To Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2025, στις 19:00, θα πραγματοποιηθεί στο Goethe-Institut Athen μια ιδιαίτερη εκδήλωση γύρω από το θέμα της ελευθερίας της έκφρασης με προβολές ταινιών, spoken word περφόρμανς και συζήτηση.
Σήμερα, στην εποχή της ολοένα αυξανόμενης πόλωσης και της ψηφιακής αγανάκτησης, ένα θέμα που απασχολεί και πάλι τη δημόσια συζήτηση είναι η ελευθερία της έκφρασης. Στη Γερμανία, η ελευθερία αυτή βρίσκεται όλο και περισσότερο υπό πίεση, ειδικότερα στο πλαίσιο της σύγκρουσης Ισραήλ-Γάζας. Ο δημόσιος λόγος δεν ορίζεται μόνο από τους νομικούς περιορισμούς που επιβάλλονται αλλά και από τις μεταβαλλόμενες κοινωνικές νόρμες και πολιτικές ευαισθησίες. Σε άλλες χώρες, θέματα όπως ο κλιματικός ακτιβισμός, η μετανάστευση και η εθνική ταυτότητα πυροδοτούν ομοίως έντονες συζητήσεις προκαλώντας τα όρια του τι μπορεί να ειπωθεί και τι όχι.
Η Hannah Arendt προσφέρει ένα πλαίσιο για την κατανόηση αυτών των εντάσεων. Για την Arendt, η ελευθερία δεν είναι μόνο δικαίωμα ή εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου, αλλά μια μορφή συλλογικής δράσης. Αναδύεται όταν οι άνθρωποι μιλούν και πράττουν μαζί δημοσίως, αγκαλιάζοντας τον πλουραλισμό. Όπως γράφει στην "Ανθρώπινη Κατάσταση", "Η εμπειρία της ελευθερίας αρχίζει πάντα με την πράξη, όχι με τη σκέψη ή τη βούληση". Η ελευθερία είναι μια πρακτική που απαιτεί κουράγιο, αντιπαράθεση και ανοικτό πνεύμα – όχι συναίνεση. Όταν η αγανάκτηση, η καθύβριση και οι προσβολές αντικαθιστούν τον διάλογο, ο δημόσιος χώρος κινδυνεύει να απολέσει τον δημοκρατικό του χαρακτήρα.
Η συζήτηση για την Κουλτούρα της Ακύρωσης αποκαλύπτει πόσο ευάλωτη έχει καταστεί η ισορροπία ανάμεσα στον ελεύθερο λόγο, την υπευθυνότητα και την ευαισθησία. Ορισμένοι τη θεωρούν ως μορφή λογοκρισίας. Άλλοι ως αναμέτρηση με την ιστορική εξουσία. Η Arendt μας παροτρύνει να δούμε αυτή την ένταση ως μέρος μιας δημόσιας σφαίρας που πάλλεται από ζωή – γιατί την ελευθερία πρέπει να την επαναδιαπραγματευόμαστε διαρκώς.
Η καλλιτεχνική ελευθερία αποτελεί ένα εύγλωττο παράδειγμα αυτής της έντασης. Η τέχνη ταράσσει τα ύδατα, προκαλεί τη συλλογική φαντασία και τη διευρύνει. Στο κλίμα που επικρατεί σήμερα, οι καλλιτέχνες βρίσκονται αντιμέτωποι με τις πιέσεις των ιδεολογικών άκρων, ενώ τα όρια της αποδεκτής έκφρασης μετατοπίζονται συνεχώς. Τι μπορεί, τι θα έπρεπε, τι οφείλει να πει η τέχνη σε αυτά τα συμφραζόμενα; Μια δημοκρατική κοινωνία πρέπει να αντέχει οι προκλήσεις αυτές να μένουν ανοικτές. Όταν η καλλιτεχνική ελευθερία περιορίζεται –από τη λογοκρισία, την κοινωνική πίεση ή τις θεσμικές επιφυλάξεις– περιορίζεται και η δυνατότητα ανανέωσης της δημόσιας ζωής.
