Η τέχνη της Μπουράττο σ’ένα απολαυστικό οπερατικό ρεσιτάλ στα "Ολύμπια"

Μετά τα Μέγαρα Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης αλλά και την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ακόμη ένας σημαντικός μουσικός φορέας μας ξεκίνησε πολύ δυνατά τη φετινή καλλιτεχνική σαιζόν. Στις 12/10 το "Ολύμπια" Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Αθηνών φιλοξένησε ένα υψηλού επιπέδου οπερατικό ρεσιτάλ της διάσημης Ιταλίδας υψιφώνου Ελεονόρας Μπουράττο, την οποία συνόδευσαν η Συμφωνική Ορχήστρα και η Χορωδία του Δήμου Αθηναίων υπό τη μουσική διεύθυνση του συμπατριώτη της αρχιμουσικού Εμανουέλε Κουαράντα.

Το πλουσιότατο και άκρως απαιτητικό πρόγραμμα περιελάμβανε άριες, ορχηστρικά και χορωδιακά αποσπάσματα από όπερες των Βέρντι, Μπιζέ και συνθετών του βερισμού (Πουτσίνι, Τσιλέα, Καταλάνι). Μέγιστη πολυτέλεια αποτέλεσε η φιλική συμμετοχή σε αυτό του κορυφαίου μας βαρύτονου -και καλλιτεχνικού διευθυντή του θεάτρου- Τάση Χριστογιαννόπουλου, που ερμήνευσε 2 άριες, χαρίζοντας στην Μπουράττο τις αναγκαίες ανάπαυλες, και τη συνόδευσε σε ένα ντουέτο.

Η 43χρονη Μπουράττο είναι μία ακμαία λυρική υψίφωνος, που εμφανίζεται στα σημαντικότερα λυρικά θέατρα του κόσμου. Είναι επίσης μία στυλιστικά ευέλικτη τραγουδίστρια, που μπορεί να υπηρετήσει με επιτυχία διαφορετικά μουσικά είδη, όπως επιβεβαίωσε η πρώτη της αυτή εμφάνιση στην Ελλάδα, έστω και χωρίς ίχνος ρομαντικού μπελ-κάντο (Ντονιτζέττι – Ροσσίνι), στο οποίο αριστεύει. Το ευχάριστα μεταλλικό τίμπρο της διαθέτει επαρκή όγκο, αρκετές αποχρώσεις και μεγάλη άνεση στην υψηλή φωνητική περιοχή, η άρθρωση και νοηματοδότηση του αδόμενου ιταλικού λόγου είναι εξαιρετική, η σκηνική της παρουσία διαθέτει κομψότητα και θεατρικότητα.

Κατά πόσο αυτές οι αρετές αρκούν για την ιδανική ενσάρκωση πολλών από τους ρόλους της βραδιάς, που δικαιώνονται από δραματικότερο φωνητικό υπόβαθρο (αυτό των ακριβοθώρητων στις μέρες μας σοπράνο lirico spinto) παραμένει ανοιχτό. Αν κρίνει κανείς από το εμφανές τρακ και τη χρήση παρτιτούρας, η Μπουράττο βρίσκεται προφανώς σε φάση ανάληψης "βαρύτερων" βερντιανών αναθέσεων, όπως η Αΐντα από την ομότιτλη όπερα και η Λεονώρα από τη "Δύναμη του πεπρωμένου", ενώ πρόσφατα ερμήνευσε για πρώτη φορά, με επιτυχία, τη -δεύτερη- Λεονώρα από τον "Τροβατόρε". Μολονότι έλειψε το πιο κρεμώδες ηχόχρωμα που θα ανεδείκνυε εκφραστικότερα τα συναισθηματικά και όχι μόνο διλήμματα των χαρακτήρων, η μουσικότητα όσο και η ακρίβεια, η μπελ-καντίστικη καλλιέπεια και η (δεξιο)τεχνική ασφάλεια του τραγουδιού προκαλούσαν συνεχώς το θαυμασμό!

Τα χαρακτηριστικά αυτά απογείωσαν το βεριστικό σκέλος του προγράμματος, αρχής γενομένης με τις περίφημες άριες της "Βαλλύ" από την ομότιτλη όπερα του Καταλάνι και της Αντριάνας από την "Αντριάνα Λεκουβρέρ" του Τσιλέα. Εκεί δε που η ευχαρίστηση υπήρξε απόλυτη ήταν στις ερμηνείες των βασικών αριών από τις όπερες "Μαντάμα Μπαττερφλάι" και "Τόσκα" του Πουτσίνι (η τελευταία δόθηκε εκτός προγράμματος). Η σκηνική εμπειρία των ρόλων και η ευγένεια του τραγουδιού (μακράν βεριστικών υπερβολών και ευκολιών) χάρισαν δύο παλλόμενα από συναισθηματική ειλικρίνεια πορτρέτα της 15χρονης γκέισας και της οπερατικής ντίβας. Δεν είναι, προφανώς, τυχαίο ότι αμφότερους τους χαρακτήρες ερμηνεύει ολοένα και συχνότερα: ενδεικτικά αναφέρουμε την εξαιρετική Τσο-Τσο Σαν της σε συναυλιακή εκτέλεση (Απρίλιος 2025) της "Μαντάμας Μπαττερφλάι" στη βερολινέζικη Philharmonie υπό τον Κίριλ Πετρένκο (με εξαιρετική διανομή – και τον Χριστογιαννόπουλο ως Πίνκερτον), αλλά και την Τόσκα της, μεταξύ άλλων στην πρόσφατη δισκογραφική καταγραφή της όπερας υπό τον Χάρντινγκ, που ήδη θεωρείται η σύγχρονη αναφορά.

