H Momumenta συλλέγει προφορικές μαρτυρίες για ιστορικά κτίρια της Αθήνας και του Πειραιά

Το ερευνητικό πρόγραμμα "Συλλέγοντας ιστορίες ιστορικών κτηρίων με τη συνεργασία της τοπικής κοινωνίας σε γειτονιές της Αθήνας και του Πειραιά" ξεκίνησε η Monumenta, τον Μάρτιο 2026, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου. Το πρόγραμμα αφορά τη συλλογή προφορικών μαρτυριών με τη συνεργασία κατοίκων σχετικά με κτήρια που κτίστηκαν τον 19ο και 20ό αιώνα (1830-1975) στις γειτονιές του Ψυρρή και του Κολωνού στην Αθήνα, της Αγίας Τριάδας στον Πειραιά.

Οι κύριοι στόχοι του προγράμματος είναι η διάσωση προφορικών μαρτυριών, της μνήμης, της άυλης μαρτυρίας για το αρχιτεκτονικό περιβάλλον Αθήνας και Πειραιά και η συνεργασία της τοπικής κοινωνίας στη συλλογή των μαρτυριών προκειμένου οι άμεσα ενδιαφερόμενοι να γνωρίσουν την πόλη όπου ζουν και πράττουν, να την οικειοποιηθούν και να συμβάλλουν στην προστασία και την ανάδειξή της. Οι ιστορικές γειτονιές του Ψυρρή, του Κολωνού, της Αγίας Τριάδας χάνουν τα τελευταία χρόνια την ιστορική τους ταυτότητα, την κοινωνική τους σύνθεση λόγω κατεδάφισης και αλλοίωσης των παλαιών κτηρίων και της υπέρμετρης εμπορευματοποίησης και τουριστικοποίησής τους.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μια σειρά δράσεων, όπως διοργάνωση συναντήσεων με κατοίκους για τη συλλογή μαρτυριών μέσω συνεντεύξεων, τη διοργάνωση εκδηλώσεων με τη συνεργασία τοπικών φορέων, την εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε σχολεία, και ξεναγήσεις με ξεναγούς τους κατοίκους. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα πραγματοποιηθεί στα σχολεία είναι ένα εργαστήρι συλλογής προφορικών μαρτυριών. Οι μαθητές γίνονται οι ίδιοι ερευνητές και αναλαμβάνουν να πάρουν συνεντεύξεις από κατοίκους και αποφοίτους του σχολείου τους. Το υλικό που θα συγκεντρωθεί θα συμπεριληφθεί σε ηλεκτρονική έκδοση. Το πρόγραμμα αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο 2026.

Η Momumenta καταγράφει συστηματικά τις προφορικές μαρτυρίες στο πλαίσιο των προγραμμάτων καταγραφής ιστορικών κτηρίων από το 2013. Έχει δημιουργήσει ένα πλούσιο Αρχείο, ανοιχτό στο ευρύ κοινό. Όλα αυτά τα χρόνια συνεργάζεται με τις τοπικές κοινωνίες και μαζί αναλαμβάνουν δράσεις με στόχο την οικοδόμηση βιώσιμων κοινοτήτων που κατανοούν την αξία του πολιτισμικού τους περιβάλλοντος και ενεργούν για την προστασία του.