Melentini & Aëla Labbé: "Το VÉGÉTALE είναι ένας τρόπος να δημιουργούνται δεσμοί, αντί να καλλιεργούνται αντιθέσεις"

Melentini, τι σας έφερε κοντά με την Aëla Labbé, όταν πρωτογνωριστήκατε; Ποιο είναι το κοινό καλλιτεχνικό "υπέδαφος" πίσω από τη συνεργασία σας για την παράσταση "VÉGÉTALE";
Με την Aëla γνωριστήκαμε περίπου πριν 20 χρόνια μέσα από την πλατφόρμα του MySpace. Έγραφα τότε μουσική στους Sequence Theory Project και έπεσα πάνω στη σελίδα της. Eρωτεύτηκα τον κόσμο της Aëla μέσα από τις φωτογραφίες της κι αυτή μου έγραφε πόσο πολύ την άγγιζε η μουσική μου. Αναπόφευκτα, κάποια στιγμή που ήρθε στην Αθήνα γνωριστήκαμε, κάναμε μεγάλους περιπάτους στο κέντρο κι έτσι ξεκίνησε μία μεγάλη φιλία, πολύ στενή, που έχει διαρκέσει πολλά χρόνια κι έχει φέρει και κάποιες συνεργασίες. 
Φωτογραφίες της Aëla κοσμούν δύο εξώφυλλα δίσκων μου –του πρώτου άλμπουμ με τους Sequence Theory Project, Toyland (2010), καθώς και του προσωπικού μου δίσκου ZRSHA; Fundus Uterus (2018), σε συνεργασία με τον γραφίστα Νεοκλή Nτελέγκο. Το κοινό υπέδαφος ήταν η αγάπη μας για τη λογοτεχνία, για τη φύση, για την ποίηση. Είχαμε πάρα πολλά κοινά ενδιαφέροντα και μια κοινή ματιά στο πώς βλέπουμε τον κόσμο: στο να ονειρευόμαστε ότι ζούμε διαφορετικά μέσα από την τέχνη και ότι αυτό μπορούμε να το φέρουμε και στην καθημερινότητά μας. Τη μαγεία της τέχνης, δηλαδή.

Η performance σας έχει ήδη παρουσιαστεί στην Ευρώπη. Πώς έχει αντιδράσει το κοινό; Και πώς βρίσκεται, τώρα, ν’ ανοίγει το ολοκαίνουριο φεστιβάλ οπτικοακουστικών και παραστατικών Τεχνών ΕΤΕΡΟΤΟΠΙΑ (Τρίτη 10/11, στο "Newman Cinema");
Melentini: Έχουμε δείξει κάποια κομμάτια του έργου σε σχετικά περιορισμένο κοινό, μέσα από τον χώρο του θεάτρου και του χορού στις πόλεις στις οποίες δουλέψαμε τα τελευταία 2 χρόνια. Η επίσημη πρεμιέρα μας θα γίνει στη Rennes, τον Φεβρουάριο του 2027. Παρ' όλο που το συγκεκριμένο κοινό ήταν εξοικειωμένο με τη δουλειά της ομάδας Cie Lucane της Aëla Labbé, βρέθηκε προ εκπλήξεως, γιατί δεν ήξερε τι να περιμένει –αν δηλαδή θα έβλεπε μια συμβατική παράσταση σύγχρονου χορού, πώς θα ήταν και τι πρεσβεύει αυτό το "VÉGÉTALE". 
Τελικά είναι κάτι που όντως ταιριάζει πολύ στο φεστιβάλ ΕΤΕΡΟΤΟΠΙΑ γιατί είναι συναυλία, αλλά είναι και χορός, δίχως να είναι αμιγώς κάτι από τα δύο. Είναι μία performance, ένας κόσμος που δημιουργήθηκε πάνω στη σκηνή και βρήκε τη ροή του μέσα από το συναίσθημα και την ενέργεια της καθεμιάς μας γι' αυτόν.