Παρά τις κάποιες -εύλογες- επιφυλάξεις των πιο φανατικών οπερόφιλων για το κατά πόσο θα μπορούσε η Μπουράττο να ενσαρκώσει σκηνικά όλες τις ηρωίδες του προγράμματος, αναρωτιέται κανείς πόσες από τις διάσημες ομολόγους της θα αποτολμούσαν -και με τέτοια επάρκεια- να αναμετρηθούν στη διάρκεια ενός ρεσιτάλ με τόσο δύσκολες άριες από ρόλους, που φέρουν -όλοι ανεξαιρέτως- το βαρύ αποτύπωμα μίας Κάλλας!

Πλάι της ο Χριστογιαννόπουλος έδωσε ικανά δείγματα του μουσικοδραματικού κύρους του, που τον καθιστούν περιζήτητο σε διεθνές λυρικές σκηνές, μολονότι από τις τρεις συμμετοχές του ευχαρίστησε περισσότερο αυτή ως Κόμη ντι Λούνα στη σκηνή και το ντουέτο με την Λεωνόρα από την Δ’ πράξη του "Τροβατόρε". Η περίφημη άρια του Μάκβεθ από την Δ’ πράξη της ομότιτλης όπερας του Βέρντι (που έχει ερμηνεύσει συναρπαστικά στο παρελθόν στην ΕΛΣ) ήχησε, κάπως αδόκητα, με περισσότερη τραχύτητα απ’ό,τι χρειαζόταν, ενώ από την κοσμαγάπητη άρια του Εσκαμίγιο από τη Β’ πράξη της "Κάρμεν" του Μπιζέ κρατάει κανείς πρωτίστως το ταμπεραμέντο και την υποδειγματική εκφορά της γαλλικής γλώσσας: ο ρόλος αποδίδεται εντελέστερα από φωνή με ισχυρότερη χαμηλή περιοχή.

Θετικά αποτιμάται, τέλος, και η συμμετοχή των Μουσικών Συνόλων (Συμφωνική Ορχήστρα και Χορωδία) του Δήμου Αθηναίων υπό την αποτελεσματική και σβέλτη διεύθυνση του Κουαράντα. Θα επιθυμούσε φυσικά κανείς ένα σώμα εγχόρδων με μεγαλύτερη ποιότητα και ομοιογένεια ήχου, π.χ. για την εισαγωγή στη "Λουίζα Μίλλερ" του Βέρντι και -κυρίως- το αισθαντικό ιντερμέτζο από την "Μανόν Λεσκώ" του Πουτσίνι, αλλά το ορχηστρικό παίξιμο υπήρξε ακριβές με αξιοπρόσεκτες συνεισφορές των ξύλινων πνευστών, και η συνοδεία των μονωδών φροντισμένη.

Σε ό,τι αφορά τη χορωδία, αυτή αντιμετώπισε την εξαιρετικά απαιτητική πρόκληση να αναμετρηθεί με τρία από τα διασημότερα χορωδιακά από όπερες του Βέρντι, αυτό των Τσιγγάνων και των Ταυρομάχων από τη Β’ πράξη της "Τραβιάτας", αυτό των Σκωτσέζων προσφύγων από την Δ’ πράξη του "Μάκβεθ" και -κυρίως- το χορωδιακό των Εβραίων σκλάβων από την Γ’ πράξη του "Ναμπούκκο", το σύντομο χορωδιακό από την Δ’ πράξη της "Κάρμεν" αλλά και το τρυφερό χορωδιακό με κλειστό στόμα από την Β’ πράξη της "Μαντάμας Μπαττερφλάι"! Όλα αποδόθηκαν αξιοπρεπώς, αν και η άχαρη ακουστική του θεάτρου και η τοποθέτηση των χορωδών στο βάθος της σκηνής κατέστησαν πιο ορατά τα …όρια του συνόλου, και κυρίως την ανάγκη για ένα τραγούδι με περισσότερες εκλεπτύνσεις και καθαρότητα άρθρωσης.

Σε κάθε περίπτωση το απολαυστικό αυτό ρεσιτάλ, που θα "ζήλευαν" όλοι οι μείζονες μουσικοί μας θεσμοί, αποτέλεσε αληθινή όαση για τους φίλους της όπερας. Μακάρι τα "Ολύμπια" να προτείνουν κι άλλες εκδηλώσεις τέτοιας εμβέλειας!