Η ιστορία του παθιασμένου έρωτα ανάμεσα στη ντίβα της όπερας Φλόρια Τόσκα και τον ζωγράφο και ιδεαλιστή δημοκράτη Μάριο Καβαραντόσσι διαδραματίζεται στη Ρώμη του 1800 μέσα σε μια φορτισμένη πολιτική κατάσταση: η έξαρση των ιδανικών της ελευθερίας και της δικαιοσύνης έρχεται σε μοιραία σύγκρουση προς τη δεσποτική, ανάλγητη εξουσία του Σκάρπια. Επιθυμώντας να κάνει την Τόσκα δική του, ο κυνικός αρχηγός της αστυνομίας καθορίζει με διαβολικό τρόπο μια ροή εξελίξεων, που τελικά επιφέρει τον δικό του χαμό, την καταδίκη του εραστή της και τη θεαματική αυτοκτονία της!
Κινούμενη σ’ένα ιστορικό περιβάλλον όπου οι συνθήκες κινδύνου και βίας βοηθούν την ανάπτυξη έντονων συναισθημάτων, η "Τόσκα" αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του μουσικού κινήματος του βερισμού. Έχοντας παρακολουθήσει θεατρική παράσταση του αιματοβαμμένου δράματος του Γάλλου συγγραφέα Σαρντού, ο Πουτσίνι είχε γοητευθεί όχι μόνον από τη βιαιότητα των παθών του τριγώνου των χαρακτήρων, αλλά και από το ιστορικό πλαίσιο της πλοκής, το οποίο φρόντισε να εντάξει στη μελοποίησή του με αξιοθαύμαστη σκηνική πυκνότητα και οικονομία. Όχι τυχαία, λοιπόν, οι συνεχείς επεμβάσεις του στο λιμπρέτο συνέβαλαν στη θεατρική κορύφωση στις πιο κρίσιμες στιγμές και των τριών πράξεων, ώστε να κρατούν σε αγωνία και διαρκή εγρήγορση το θεατή.
Η επιμονή σε ρεαλιστικές λεπτομέρειες, η αναζήτηση σκηνικών εφέ με έντονες αποχρώσεις, τα οξυμένα συναισθήματα -έρωτας, μίσος, πνεύμα θυσίας, αγάπη για την πατρίδα, σκληρές και υποδόρια νοσηρές όψεις της εξουσίας- αλλά και οι αποσπασματικοί, φορτισμένοι με έντονη δραματικότητα διάλογοι έχουν δίκαια προσδώσει στην "Τόσκα" το χαρακτηρισμό ως ενός από τα πρώτα μουσικά "θρίλερ".
Από σκηνοθετικής πλευράς, μια τέτοια υπόθεση έχει επιτρέψει πολλές φορές -και συχνά με επιτυχία- τη μεταφορά της δράσης του έργου στη σύγχρονη εποχή. Αυτήν την επιλογή έκανε και ο Νίκος Σ. Πετρόπουλος το 2007, ανταποκρινόμενος στην πρόσκληση του αείμνηστου διευθυντή της ΕΛΣ -ωσαύτως, σκηνογράφου και σκηνοθέτη!- Στέφανου Λαζαρίδη. Ο Πετρόπουλος οριοθέτησε τη δράση στη φασιστική Ιταλία λίγο πριν το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ασπρόμαυρη αισθητική και οι υποβλητικοί φωτισμοί δίνουν στο θέαμα αέρα κινηματογραφικής ταινίας, παραπέμποντας ειδικότερα στον ιταλικό νεορεαλισμό.
Για την απόλυτη δικαίωσή της, η "Τόσκα" απαιτεί και τρεις εξίσου ικανούς μουσικοδραματικά πρωταγωνιστές. Και τούτο γιατί η μουσική του Πουτσίνι χαρακτηρίζεται από ασύλληπτο μελωδικό πλούτο αλλά και έντονη θεατρικότητα. Η ιδιαίτερα προσωπική μουσική γλώσσα του Ιταλού συνθέτη, στην οποία αντανακλώνται με σαφήνεια ο χαρακτήρας και η προσωπικότητα των ερμηνευτών, παραμένει ως τις μέρες μας εξαιρετικά δημοφιλής. Οι περίφημες άριες "Vissi d’arte" και "E lucevan le stelle" συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον εμβληματικών του όλου λυρικού ρεπερτορίου.
Ο πρωταγωνιστικός ρόλος (που είχε πρωτοερμηνεύσει το 1900 η …ελληνικής καταγωγής Ρουμάνα σοπράνο Χαρίκλεια Χαρτουλάρη-Νταρκλέ και απογείωσε η Μαρία Κάλλας) αποτελεί -τόσο από πλευράς τραγουδιού όσο και συμπεριφοράς- το πρότυπο της οπερατικής ντίβας. Όλες οι πράξεις και τα συναισθήματά της στοιχειοθετούν το κατ’εξοχήν στερεότυπο της ματαιόδοξης και παραδομένης στα δυνατά της ένστικτα ηρωίδας. Εύλογα, απαιτεί από την ερμηνεύτριά του μεγάλη σκηνική άνεση και τραγούδι ικανής δραματικής εξαγγελίας. Σε αυτόν εναλλάσσονται η καταξιωμένη Πολωνή υψίφωνος Αλεξάντρα Κούρζακ (στην πρώτη της εμφάνιση σε Ελλάδα και ΕΛΣ) και η εκλεκτή Ρουμάνα υψίφωνος Τσέλια Κοστέα.
Το φλογερό πατριώτη Καβαραντόσσι, ρόλο που βοά για τραγούδι μεσογειακής θέρμης και γενναιοδωρίας, ερμηνεύουν ο γνωστός Αργεντίνος τενόρος Μαρσέλο Πουέντε και σε μία -ήδη sold out!- παράσταση (7/12) ο διάσημος Γάλλος τενόρος (και σύζυγος της Κούρζακ) Ρομπέρτο Αλάνια! Τον χαρακτήρα του σαδιστή και λάγνου αριστοκράτη Σκάρπια ενσαρκώνουν οι κορυφαίοι μας βαρύτονοι Δημήτρης Πλατανιάς και Τάσης Χριστογιαννόπουλος. Οι μουσικές δυνάμεις της ΕΛΣ θα τεθούν υπό τη διεύθυνση του εξαίρετου και εμπειρότατου Ιταλού αρχιμουσικού Πάολο Καρινιάνι.
> Δείτε όλες τις συναυλίες της εβδομάδας στον οδηγό μουσικής του "α".