Aëla, το "VÉGÉTALE" διαθέτει μια οικολογική διάσταση, όχι όμως με τη συμβατική έννοια της άμεσης ενασχόλησης με περιβαλλοντικά ζητήματα. Πώς συνδέεις τη σχέση μας με τη φύση με τη σχέση με τον εαυτό μας και με τους άλλους; Και με ποιον τρόπο έχουν επηρεάσει το έργο οι ιδέες του Félix Guattari για την οικοσοφία;
Ένα λουλούδι που φυτρώνει μέσα από το τσιμέντο είναι μια συμβολική εικόνα που εκφράζει απόλυτα το "VÉGÉTALE". Μιλά για τις συνδέσεις ανάμεσα στα πράγματα και τον τρόπο με τον οποίον συνυπάρχουν. Είναι, επίσης, μια μορφή αντίστασης που ριζώνει μέσα από τις ρωγμές. Το "VÉGÉTALE" παίζει με καθιερωμένους κώδικες και αναπαραστάσεις, από τα στερεότυπα μέχρι τους συμβολισμούς. Και λειτουργεί ως μια μετατόπιση, ως ένας τρόπος να δημιουργούνται δεσμοί, αντί να καλλιεργούνται αντιθέσεις. Είναι ένα οικοφεμινιστικό μανιφέστο.
Η δημιουργία μάς καλεί να στρέψουμε την προσοχή στη λεπτομέρεια, στο μικρό, στην ατέλεια και την ευθραυστότητα. Έμμεσα, μιλά για την κυριαρχία του Ανθρώπου πάνω στη Φύση, αλλά και για την κυριαρχία ορισμένων ανθρώπων πάνω σε άλλους –ειδικότερα, για την καταπίεση των γυναικών και όλων των κοινωνικών ομάδων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση.
Μιλά επίσης για την κατάχρηση εξουσίας που οδηγεί στη μαζική καταστροφή της βιοποικιλότητας και στον εκτοπισμό πληθυσμών, όλα προς όφελος μιας προνομιούχας μειονότητας. Όταν δεν φροντίζουμε τη φύση, δεν φροντίζουμε ούτε τον εαυτό μας, ούτε τους άλλους. Αγνοούμε ολόκληρο το οικοσύστημα –το σύστημα του οποίου αποτελούμε μέρος και το οποίο, με τη σειρά του, μας διαμορφώνει. Η φράση "Είμαστε η φύση που υπερασπίζεται τον εαυτό της" (ένα σύνθημα που ενσωματώσαμε στο έργο) μας υπενθυμίζει ότι αποτελούμε μέρος ενός ευρύτερου συνόλου.
Αυτή είναι και η σκέψη που υπερασπίζεται ο Félix Guattari, μέσα από την έννοια της οικοσοφίας: μια οικολογία που είναι ταυτόχρονα ψυχική, κοινωνική και περιβαλλοντική. Μια φιλοσοφία που βασίζεται στην προσοχή και τη φροντίδα προς τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο –ή, καλύτερα, τους κόσμους– μέσα στους οποίους ζούμε.

Melentini, πώς χτίζεται μουσικά ένα έργο σαν το "VÉGÉTALE"; Έχεις γράψει συνθέσεις ειδικά γι’ αυτό; Ή αυτοσχεδιάζεις επί σκηνής, ξεκινώντας από κάποιες συγκεκριμένες αφετηρίες;
Αρκετά συχνά, η ομάδα Cie Lucane βασίζεται σε υλικά που ήδη διαθέτει, τα οποία και επαναχρησιμοποιεί μέσα από τις διαφορετικές παραστάσεις της. Αυτή είναι μια φιλοσοφία που ακολουθώ κι εγώ στην προσωπική μου ζωή.
Για μένα, η ανακύκλωση είναι μια στάση ζωής, μια νοοτροπία που αφορά τόσο τα υλικά αντικείμενα –π.χ. τα ρούχα, τα καθημερινά αντικείμενα και όσα χρησιμοποιούμε– όσο και τη μουσική. Αυτή τη λογική μεταφέρουμε και στη σκηνή, χρησιμοποιώντας διάφορα αντικείμενα και σκηνικά στοιχεία, είτε πρόκειται για φυσικά υλικά, είτε για πράγματα που έχουμε στην καθημερινότητά μας, στο σπίτι μας.
Το ίδιο συμβαίνει και με τη μουσική. Τα κομμάτια που ερμηνεύω είναι τραγούδια που έχω ήδη κυκλοφορήσει, ενώ οι μουσικές ιδέες προϋπάρχουν. Η Aëla έχει χτίσει τη χορογραφία πάνω σε αυτό το υλικό. Ο δικός μου ρόλος είναι η ζωντανή μουσική ερμηνεία, μέσα από μια δραματουργική προσέγγιση που αποτελεί οργανικό μέρος του κόσμου του "VÉGÉTALE".

