José James, πώς έγινες ο jazz τραγουδιστής μιας hip-hop γενιάς;

Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου τιμά φέτος διάφορες όψεις της τζαζ δημιουργίας, με καλεσμένους καλλιτέχνες οι οποίοι συνεχίζουν την παράδοση της κλασικής τζαζ και ονόματα που αναμειγνύουν με αυτή world αναζητήσεις και μια πιο μοντέρνα αισθητική. Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχει και η έλευση του γνωστού και ως "τζαζ τραγουδιστή της χιπ χοπ γενιάς" José James, στις 8 Ιουλίου. Ο τραγουδιστής επιλέγει για την παρθενική συναυλία του στην Ελλάδα ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στους τρεις μεγάλους μουσικούς ήρωές του: την Billie Holiday, τον Bill Withers και την Erykah Badu. 

Ο José James έχει αφιερώσει ολόκληρα άλμπουμ του για να τιμήσει τους ήρωές του, με αφετηρία το εμβληματικό "Yesterday I Had the Blues: The Music of Billie Holiday", έναν φόρο τιμής στη θρυλική Lady Day. Μέσα από εννιά διασκευές τραγουδιών της Holiday ο James γιορτάζει τη γυναίκα, τη "μητέρα της μουσικής" του. Θα ακολουθήσουν το "Lean on Me" (2018), αφιερωμένο στα άλμπουμ του μεγάλου soul τραγουδιστή και τραγουδοποιού Bill Withers. και το πιο πρόσφατο "On & On" (2023), που διερευνά το εύρος του εμβληματικού καταλόγου της Erykah Badu, από το πρωτοποριακό ντεμπούτο άλμπουμ της, "Baduizm", έως τα πιο σύγχρονα αριστουργήματά της "New Amerykah Pt. 1 & 2".

Λίγο πριν την άφιξή του στην Αθήνα, βρήκε λίγο χρόνο να μιλήσει στο "α" για το ελληνικό ντεμπούτο του στο Ηρώδειο, την αγάπη του για τη hip hop, τις γυναίκες στη τζαζ, ακόμα και για τη Νάνα Μούσχουρη.

Ο κόσμος αναφέρεται συχνά σε εσένα ως "jazz τραγουδιστή της hip-hop γενιάς". Τι σημαίνει αυτό για εσένα;
Απ’ όσο γνωρίζω, είμαι ο μοναδικός τραγουδιστής της jazz που έχει αγκαλιάσει ολοκληρωτικά τη hip-hop μουσική. Αυτή είναι η μουσική της γενιάς μου κι έτσι ανακάλυψα την jazz: μέσα από samples των hip-hop παραγωγών. Έτσι νομίζω ότι έρχομαι σε αυτό το είδος τέχνης με μια φρέσκια προοπτική.

Και τι είναι αυτό που σε ιντριγκάρει στο είδος της hip-hop;
Αυτή η απόλυτη απουσία φόβου. Μουσικά, η hip-hop αξιοποιεί samples από όλα τα μουσικά είδη. Όσο πιο σπάνια τόσο το καλύτερο. Και οι καλλιτέχνες έχουν πραγματικά πλούσια θεματολογία. Μιλάνε για ζητήματα από την πολιτική μέχρι κάτι πολύ προσωπικό. Το επίκεντρο είναι πάντα το παρόν, ενώ κοιτά παράλληλα το μέλλον.

Η επικείμενη συναυλία σου στο Ηρώδειο θα είναι η πρώτη εμφάνισή σου στην Ελλάδα. Είσαι ενθουσιασμένος;
Είμαι πολύ ενθουσιασμένος! Έχω δώσει συναυλίες σε περισσότερες από πενήντα χώρες μέχρι στιγμής, μα σε καμία με τόσο πλούσια ιστορία και κουλτούρα. Ανυπομονώ, επίσης, να παίξω σε έναν απίστευτο συναυλιακό χώρο, όπως είναι το Ηρώδειο, και να γνωρίσω για πρώτη φορά όσους είναι fans της μουσικής μου στην Ελλάδα. Θα είναι επικά!

Έχεις κάποια επαφή με την ελληνική τζαζ σκηνή;
Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζω πολλά για τη σκηνή τώρα. Λατρεύω φυσικά τη Νάνα Μούσχουρη. Ο πρώτος μου μπασίστας, ο οποίος συμμετείχε στο "The dreamer", είναι Έλληνας. Είμαι πολύ περίεργος να ανακαλύψω περισσότερα.

