Κάπου θα πήρε το μάτι σας κάποιο στιγμιότυπο από τις συναυλίες του Σωκράτη Μάλαμα στο Γήπεδο της Ριζούπολης, την Κυριακή 15 και τη Δευτέρα 16 Ιουνίου. Μεγαλύτεροι και μικρότεροι, ομόκεντροι και έκκεντροι κύκλοι χιλιάδων ανθρώπων που χορεύουν στον ρυθμό του Ικαριώτικου σχηματίζουν μια πράγματι εντυπωσιακή εικόνα. Αν θέλουμε λοιπόν να απαντήσουμε συνοπτικά στο ερώτημα γιατί ο Μάλαμας δεν προλαβαίνει να ανακοινώσει την επόμενη συναυλία του πριν τα εισιτήρια εξανεμιστούν, θα πρέπει να εστιάσουμε σε αυτό το διονυσιακό στοιχείο των εμφανίσεών του.
Η ευρύτερη συναυλιακή κατάσταση συνομολογεί ότι ένα μεγάλο μέρος του κοινού ζητά ακόμα περισσότερες αφορμές για ουσιαστικές συναντήσεις. Χαρακτηριστική είναι και η δυναμική της τάσης που φέρνει πίσω τη συνθήκη του πανηγυριού —όχι απλώς με επετειακό χαρακτήρα αλλά ως μια ανάγκη βαθύτερης σύνδεσης, τόσο με τη ζωντανή παράδοση όσο και μεταξύ των ανθρώπων της. Ας θυμηθούμε, για παράδειγμα, το εδραιωμένο "Ρίζες Φεστ", που πλέον "απλώνει" τις διοργανώσεις του σε year-round βάση, αλλά και το νέο "Baxes Festival" που πρωταγωνιστεί στο καλοκαιρινό πρόγραμμα του φετινού City Garden, ανάμεσα σε άλλα τέτοια εγχειρήματα.
Η χθεσινή συναυλία του Σωκράτη Μάλαμα στη Ριζούπολη (16/6) ήταν ακριβώς αυτό: μια τέτοιας στιγμής συνάντηση. Τα τραγούδια του, άλλωστε, είναι τόποι συνάντησης. Το μαρτυρά το ίδιο το κοινό του, που είναι με διαφορά το πιο πολυσυλλεκτικό. Πιτσιρίκια που τελείωσαν μόλις τις Πανελλήνιες, οικογένειες με τα παιδιά τους, παρέες τριαντάρηδων που δεν βλέπουν την ώρα να φύγουν δέκα μέρες διακοπές, αλλά και (αρκετά) μεγαλύτεροι που τον ακολουθούν πλέον δεκαετίες ολόκληρες – όλοι τους "πουλάκια", όπως λέει πάντα.
Κατανοώ ότι είμαστε πλάσματα της συνήθειας. Μικρά τελετουργικά, κύκλοι που φέρνουμε γύρω από τον εαυτό μας, είναι όσα τελικά συνθέτουν και στηρίζουν το ψηφιδωτό που είναι ο χαρακτήρας μας. Και έτσι, για κάποιους οι συναυλίες του Μάλαμα σημαίνουν σταθερά την έναρξη του καλοκαιριού – όχι ότι και οι εμφανίσεις του στον Σταυρό του Νότου ή σε άλλες χειμερινές μουσικές σκηνές δεν είναι από τα πιο σταθερά ραντεβού της σεζόν. Για άλλους, βέβαια, είναι μια μικρή – πλην αναγκαία - επιβεβαίωση ότι είμαστε όλ@ μας πάνω σε ένα (ελπίζω στο ίδιο) πειρατικό καράβι. Εννοώντας ότι είναι δύσκολο πολύ να μιλάς για την αναρχία του πνεύματος μέσα σε μια συμβατική πλαισίωση (και ακόμα πιο δύσκολο, βέβαια, να πράττεις τα ανάλογα!). Τα τραγούδια του για τη μοναξιά δίνουν φωνή σε ένα όραμα συλλογικότητας και οι στίχοι του που μιλούν για φυγή από τη μεγαλούπολη, όχημα της ελπίδας για μια ζωή αλλιώτικη, μια διαφορετική ανθρώπινη εμπειρία.
