Πριν από έναν μήνα περίπου, ένας χορευτικός ύμνος από τις πολύ αρχές των 00s σκαρφάλωσε και πάλι στην κορυφή των charts, συστήνοντας τη Sophie Ellis-Bextor σε ανθρώπους που μπορεί να μην είχαν καν γεννηθεί στις τελευταίες δόξες της. Το απαράμιλλο hit "Murder on the Dancefloor", που κυκλοφόρησε το 2001, έντυσε το φινάλε του "Saltburn", της πιο πρόσφατης ταινίας της Emerald Fennell (Amazon Prime Video). Ακόμα κι αν η ταινία άξιζε μόνο για τον ξέφρενο, δολοφονικό χορό του Barry Keoghan, αυτό το τελευταίο πεντάλεπτο ήταν αρκετό για να επαναφέρει την Bextor στις δάφνες της, με την καθοριστική βοήθεια του TikTok, του δημοφιλούς κινέζικου social medium. Δεν είναι η πρώτη φορά που διαφορετικά κανάλια επικοινωνίας και θέασης ξαναζωντανεύουν τάσεις στη μουσική βιομηχανία. Θυμόμαστε, για παράδειγμα, τον παροξυσμό των χρηστών της εφαρμογής με το "Running Up That Hill" της Kate Bush, μετά τη χρησιμοποίησή του στο "Stranger Things" (Netflix) ή, σε μικρότερο βαθμό, την αναβίωση του "Goo Goo Muck" των σαρωτικών The Cramps, το οποίο χορογράφησε η "Wednesday" Jenna Ortega για λογαριασμό της ίδιας πλατφόρμας.
Μουσική βιομηχανία, streaming και TikTok, λοιπόν, πάνε χέρι χέρι εδώ και κάποια χρόνια, με καλλιτέχνες να πασχίζουν για virality, προκειμένου να ανεβάσουν τις μετοχές τους και στα υπόλοιπα. Ως αποτέλεσμα, ακούσαμε ουκ ολίγα κομμάτια φτιαγμένα εξ ολοκλήρου με buzzwords και παύσεις προσεκτικά επιλεγμένες ώστε να μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν σε βίντεο της εφαρμογής (Taylor Swift, σε βλέπω). Αυτός ο νέος, αναποτελεσματικός καλλιτεχνικά τρόπος δημιουργίας μουσικής ξεσήκωσε, βέβαια, δίκαιες αντιδράσεις από τους μουσικούς, που βρέθηκαν ξαφνικά αντιμέτωποι με τις απαιτήσεις των δισκογραφικών τους για instant hits.
Διαβάστε Επίσης
Όπως γίνεται συνήθως, έπρεπε να απειληθεί το κεφάλαιο των εταιρειών ώστε αυτοί να εισακουστούν. Έτσι, την Πέμπτη 1/2, η Universal Music Group, κολοσσός της βιομηχανίας, με μερικούς από τους πλέον δημοφιλείς και προσοδοφόρους καλλιτέχνες στο ρόστερ της (Taylor Swift, Drake, Lana Del Rey, U2, Olivia Rodrigo, Beatles, Rolling Stones), ανακοίνωσε ότι αποσύρει ολόκληρο τον κατάλογό της από την πλατφόρμα, έπειτα από αποτυχία στις διαπραγματεύσεις για την ανανέωση του συμβολαίου τους. Συγκεκριμένα, τα αιτήματα που δεν έγιναν αποδεκτά αφορούσαν τη δίκαιη αποζημίωση των καλλιτεχνών και δημιουργών της UMG, την προστασία τους από τις "καταστροφικές" συνέπειες της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και τη διαδικτυακή ασφάλεια των χρηστών του TikTok. Η UMG, στην επιστολή με την οποία γνωστοποίησε την απόφασή της, σχολίασε χαρακτηριστικά: "Ως ένδειξη του πόσο λίγο αποζημιώνει το TikTok τους καλλιτέχνες και δημιουργούς, να αναφέρουμε ότι, με δεδομένη την κυριαρχία της πλατφόρμας και τα ραγδαία αυξανόμενα διαφημιστικά έσοδά της που βασίζονται στη μουσική, το TikTok αντιπροσωπεύει μόλις το 1% μόνο των συνολικών εσόδων".
Σε μια εποχή που ακόμα η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας δεν έχει πλήρως διασφαλιστεί σε νομικό και θεσμικό επίπεδο και με το τοπίο της μουσικής βιομηχανίας να μεταβάλλεται συνεχώς, η πίεση που ασκεί αυτήν τη στιγμή η UMG στην εφαρμογή μπορεί πράγματι να επιφέρει ριζικές τροποποιήσεις στον τρόπο που διανέμουμε και χρησιμοποιούμε το πνευματικό προϊόν τρίτων. Από την άλλη, νέοι, μη καθιερωμένοι καλλιτέχνες χάνουν ένα σημαντικό πεδίο σύνδεσης με το κοινό τους, ενώ φυσικά οι χρήστες βλέπουν τα βίντεο τους να βουβαίνονται, βιώνοντας ένα νέου τύπου FOMO.
Έχοντας στον νου μου τη συζήτηση με τον Lukasz Twarkowski, τον Πολωνό σκηνοθέτη του "Rohtko" που είδαμε πέρσι στη Στέγη (και επιστρέφει στις 8-10/3), για τις διαφορές δυτικής και ανατολικής σκέψης πάνω στην αυθεντικότητα και κατ’ επέκταση στην πνευματική ιδιοκτησία, δεν παύω να αναρωτιέμαι αν οι κινήσεις της πλατφόρμας βασίζονται απλώς σε πολιτισμικό χάσμα, στο οποίο η UMG προσπαθεί να αντιταχθεί με οικονομικούς όρους ελεύθερης αγοράς, ή αν βρισκόμαστε επιτέλους στο κατώφλι της εύρεσης τρόπων προστασίας των δημιουργών από τη νοοτροπία που τους θέλει να εργάζονται αμισθί για την καταξίωση· νοοτροπία που ξεκινάει από το μπαράκι της γειτονιάς και φτάνει στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία του διαδικτύου.
