Ένα νέο είδος συλλογικής ανάγνωσης κερδίζει έδαφος παγκοσμίως, πηγαίνοντας τις παραδοσιακές λέσχες βιβλίου (οι οποίες κερδίζουν εξίσου έδαφος) ένα βήμα παραπέρα και εμπλουτίζοντας τον τρόπο λειτουργίας και τα περιεχόμενά τους.
Ο λόγος για τις σιωπηλές λέσχες ανάγνωσης, που λειτουργούν ως μια νέα μορφή συλλογικής ανάγνωσης ή και μετα-κοινωνικοποίησης. Οι σιωπηλές λέσχες ανάγνωσης επαναπροσδιορίζουν, παράλληλα, τη σχέση με το βιβλίο εστιάζοντας στην απόλαυση της ανάγνωσης, παρέα με άλλους ανθρώπους.
Στην Αθήνα, η κοινότητα Silent Readers Society αποτελεί μια τέτοιου είδους εκδοχή, διοργανώνοντας σιωπηλά μαζέματα για ανάγνωση σε διάφορα σημεία της Αθήνας.
Μια αλλοιώτικη μορφή ανάγνωσης
Όπως μας εξήγησε η συντονίστρια του Silent Readers Society, Μαργιάννα Χύμου, η ιδέα ήταν της ίδιας και τους αδερφού της, Σταμάτη,"ως μία από τις δράσεις του Λογοτεχνικού Φαρμακείου του Κίγκο, του βιβλιοκαφέ που δημιουργήσαμε με στόχο να γίνει ένας χώρος συνάντησης για τους ανθρώπους και τα βιβλία.
Το Λογοτεχνικό Φαρμακείο γεννήθηκε από την ιδέα ότι τα βιβλία μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα όσα νιώθουμε, ενώ το Silent Readers Society ήρθε να δώσει χώρο και χρόνο στην ίδια την εμπειρία της ανάγνωσης. Σκοπός μας ήταν και παραμένει να δημιουργήσουμε μια κοινότητα ανθρώπων που αγαπούν τα βιβλία και απολαμβάνουν να διαβάζουν μαζί, χωρίς πίεση και χωρίς την υποχρέωση να συζητήσουν. Για κάποιους, το να μοιραστούν σιωπηλά τον ίδιο χώρο με άλλους αναγνώστες είναι ήδη μια μορφή σύνδεσης".
Not a book club. A quit reading ritual
Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες για το Silent Readers Society διαβάζουμε στο προφίλ της κοινότητας "Not a book club. A quit reading ritual". Ποια είναι, όμως, η διαφορά από μια λέσχη ανάγνωσης, όπως τη γνωρίζουμε ως τώρα;
"Η βασική διαφορά είναι ότι στο Silent Readers Society δεν μας ενώνει ένα συγκεκριμένο βιβλίο, αλλά η ίδια η πράξη της ανάγνωσης. Σε μια λέσχη ανάγνωσης οι συμμετέχοντες διαβάζουν το ίδιο βιβλίο και συναντιούνται για να το συζητήσουν. Στο Silent Readers Society ο καθένας φέρνει το βιβλίο που εκείνη τη στιγμή τον εκφράζει, διαβάζει για περίπου μία ώρα μαζί με τους υπόλοιπους και, αν το επιθυμεί, μπορεί στο τέλος να μοιραστεί λίγες σκέψεις ή να μιλήσει για το βιβλίο του. Δεν υπάρχει καμία υποχρέωση", μας εξηγεί η Μαργιάννα Χύμου.
"Το 'Not a Book Club. A Quiet Reading Ritual' εκφράζει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία. Δεν θέλαμε να δημιουργήσουμε άλλη μία λέσχη ανάγνωσης, αλλά μια μικρή τελετουργία μέσα στην καθημερινότητα. Έναν χρόνο και έναν χώρο όπου αφήνουμε για λίγο στην άκρη την οθόνη, τον θόρυβο και τις υποχρεώσεις και αφιερωνόμαστε αποκλειστικά στην ανάγνωση. Τελικά, αυτό που μοιραζόμαστε δεν είναι απαραίτητα το ίδιο βιβλίο, αλλά την εμπειρία του να διαβάζουμε μαζί. Και αυτό δημιουργεί μια πολύ ιδιαίτερη αίσθηση κοινότητας", συμπληρώνει.