Μια εύστοχη αποτύπωση είναι και αυτή του Λέοντα Α. Ναρ στη νέα του έκδοση "Λέω παραμύθια να ξορκίσω το κακό" (Εκδόσεις Πατάκη)– το σχεδίασμα μιας ποιητικής βιογραφίας του Σωκράτη Μάλαμα: "Στις λέξεις του [σ.σ. Σωκράτη Μάλαμα] αποκρυσταλλώνεται το μεγαλείο της απλότητας. Είναι τελικά ένας εμπνευσμένος storyteller που στιγματίζει τη βαρβαρότητα της σύγχρονης αβίωτης πόλης με αυθόρμητο, αυθεντικό και εξαιρετικά καίριο τρόπο. Από εκεί τελικά πηγάζει η σπάνιας έντασης διάδραση που έχει με το κοινό του".
Αλλά πηγάζει και από την αλήθεια. Αν ο καλύτερος τρόπος να αποφύγει κανείς το ψέμα είναι η ευγενής σιωπή, ο Μάλαμας τον γνωρίζει και τον ακολουθεί ρητά. Το πάρε-δώσε με το κοινό –που ανεμίζει πειρατικά λάβαρα και σημαίες της Παλαιστίνης εξαντλείται σε λίγες κουβέντες, και αυτές για να τιμήσει τους μουσικούς και τους συνεργάτες του, κάνα υπόγειο χιουμοριστικό σχόλιο – άντε και κάνα μάλωμα αν ανάψει κανείς καπνογόνο (πόσα χρόνια!). Κατά τ’ άλλα, κινείται σε γνώριμα μονοπάτια, πιθανότατα έχοντας πλήρη συναίσθηση των λόγων που οδήγησαν τον κόσμο στη Ριζούπολη και μη θέλοντας να διαψεύσει τις προσδοκίες.
Έτσι, τα συναυλιακά "must" του – "Πριγκηπέσσα", "Ανδρομέδα", "Ηλιόπετρα", "Στα είπα όλα", "Νεράιδα", "Τσιγάρο ατέλειωτο", "Τα ξωτικά", "Είχα τον κήπο της Εδέμ" και "Στην Αμερική" – αποτέλεσαν τον κύριο κορμό του set του και τους κυριότερους λόγους που το κοινό βρέθηκε σε διαρκή –οριακά γηπεδική– έκσταση: τραγουδώντας ή/και ουρλιάζοντας κάθε στροφή, υψώνοντας τα χέρια στον αέρα. Αλλά είπε πολύ όμορφα και τον "Κήπο" του, τον "Μέρμηγκα" του Λοΐζου, το "Άσε τα ψέματα" και το "Έπιασε βροχή".
Στην τελετουργική ενέργεια σιγόνταρε και η Ιουλία Καραπατάκη – "η καλύτερη γυναικεία φωνή που είχε στο πλάι του τα τελευταία χρόνια", όπως έγραφε πριν αρκετό καιρό και ο Χάρης Συμβουλίδης. Σε κομμάτια δικά της που έχουν κάνει γκελ ("Της μνήμης το μαχαίρι", "Τακούνια για καρφιά"), όπως απέδειξε και το δικό της sold out σερί στον Σταυρό τον περασμένο χειμώνα, αλλά και μερικές από τις πιο δοκιμασμένες επανεκτελέσεις της σε επιτυχίες άλλων ("Νερό στη βάρκα", "Μιλώ για σένα", "Έρημα κορμιά", "Βάλε κρασί", "Να βάλω τα μεταξωτά"). Στη σκηνή βρέθηκε και ο νέος Γιάννης Μάλαμας, συνοδεύοντας την παρέα του Σωκράτη Μάλαμα αλλά και για να ερμηνεύσει ένα δικό του κομμάτι που κυκλοφόρησε πρόσφατα: τον "Κομπάρσο".
Η συναυλία στη Ριζούπολη ήταν ακριβώς αυτό που περιμέναμε: μια νύχτα συλλογικής κάθαρσης, με γνώριμες συγκινήσεις και την αίσθηση πως κάτι σημαντικό μοιραζόμαστε. Όχι διεκπεραιωτικά, αλλά με τη σιγουριά μιας συνθήκης που έχει δοκιμαστεί στον χρόνο και παραμένει ζωντανή, αναγκαία.
