καλοκαιριού αποτελεί αναμφίβολα η παρουσίαση από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου (20/6) της "Μήδειας" του Κερουμπίνι, με την οποία εγκαινιάζεται το πρόγραμμα των φετινών Επιδαυρίων.
Πρόκειται περί ανασύνθεσης της ιστορικής παραγωγής του 1961 σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία της Μαρίας Χορς, που σφράγισε με την αξεπέραστη ερμηνεία της η Μαρία Κάλλας. Αυτή είχε αρχικά παρουσιασθεί στο Ντάλλας το 1958 και ακολούθως σε Λονδίνο, Επίδαυρο και Σκάλα του Μιλάνου.
65 χρόνια μετά, η ΕΛΣ επιχειρεί, στο πλαίσιο του θεματικού άξονα της φετινής περιόδου "Η όπερα του μέλλοντος μέσα από τη μήτρα του παρελθόντος", να τη φωτίσει ξανά. Υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Γιώργου Κουμεντάκη, την αναβίωση (που φέρει πολλά κοινά με αυτήν της "αυθεντικής" Κάρμεν του 1875, που απολαύσαμε πρόσφατα στο ΚΠΙΣΝ) υπογράφει δημιουργική ομάδα αποτελούμενη από τους Παναγή Παγουλάτο (σκηνοθεσία), Λίλη Πεζανού (σκηνικά), Τότα Πρίτσα (κοστούμια), Γιάννα Φιλιπποπούλου και Κέλλη Ζαμπέλα (χορογραφία) και Χρήστο Τζιόγκα (φωτισμούς).
Η ανασύσταση ενός από τα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα της μεταπολεμικής Ελλάδας έγινε κατόπιν ενδελεχούς μελέτης αρχειακού υλικού και δη των τετραδίων σκηνοθεσίας του Μινωτή, των μακετών σκηνικού και των σχεδίων κοστουμιών του Τσαρούχη, καθώς και του φωτογραφικού υλικού που σώζεται από τις πρόβες και τις δύο παραστάσεις στο αρχαίο αργολικό θέατρο.
Η σκηνική απόδοση θα είναι εξίσου λιτή και αυστηρή με αυτήν της παραγωγής του 1961, στην οποία ο Μινωτής, θεατρικός σκηνοθέτης κατ’εξοχήν ειδήμων στην αρχαία τραγωδία, σεβάσθηκε απόλυτα το λιμπρέτο και τη μουσική δραματουργία της όπερας.
Ο Κερουμπίνι συνέθεσε τη βασισμένη στην τραγωδία του Ευριπίδη "Μήδεια" στα τέλη του 18ου αιώνα σε γαλλικό ποιητικό κείμενο του Οφμάν με διαλόγους σε αλεξανδρινό μέτρο ανάμεσα στα μουσικά μέρη. Η πρεμιέρα της πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1797. Η ΕΛΣ παρουσιάζει εν προκειμένω την εκδοχή με τους μελοποιημένους από τον Λάχνερ διαλόγους αλλά σε ιταλική μετάφραση, αυτήν δηλ. που τραγούδησε η Κάλλας το 1953, όταν ερμήνευσε τον κεντρικό ρόλο για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ του Φλωρεντινού Μουσικού Μάη, ανασύροντας την όπερα από μακροχρόνια λήθη. Η ίδια εκδοχή είχε χρησιμοποιηθεί και το 2023, όταν αναβίωσε στην "Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος" η περίφημη παραγωγή του Ντέηβιντ ΜακΒίκαρ για την Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης, που μετέφερε τη δράση στην εποχή που γράφτηκε το έργο.
Στην όπερα του Κερουμπίνι η πλοκή δεν πηγάζει από εξωτερικούς παράγοντες αλλά από τον εσωτερικό αγώνα της πρωταγωνίστριας, καθώς στο επίκεντρο βρίσκεται η εξέλιξη της ψυχολογίας της. Και είναι ακριβώς η ψυχολογική προσωπογραφία που δίνει ανθρώπινη διάσταση σε μία κατά τα λοιπά απρόσιτη, μυθική φιγούρα. Η Μήδεια εμφανίζεται ως μια ερωτευμένη γυναίκα γεμάτη πάθος, ικετεύει για τη ζωή και την ευτυχία της, ταπεινώνεται για αμφότερα και τελικά, μετά την απόρριψη του Ιάσονα, αναζητά εμμονικά την εκδίκηση.
Από πλευράς μουσικής, το έργο μοιάζει να γεφυρώνει τον κόσμο του Γκλουκ και του Χάυντν με αυτόν του Μπετόβεν, προαναγγέλλοντας ταυτόχρονα το είδος της γαλλικής grand opéra. Τη μεγαλόπρεπη και εκφραστική της διάσταση καλείται να δικαιώσει η μουσική διεύθυνση του έμπειρου Καναδού αρχιμουσικού Ζακ Λακόμπ.
Η Λυρική έχει εξασφαλίσει μία εξαιρετική, διεθνούς ακτινοβολίας διανομή, αποτελούμενη από ξένους και Έλληνες μονωδούς, εντελώς διαφορετική από αυτήν των αθηναϊκών παραστάσεων του 2023, με την εξαίρεση της σπουδαίας Ιταλίδας δραματικής υψιφώνου Άννας Πιρότσι, που είχε κάνει τότε εντυπωσιακό ντεμπούτο στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Πλάι της τον Ιάσονα θα ερμηνεύσει ο διακεκριμένος Γάλλος τενόρος Ζαν-Φρανσουά Μπορράς και τον Κρέοντα -για πρώτη φορά- ο κορυφαίος μας βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος. Η εκλεκτή Ρωσίδα μεσόφωνος Αλίσα Κολοσόβα θα αναμετρηθεί με το ρόλο της Νέριδος, ενώ με αυτόν της Γλαύκης η καταξιωμένη κολορατούρα υψίφωνος Δανάη Κοντόρα.