Πόσο ισότιμη είναι λοιπόν η δραματουργική σχέση σώματος και ήχου σε αυτό που παρουσιάζετε;
Η σχέση σώματος και ήχου είναι καθοριστική στον χορό, ανεξάρτητα από το είδος του. Στην προκειμένη περίπτωση, η Aëla έχει μια πολύ προσωπική και ξεχωριστή υπογραφή στον σύγχρονο χορό.
Η δραματουργία βασίζεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίον η Aëla διαβάζει τη μουσική και τους ηλεκτρονικούς ήχους που έχω εντάξει στην παράσταση. Αυτή η σχέση άλλοτε ακολουθεί πιο συμβατικούς κώδικες κι άλλοτε παραμένει εντελώς απροσδιόριστη.
Συνολικά, όμως, δημιουργείται η αίσθηση ότι ο θεατής βρίσκεται μέσα σε ένα ζωντανό, σύγχρονο παραμύθι, όπου τον πρώτο λόγο έχει το σώμα και η κίνηση, ενώ το τραγούδι είναι η προέκταση αυτών.

Aëla, έχεις κινηθεί ανάμεσα στη διαισθητική, αναλογική φωτογραφία και τον σύγχρονο χορό. Δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε αυτές τις δύο μορφές τέχνης να συνδυάζονται, όμως εσύ δείχνεις ν' αντλείς έμπνευση από τις μεταξύ τους συνδέσεις, αποφεύγοντας τα τετριμμένα. Πώς προσεγγίζεις αυτή τη σχέση; Αντιλαμβάνεσαι τη γλώσσα του σώματος και την κίνηση ως στοιχεία που μπορούν να βρουν τη συνέχειά τους στις φωτογραφίες σου;
Πράγματι, η έμφαση παραμένει στις συνδέσεις και όχι στις αντιθέσεις, με στόχο να αναδειχθεί η ενότητα.
Η φωτογραφία λειτουργεί τόσο ως απόηχος, όσο και ως προέκταση της δουλειάς μου στον χορό. Εξερευνώ την έννοια της ύλης –το σώμα ως ύλη και την εικόνα ως ύλη. Η έρευνά μου εστιάζει σε φαινομενικές αντιθέσεις: τις παραστατικές τέχνες σε σχέση με τις εικαστικές, το στατικό σε σχέση με το κινούμενο, το απτό σε σχέση με το εφήμερο. Πρόκειται, ωστόσο, για στοιχεία που αλληλοσυμπληρώνονται και εμπλουτίζουν το ένα το άλλο.
Η αποτύπωση της στιγμής βρίσκεται στον πυρήνα της προσέγγισής μου και είναι αυτό που φέρνει κοντά αυτά τα δύο μέσα. Η ποιότητα της παρουσίας –τόσο τη στιγμή της φωτογραφικής λήψης, όσο και σε όλη τη διάρκεια μιας παράστασης– έχει καθοριστική σημασία, πολύ μεγαλύτερη από το τελικό αποτέλεσμα. Με ενδιαφέρει η εικόνα εν κινήσει: να μοιραστώ μια δημιουργική διαδικασία καθώς αυτή εξελίσσεται, αντί να παρουσιάσω απλώς ένα ολοκληρωμένο έργο.
Μέσα από αυτές τις δύο καλλιτεχνικές γλώσσες αναπτύσσεται ένας διάλογος, ο οποίος προσκαλεί τον θεατή να αλλάξει οπτική και να κινηθεί –μέσα από τις αισθήσεις και τη διαίσθησή του.