Πρόγραμμα
Χαιρετισμός και εισαγωγή: Μαργαρίτα Τσώμου και Marc-André Schmachtel
Προβολή ταινιών: Θα προβληθούν 3 ταινίες μικρού μήκους από τη σειρά "Cut it out"
"Zensur hat viele Gesichter" / "Η λογοκρισία έχει πολλά πρόσωπα"
Με τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα CUT IT OUT – Ταινίες κατά της λογοκρισίας, η σκηνοθέτιδα Aysun Bademsoy στέλνει το δικό της μήνυμα αλληλεγγύης προς τους ανθρώπους σε χώρες όπου η ελευθερία της έκφρασης είναι περιορισμένη και εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο της λογοκρισίας που απειλεί και τις φιλελεύθερες κοινωνίες.
Γερμανία/Τουρκία, 2018
"Wo Bücher verbrannt werden, werden wir zu Wörtern." / "Εκεί όπου καίγονται βιβλία, εμείς γινόμαστε λέξεις"
Με τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα CUT IT OUT – Ταινίες κατά της λογοκρισίας, ο σκηνοθέτης Haim Sokol στέλνει το δικό του μήνυμα αλληλεγγύης προς τους ανθρώπους σε χώρες όπου η ελευθερία της έκφρασης είναι περιορισμένη και εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο της λογοκρισίας που απειλεί και τις φιλελεύθερες κοινωνίες.
Ρωσία, 2018
„Von Zeit zu Zeit könntest du doch mal den Mund halten, oder?" /// "You could shut up from time to time, no?" /// "Θα μπορούσες να βγάζεις τον σκασμό κάπου κάπου, όχι;"
Με τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα CUT IT OUT – Ταινίες κατά της λογοκρισίας, ο σκηνοθέτης Avi Mograbi στέλνει το δικό του μήνυμα αλληλεγγύης προς τους ανθρώπους σε χώρες όπου η ελευθερία της έκφρασης είναι περιορισμένη και εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο της λογοκρισίας που απειλεί και τις φιλελεύθερες κοινωνίες.
Ισραήλ,2018
Χώρος εξαφάνισης/εμφάνισης
Spoken Word Performance με Armeghan Taheri x Ken Yamamoto
Η κειμενική περφόρμανς της Armeghan Taheri είναι ένα πείραμα: δεν παραθέτει τη σκέψη της Hannah Arendt, αλλά την αποδομεί, τη μετατοπίζει και τη συγκροτεί εκ νέου. Η Taheri προσεγγίζει την έννοια της ελευθερίας που βρίσκουμε στη σκέψη της Arendt όχι ως ένα θεωρητικό οικοδόμημα, αλλά ως ένα εύθραυστο σώμα που ανασαίνει. Εδώ η γλώσσα δεν εμφανίζεται ποτέ ως ουδέτερη μορφή, αλλά ως υλικό που υπό πίεση προβάλλει αντίσταση και υπερασπίζεται το δικό του πεδίο δράσης.
Ο ήχος του Ken Yamamoto αποδίδει αυτή την ένταση χωρίς να την αμβλύνει. Από παρατεταμένους, σταθερούς τόνους, στιγμές θορύβου, επικαλυπτόμενες συχνότητες και αποσπασματικόs ampling δημιουργείται ένας ακουστικός χώρος ο οποίος μετατοπίζει τις συνήθειες ακρόασης.
Η Taheri και ο Yamamoto συνθέτουν από κοινού μια περφόρμανς, που δεν φωτίζει πτυχές της Arendt, αλλά που τη "μεταφέρει" στις ζώνες σύγκρουσης του παρόντος: μια στιγμή ανοιχτή, απροστάτευτη όπου η γλώσσα κάνει και πάλι αισθητά τα πολιτικά της διακυβεύματα.
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης: Συντονίζει η Μαργαρίτα Τσώμου με τους Shuddhabrata Sengupta, Κατερίνα Γρέγου, Στέφανο Λεβίδη, Ελπίδα Καραμπά.
Πληροφορίες
Αγγλικά με ταυτόχρονη μετάφραση στα Ελληνικά
Είσοδος ελεύθερη
Διαβάστε Επίσης
