@This is Athens
Οι συζητήσεις για τον αστικό επανασχεδιασμό και τη δόμηση ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος ολοένα και πληθαίνουν, ειδικά αφού προκύπτουν διαρκώς προβλήματα με τα μεγαλόπνοα έργα που υλοποιεί ο Δήμος Αθηναίων (φλέγον θέμα αυτήν την περίοδο η πεζοδρόμηση της Βασιλίσσης Όλγας και τα σχόλια από Χ. Δούκα και ΥΠΠΟΑ για το τι τελικά θα απογίνει η λεωφόρος). Όμως, σε τέτοιες διαφωνίες συχνά μένουν απέξω οι πολίτες, που κανονικά θα έπρεπε να έχουν τον πρώτο λόγο.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον προβληματισμού και αβεβαιότητας, είναι ενθαρρυντικό να βλέπουμε πρωτοβουλίες όπως το "Co-Deciding Europe" (CODE Europe) που υλοποιήθηκε από την Εταιρεία Πληροφορικής του Δήμου Αθηναίων (ΔΑΕΜ) και τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Science For You (SciFY) το περασμένο έτος. Το "CODE Europe" είναι ένα πρωτοποριακό εργαλείο συμμετοχικής δημοκρατίας που δημιουργήθηκε για να συγκεντρώσει και να αποτυπώσει τη γνώμη των πολιτών πάνω στο ζήτημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Αυτή η μέθοδος ονομάζεται "crowdsourcing" και δεν εστίασε μόνο στην ελληνική πρωτεύουσα, αλλά σε δέκα συνολικά ευρωπαϊκές πόλεις (Αθήνα, Άμστερνταμ, Βερολίνο, Βουδαπέστη, Βρυξέλλες, Λισαβόνα, Μπουργκάς, Ποντγκόριτσα, Ρίγα, Ταλίν). Τα αποτελέσματα του "CODE Europe" παρουσιάστηκαν την Τετάρτη 15 Νοεμβρίου στο INNOVATHENS της Τεχνόπολης από τις υπεύθυνες του έργου Δήμητρα Τσακανίκα, Ίλια Χρισταντώνη (ΔΑΕΜ) και Δέσποινα Χαλβατζή (SciFY).
Μέσω του εργαλείου "CODE Europe" δίνεται φωνή στον ίδιο τον πολίτη, καθώς καλείται να εκφράσει τις ανησυχίες του και να προτείνει λύσεις για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Ένας βασικός λόγος που δημιουργήθηκε το πρόγραμμα ήταν για να γεφυρωθεί το χάσμα με τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και οι κάτοικοι της εκάστοτε πόλης να συμμετέχουν ενεργά στις αντίστοιχες διαδικασίες. Οι προτάσεις που οι πολίτες κατέθεσαν μέσω μιας ειδικά σχεδιασμένης πλατφόρμας από τη SciFY καταγράφηκαν, αξιολογήθηκαν και προωθήθηκαν στους αντίστοιχους δήμους και ευρωπαϊκούς φορείς, έτσι ώστε να ξεκινήσει ο σχεδιασμός των κατάλληλων πολιτικών αντιμετώπισης. Μετά από αξιολόγηση και επιλογή των κορυφαίων προτάσεων, τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν σε θεσμικά όργανα και εκπροσώπους της Ε.Ε., με έξι συνολικά άξονες ενδιαφέροντος:
- Μεταφορές: ενίσχυση Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (τακτικότερα δρομολόγια, 24ωρη λειτουργία, επέκταση δικτύου), χρήση ηλεκτρικών λεωφορείων, επιδότηση ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ενίσχυση συλλογικής χρήσης ΙΧ (car sharing), τέλη κυκλοφοριακής συμφόρησης
- Οικιακή θέρμανση: απαγόρευση του τύπου θέρμανσης με καύση ξύλου και άνθρακα, υποστήριξη αντλιών θερμότητας, συστήματα τηλεθέρμανσης, μονώσεις κτηρίων, ενίσχυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (π.χ. φωτοβολταϊκά)
- Γεωργία: περιορισμός μεγέθους και στέγασης εκτρεφόμενων ζώων, μείωση αριθμού εκτρεφόμενων ζώων, φορολογία παραγωγής και κατανάλωσης κρέατος
- Βιομηχανία: αυστηρός έλεγχος συμμόρφωσης και συχνές επιθεωρήσεις, φορολογία στους μεγάλους ρυπαίνοντες, θέσπιση κανόνων για δημιουργία βιομηχανιών με μηδενικές εκπομπές
- Αστική Διαχείριση: δημιουργία περισσότερων πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων, αύξηση χώρων πρασίνου σε περιοχές χαμηλού εισοδήματος, όριο ταχύτητας στο κέντρο 30 χλμ/ώρα
- Εκπαίδευση: εργαστήρια και εκπαιδευτικά προγράμματα για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση και την προστασία του περιβάλλοντος
Εννοείται πώς για κάθε πόλη τα προβλήματα και οι άξονες εστίασης διαφέρουν, όμως οι παραπάνω κατηγορίες είχαν ως στόχο να δημιουργηθεί μια κοινή πολιτική στον τρόπο ενεργοποίησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Η έρευνα που διήρκησε το τρίμηνο Ιανουάριος-Μάρτιος 2022 δεν στάθηκε μόνο στην αξιολόγηση των ιδεών των πολιτών, αλλά εξέτασε επίσης την αποτελεσματικότητα της πλατφόρμας που χρησιμοποιήθηκε για την υλοποίηση του έργου. Όσο γνωστό μπορεί να είναι το crowdsourcing και η ιδέα της κοινωνικής ακρόασης σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, στην Ελλάδα δεν έχει διαδοθεί στον ίδιο βαθμό. Επομένως, η ΔΑΕΜ και η SciFY ζήτησε από τους πολίτες να αξιολογήσουν την ποιότητα του έργου για τη γενικότερη βελτίωση του εργαλείου: τη λειτουργία της πλατφόρμας, τα αποτελέσματα, την εμπειρία συμμετοχής και τη δυνατότητα μακροπρόθεσμης χρήσης.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, αν και η ομάδα προωθούσε την ψηφιακή πλατφόρμα του "CODE Europe" με το επιχείρημα ότι ο κάθε χρήστης δεν χρειάζεται να αφιερώσει πάνω από πέντε λεπτά για να παραθέσει τις απόψεις του, τελικά το κοινό ανταποκρίθηκε πολύ περισσότερο στο διαδικτυακό σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε στη συνέχεια, όπως μας ανέφερε η εκπρόσωπος της SciFY Δέσποινα Χαλβατζή, παρότι η εκδήλωση διήρκησε ένα ολόκληρο δίωρο. Εδώ καταλαβαίνουμε την ανάγκη του πολίτη να αισθανθεί ότι πραγματικά ακούγεται η γνώμη του και όχι ότι συσσωρεύεται σε ένα διαδικτυακό γκάλοπ που θα μελετηθεί σε βάθος χρόνου. Σε κάθε περίπτωση, η καινοτόμα αυτή έρευνα παραμένει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι κάτοικοι των μεγαλουπόλεων, καθώς και την εύρεση λύσεων που θα ικανοποιούν όχι μόνο στελέχη και δήμους, αλλά τους ίδιους τους κατοίκους.