Το "VÉGÉTALE" δείχνει να στηρίζεται αρκετά στη δημιουργική δύναμη της μεταμόρφωσης. Τελικά, όμως, έχω την αίσθηση ότι εκπέμπει κι ένα μήνυμα για τη δύναμη του "μαζί". Ζούμε σε καιρούς δοκιμασίας γι' αυτό το "μαζί";
Melentini: Δεν θα έλεγα ότι πρόκειται τόσο για μεταμόρφωση, όσο για ενδοσκόπηση και παρατήρηση. Δεν μεταμορφωνόμαστε στη σκηνή σε κάτι διαφορετικό από αυτό που είμαστε. Αντίθετα, φέρνουμε και οι δύο την αλήθεια μας και την περιέργειά μας για το πώς αντιδρούμε στα διάφορα ερεθίσματα.
Κάθε φορά βιώνουμε τη διαδικασία από την αρχή. Αφήνουμε τον κόσμο που υπάρχει γύρω μας ή το άδειο σκηνικό, όταν δεν υπάρχει κανείς, τον αέρα όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικό χώρο, τον ουρανό από πάνω μας ή το ταβάνι μιας σκηνής, τα στοιχεία ενός θεάτρου ή ενός σινεμά εν προκειμένω. Οτιδήποτε υπάρχει και συναντάμε γίνεται μέρος της διαδικασίας. Σταδιακά, βυθιζόμαστε στον κόσμο του έργου.
Όσο για το "μαζί", είναι κάτι που με απασχολεί προσωπικά σε όλη μου τη ζωή. Θεωρώ, όμως, ότι όταν το μαζί έχει ως αφετηρία μια μεγάλη ιδέα, οποιαδήποτε μεγάλη ιδέα, δεν γίνεται να έχει διάρκεια. Για μένα, το μαζί σημαίνει να μπορεί κανείς να αναγνωρίζει τον εαυτό του στον άλλον. Μόνο έτσι μπορούν να συμβούν τα θαύματα, θα έλεγα.
Υπάρχει βέβαια και η παρανόηση κάποιων ανθρώπων που πιστεύουν ότι εργάζονται για το μαζί, αλλά τελικά μεταθέτουν την ευθύνη και το βάρος στους άλλους. Γι' αυτό, μία ακόμη σημαντική προϋπόθεση είναι η συνείδηση και η αυτοκριτική. Είναι στοιχεία που χρειαζόμαστε όλοι στις σχέσεις μας, αλλά και στη δουλειά μας, στην τέχνη μας, όταν δημιουργούμε από κοινού. Σε οτιδήποτε προϋποθέτει συνύπαρξη.

Πώς θα κινηθείς, αλήθεια, μετά την ΕΤΕΡΟΤΟΠΙΑ; Υπάρχουν ανακοινώσιμα σχέδια για τη συνέχεια της χειμερινής σεζόν;
Melentini: Προς τα τέλη Νοεμβρίου κυκλοφορεί ένα πρώτο single από τον νέο μου αγγλόφωνο δίσκο, σε παραγωγή Βασίλη Ντοκάκη.
Μεγάλο μέρος του άλμπουμ ηχογραφήθηκε μαζί με τη μπάντα μου, τους Running Blue Orchestra, μα και με τη συμμετοχή άλλων υπέροχων μουσικών. Όμως, όταν ολοκληρώθηκε, το άφησα κάπως στην ησυχία του, αισθάνθηκα ότι δεν θέλω να βιαστώ. Αλλά, 5 χρόνια μετά, έφτασε η στιγμή. Την κυκλοφορία έχει αναλάβει η Fine Records. Αυτή την περίοδο προετοιμάζουμε την επίσημη ανακοίνωση και την κυκλοφορία του δίσκου.
Τα τραγούδια αυτού του δίσκου τα έγραφα μέσα σε μια περίοδο μεγάλων κοινωνικών και ιστορικών κρίσεων, αλλά και προσωπικών αλλαγών. Θα έχει τον τίτλο **Everything We've Lost**.