Πώς ακριβώς λειτουργεί το Silent Readers Society;
Στην πράξη, όμως, ποια είναι η διαδικασία συμμετοχής σε αυτή την κοινότητα; Τόσο απλά κάθεται το κάθε άτομο και διαβάζει; "Ακριβώς αυτό είναι το πιο όμορφο στοιχείο του Silent Readers Society: η απλότητά του. Οι συμμετέχοντες φέρνουν το βιβλίο που διαβάζουν εκείνη την περίοδο, παραγγέλνουν έναν καφέ ή ένα ρόφημα και για περίπου μία ώρα διαβάζουμε όλοι μαζί, σιωπηλά. Μετά το τέλος της ανάγνωσης, όποιος επιθυμεί μπορεί να μείνει και να συμμετάσχει σε μια χαλαρή συζήτηση. Δεν πρόκειται για ανάλυση ενός συγκεκριμένου βιβλίου ούτε υπάρχει κάποια υποχρέωση να μιλήσει κανείς. Συνήθως η κουβέντα ξεκινά αυθόρμητα: ο καθένας μοιράζεται λίγα λόγια για το βιβλίο που διαβάζει, τι τον οδήγησε σε αυτό ή κάποια σκέψη που του γεννήθηκε κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης", μας απαντά η Μαργιάννα.
"Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι να δημιουργήσουμε μια ακόμη λέσχη ανάγνωσης, αλλά έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούν να αφιερώσουν χρόνο στον εαυτό τους, γνωρίζοντας παράλληλα άλλους ανθρώπους που αγαπούν τα βιβλία. Είναι μια εμπειρία που ισορροπεί ανάμεσα στη μοναχική απόλαυση της ανάγνωσης και στην αίσθηση ότι ανήκεις σε μια κοινότητα", συνεχίζει.
Μοναχική πράξη ή συλλογική εμπειρία;
Τι είναι αυτό που κάνει το κοινό να αναζητά μια τέτοια εμπειρία, αντί για παράδειγμα, να κάτσει στον καναπέ του σπιτιού του και να διαβάσει ένα βιβλίο;
"Νομίζω ότι δεν έρχεται σε αντίθεση με το να διαβάσει κανείς στο σπίτι του· είναι απλώς μια διαφορετική εμπειρία", μας εξηγεί η Μαργιάννα υπογραμμίζοντας ότι "η ανάγνωση είναι από τη φύση της μια μοναχική πράξη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει και συλλογική εμπειρία. Στο Silent Readers Society διαβάζουμε ο καθένας το δικό του βιβλίο, όμως η παρουσία των υπόλοιπων ανθρώπων δημιουργεί μια ιδιαίτερη αίσθηση ηρεμίας και σύνδεσης. Είναι σαν μια σιωπηλή υπενθύμιση ότι υπάρχουν κι άλλοι που αφιερώνουν χρόνο στα βιβλία, μέσα σε μια καθημερινότητα που συχνά μας παρασύρει σε διαρκείς περισπασμούς".
Πράγματι, στη μετά-πανδημική εποχή, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν μια εμπειρία αποσύνδεσης."Πιστεύω επίσης ότι σήμερα αναζητούμε όλο και περισσότερο εμπειρίες που μας βοηθούν να επιβραδύνουμε. Να αφήσουμε για λίγο το κινητό, τις ειδοποιήσεις και τον θόρυβο και να αφιερώσουμε συνειδητά χρόνο σε κάτι που μας κάνει καλό. Το Silent Readers Society προσφέρει ακριβώς αυτό: έναν μικρό, προστατευμένο χρόνο για διάβασμα, τον οποίο μοιραζόμαστε με άλλους ανθρώπους, χωρίς να χρειάζεται να πούμε ούτε μία λέξη", προσθέτει.
