© AI generated
Η λέξη "brain rot" ("εγκεφαλικό σάπισμα") αναδείχθηκε λέξη της χρονιάς για το 2024 από το Λεξικό της Οξφόρδης, ως μια οξύμωρη, αλλά εύγλωττη περιγραφή της διανοητικής παρακμής που προκαλεί η αδιάκοπη κατανάλωση περιεχομένου χαμηλής ποιότητας, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η φράση αυτή, που καταγράφηκε για πρώτη φορά στο έργο Walden του Χένρι Ντέιβιντ Θορώ (1854), έχει κερδίσει νέα σημασία στη σύγχρονη εποχή, ενώ οι ειδικοί θεωρούν ότι αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες σχετικά με την αυξανόμενη εξάρτηση από την ψηφιακή κατανάλωση και τα συνεπαγόμενα αρνητικά αποτελέσματα στην ψυχική και διανοητική ευημερία. Όπως επισημαίνει η Oxford University Press, ο όρος απέκτησε νέα προβολή το 2024, καθώς το κοινό άρχισε να αναγνωρίζει τις ψυχολογικές συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης σε ανούσιο, αδιάφορο και κατακερματισμένο ψηφιακό περιεχόμενο, το οποίο, σύμφωνα με τους χρήστες, έχει μειώσει την ποιότητα της σκέψης και της συγκέντρωσης.
Η Οξφόρδη, για να καταλήξει στην επιλογή της, ανέλυσε τα αποτελέσματα μιας δημόσιας ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν πάνω από 37.000 άνθρωποι. Ο όρος "brain rot"" επικράτησε έναντι άλλων λέξεων που εμφανίστηκαν φέτος, όπως η "demure" (αναφέρεται σε συμπεριφορές ή στάσεις που συνδέονται με την επιφυλακτικότητα και τη σοβαρότητα), η "dynamic pricing" (το δυναμικό τιμολόγιο που προσαρμόζεται με βάση τη ζήτηση) και το "lore" (οι παραδόσεις και οι ιστορίες γύρω από κάτι ή κάποιον).
Σύμφωνα με τον Κάσπερ Γκραθγουόλ, πρόεδρο της Oxford Languages, η επιλογή του όρου "brain rot" αντανακλά μια πολιτισμική πραγματικότητα, στην οποία οι κοινωνίες αποδέχονται τον αυξανόμενο κίνδυνο των ψηφιακών μέσων, τα οποία δεν απλώς απασχολούν, αλλά και εξουθενώνουν το μυαλό. Ο όρος αυτός, που υιοθετήθηκε ιδιαίτερα από τις νεότερες γενιές (Gen Z και Gen Alpha), έρχεται να φωτίσει μια κρίσιμη διάσταση της καθημερινής μας ζωής: την απώλεια της πνευματικής ενέργειας και του ενδιαφέροντος για βαθύτερα και πιο ουσιαστικά ερεθίσματα, καθώς το μυαλό μας κατακλύζεται από συνεχείς, ανούσιες πληροφορίες.
Η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εντείνει αυτή τη διαδικασία, με τις πλατφόρμες να προσφέρουν περιεχόμενο που προκαλεί εθισμό και να ενθαρρύνουν τη συνεχιζόμενη κατανάλωση όσο πιο γρήγορα και συνεχώς γίνεται. Το περιεχόμενο αυτό συχνά χαρακτηρίζεται από επιφανειακή πληροφόρηση, χωρίς βάθος, και συχνά δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη (AI), η οποία παράγει χαμηλής ποιότητας "slop" (σκουπίδια), που δεν ενθαρρύνουν την κριτική σκέψη ή τη δημιουργική σκέψη.
Ωστόσο, η τεχνολογία, παρά τις αρνητικές της επιπτώσεις, έχει και θετικές όψεις. Η τεχνητή νοημοσύνη (GenAI) προσφέρει εργαλεία που μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και τη δημιουργικότητα, αλλά ταυτόχρονα έχει δημιουργήσει έναν ψηφιακό κόσμο όπου η συναισθηματική και διανοητική χειραγώγηση είναι πιο εύκολη από ποτέ.
Η φράση "brain rot" γίνεται έτσι ο καθρέφτης μιας εποχής, όπου η υπερβολική ενασχόληση με το διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να υπονομεύσει την πνευματική υγεία, ενώ αναδεικνύει την ανάγκη για περισσότερη αυτογνωσία και στροφή προς ουσιαστικότερες και πιο ποιοτικές εμπειρίες στο ψηφιακό περιβάλλον.