Τι έχεις ετοιμάσει για τη συναυλία σου στην Αθήνα;
Θα φέρω μαζί μου μια all-star μπάντα από τη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο. Το show θα περιλαμβάνει μουσικές από τρία διαφορετικά πρότζεκτ – όλα πολύ σημαντικά για μένα. Πρόκειται για τα αφιερώματά μου στην Billie Holiday, τον Bill Withers και την Erykah Badu. Επιπλέον, θα παίξουμε μερικές από τις προσωπικές μου επιτυχίες, όπως τα "Trouble" και "Come to my door", για τους fans που δεν τις έχουν ακούσει ξανά ζωντανά. Είναι ένα ξεχωριστό πρόγραμμα μόνο για τους φίλους μου στην Ελλάδα!

Τι είναι αυτό που σε εμπνέει στον Bill Withers;
Ήταν ένα απίστευτος τραγουδοποιός, ο οποίος κατάφερε να αποστάξει πιο αφαιρετικές σκέψεις και ιδέες σε τρομερά αξιομνημόνευτες ατάκες, βλέπε το "Ain’t no sunshine when she’s gone". Έγραφε απλώς εξαίσια ποίηση τόσο οικεία και εύκολη να συσχετιστεί κανείς σε ένα ανθρώπινο επίπεδο. Και, φυσικά, η μουσική του από μόνη της είναι σπουδαία και με απίστευτη δύναμη.

Έχεις ακόμα κυκλοφορήσει ένα αφιέρωμα στην τραγουδοποιία της Badu, με τίτλο "On & On". Ποιες είναι οι αναμνήσεις σου από τη μουσική της;
Το πρώτο της άλμπουμ, με τίτλο "Baduizm", κυκλοφόρησε πριν από 25 χρόνια και άλλαξε τα πάντα. Ο τρόπος με τον οποίο αναμειγνύει στο δίσκο jazz, R&B και hip-hop είναι πραγματικά αυθεντικός. Δεν είχε ξαναγίνει ποτέ μέχρι τότε και παραμένει καινοτόμος μέχρι σήμερα. Είναι με ευκολία μία από τις σημαντικότερες καλλιτέχνιδες της γενιάς της.

Έχεις μιλήσει πολλές φορές για την καθοριστική επίδραση της Billie Holiday στη μουσική σου, κάτι που φαίνεται και στο αριστουργηματικό "Yesterday I had the blues: The music of Billie Holiday". Ποιοι άλλοι είναι οι ήρωές σου από το πάνθεον των τζαζ τραγουδιστών;
Οι Louis Armstrong, Ella Fitzgerald, Nat "King" Cole, Frank Sinatra, Joe Williams και Sarah Vaughn. Ο καθένας τους είναι από μόνος του μια σχολή!

Αν μπορούσες να συνεργαστείς με έναν από τους αγαπημένους σου καλλιτέχνες, ποιος θα ήταν αυτός;
Κατά πάσα πιθανότητα θα επέλεγα τον Beck. Είναι τόσο πρωτοποριακός, αλλά ταυτόχρονα είναι απλώς ένας απίστευτος τραγουδοποιός και παραγωγός. Πάντα φτιάχνει κάτι ενδιαφέρον και νομίζω ότι θα με τραβούσε έξω από τη ζώνη ασφαλείας μου για να δημιουργήσω κάτι εντελώς ολοκαίνουργιο.

Σε μια συνέντευξη που μας παραχώρησε νωρίτερα το ’23 η Nubya Garcia, συζητήσαμε πόσο δύσκολο είναι για τις γυναίκες οργανοπαίκτριες στην τζαζ σκηνή, ενώ συναντάμε πολλές βοκαλίστριες. Πού πιστεύεις ότι οφείλεται αυτό;
Στο σεξισμό, απλά και καθαρά. Δυστυχώς, πολλές γυναίκες παραμερίζονται ως επαγγελματίες μουσικής στην τζαζ σκηνή σήμερα. Και εάν καταφέρουν να σημειώσουν κάποια επιτυχία, όπως η Nubya, δέχονται φοβερές κριτικές και πιέσεις. Γι’ αυτό θεωρώ τόσο σημαντική τη συνεισφορά της Ebban Dorsey και της Diana Dzhabbar ως σαξοφωνιστριών στο δίσκο μου "On & On".