Οικειοποίηση του δημόσιου χώρου
Τα μαζέματα αυτής της αναγνωστικής κοινότητας ποικίλουν. Τη βρίσκουμε στην αυλή του Κίγκο, αλλά κυρίως σε εξωτερικούς χώρους για συν-ανάγνωση, όπως το Πεδίον του Άρεως και ο Εθνικός Κήπος.
Η Μαργιάννα εξηγεί ότι "τα πάρκα και οι δημόσιοι χώροι μάς δίνουν την ευκαιρία να βγάλουμε την ανάγνωση έξω, να την κάνουμε πιο ορατή και πιο προσιτή. Υπάρχει κάτι πολύ όμορφο στο να βλέπεις μια ομάδα ανθρώπων να διαβάζει σιωπηλά μαζί. Θυμίζει και λίγο μια άλλη εποχή όχι και τόσο μακρινή, που βλέπαμε τους ανθρώπους αντί για κινητά στα χέρια, να κρατούν ένα βιβλίο ή μια εφημερίδα. Με έναν τρόπο, η ίδια η εικόνα λειτουργεί σαν πρόσκληση".
"Παράλληλα", προσθέτει, "η επαφή με τη φύση αλλάζει και την εμπειρία της ανάγνωσης. Οι ήχοι του πάρκου, ο ανοιχτός χώρος και ο διαφορετικός ρυθμός μάς βοηθούν να αποσυνδεθούμε για λίγο από την ένταση της πόλης και να συγκεντρωθούμε στο βιβλίο μας".
"Για εμάς, η ανάγνωση δεν ανήκει μόνο στις βιβλιοθήκες ή στα βιβλιοπωλεία. Ανήκει και στους δημόσιους χώρους, εκεί όπου μπορεί να γίνει μια κοινή πολιτιστική εμπειρία, ανοιχτή σε όλους", τονίζει.
Κίνητρο για ανάγνωση
Και τελικά τι μένει πίσω από τη συμμετοχή σε μια τέτοια συνάντηση; "Από την πρώτη κιόλας συνάντηση διαπιστώσαμε ότι υπήρχε ανάγκη για έναν τέτοιο χώρο και χρόνο. Κάθε φορά γνωρίζουμε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και με διαφορετικές αναγνωστικές προτιμήσεις, που όμως μοιράζονται την ίδια αγάπη για το βιβλίο. Αυτό που μας κάνει ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι πολλοί έρχονται μόνοι τους και φεύγουν έχοντας γνωρίσει καινούριους ανθρώπους. Έχουν δημιουργηθεί όμορφες συζητήσεις, έχουν ανταλλαχθεί βιβλιοπροτάσεις", μας εμπιστεύεται η Μαργιάννα.
"Ίσως η πιο όμορφη αντίδραση που έχουμε ακούσει είναι από ανθρώπους που μας είπαν ότι, αν δεν υπήρχε το Silent Readers Society, δύσκολα θα αφιέρωναν μία ολόκληρη ώρα αποκλειστικά στην ανάγνωση. Το γεγονός ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη συνάντηση τους δίνει το κίνητρο να αφήσουν για λίγο την καθημερινότητα στην άκρη και να κάνουν χώρο για τα βιβλία. Ευελπιστούμε να δούμε ακόμα περισσότερους ανθρώπους να συμμετέχουν στην δράση μας και να στραφούν ξανά στον κόσμο των βιβλίων", κλείνει εξηγώντας μας η Μαργιάννα για τη λειτουργία αυτής της σιωπηλής λέσχης ανάγνωσης.
*Οι συναντήσεις του Silent Readers Society για τον Ιούλιο πραγματοποιούνται κάθε Τετάρτη 18:00-20:00 στην αυλή του Κίγκο (Φερρών 15, Βικτώρια).
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
