© Αντώνης Λογοθέτης
"Όταν αποφασίσαμε να ντύσουμε το ερώτημα "Τι είναι αλληλεγγύη" δεν μπορούσα να σκεφτώ καταλληλότερο ήχο από από ρεμπέτικο", μου λέει ο Λευτέρης Βενιάδης για το πρότζεκτ που παρουσιάζει στις 30/9 και 1/10 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Στο πλαίσιο του φεστιβάλ Πειραιά Artoport II, θα παρακολουθήσουμε μία συναυλία εμπνευσμένη από το "μανιφέστο" του Μάνου Χατζιδάκι πάνω στο ρεμπέτικο, το οποίο θα συνδιαλλεχθεί μέσα από ανασυνθέσεις με τη σύγχρονη μουσική. Η συναυλία έρχεται να συμπληρώσει την πολυμεσική εγκατάσταση της γερμανίδας σκηνογράφου Barbara Ehnes (27/9-1/10, 11π.μ.-8μ.μ. στο Φουαγιε ΔΘΠ), η οποία συγκέντρωσε συνεντεύξεις αλληλέγγυων από την Ελλάδα αλλά και τη Γερμανία. Με αφορμή τη συναυλια, μιλήσαμε με τον συνθέτη για τη δημιουργία του πρότζεκτ και τη σημασία του ρεμπέτικου σήμερα.
Πώς προέκυψε η συνεργασία σου με την Barbara Ehnes; Ποια στοιχεία της δουλειάς της σε ενέπνευσαν ώστε να δημιουργήσετε ένα κοινό πρότζεκτ;
Όταν ήμουν φοιτητής στο μεταπτυχιακό σύνθεσης στην Ανώτατη Ακαδημία της Δρέσδης υπήρξε μια συνεργασία της τάξης της σύνθεσης ανάμεσα στον ελληνικής καταγωγής καθηγητή Μάνο Τσαγκάρη, στον οποίο και σπούδαζα, και στην τάξη σκηνογραφίας της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Barbara Ehnes για τη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσικού θεάτρου. Εκεί γνωριστήκαμε και συνεργαστήκαμε αργότερα, όταν η καλλιεχνική διευθύντρια τoυ Festival Ruhrtienalle Stefanie Carp της ανέθεσε το έργο "Αλληλεγγύη".
Αυτό που με ενέπνευσε πέρα από τις λαμπρές σκηνογραφίες της στο γερμανόφωνο Θέατρο - είναι από τις πιο διάσημες σκηνογράφους -, τις ιδέες της, την αισθητική της και την άψογη τεχνική της είναι η αίσθηση του "μαζί”. Συμπόρευση και συζήτηση σε όλα τα επίπεδα σε όλη τη διάρκεια της δημιουργίας μέχρι και το τελευταίο λεπτό.
Τι θα δούμε στην συναυλία που παρουσιάζεις στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά;
Καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Δημοτικού Θέατρου Πειραιά Λευτέρη Γιοβανίδη και όλη την ομάδα του Artport II για την εμπιστοσύνη και την ευκαιρία να παρουσιάσουμε την δουλειά μας σε αυτό το καταπληκτικό χώρο το Φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου στον 1ο όροφο. Είναι μια αίθουσα που έχει πολύ καλή ακουστική για μουσική δωματίου, θα ήθελα να επισημάνω!
Στο πρότζεκτ υπάρχουν 2 σκέλη. Το ένα είναι η video-εγκατάσταση: το αρχείο μηνυμάτων words in motion το οποίο μπορεί κάποιος να το επισκεφτεί όλη την ημέρα. Η Barbara Ehnes με την ομάδα της ξεκίνησαν από το 2017 να παίρνουν συνεντεύξεις από ανθρώπους που έδρασαν αλληλέγγυα σε περιοχές όπως η Ελλάδα και η βιομηχανική περιοχή γύρω από τον ποταμό Ρουρ στη Γερμανία, που έχουν υποστεί δομικές αλλαγές λόγω της οικονομικής κρίσης στην Ευρώπη. Οι πολύτιμες και πολυάριθμες συνεντεύξεις παρουσιάζονται σε μια πολυμεσική εγκατάσταση, με κοινό, αφηγηματικό άξονα την έννοια της Αλληλεγγύης.
Το δεύτερο σκέλος είναι η συναυλία concert in motion. Εδώ θα ακούσουμε αυθεντικά ρεμπέτικα τραγούδια να συνδιαλέγονται με δικές μου σύνθεσης βασισμένες και εμπνευσμένες πάνω σε αυτά. Έχουμε δύο μουσικές ομάδες σε διάλογο. Η πρώτη αποτελείται από κλαρινέτο, ακορντεόν και βιολοντσέλο και η άλλη από φωνή και μπουζούκι. Ακούμε μια το ένα σύνολο να παίζει τα αυθεντικά ρεμπέτικα τραγούδια και μια το άλλο να παίζει τις δικές μου συνθέσεις. Σε πολλά σημεία διασταυρώνονται και τα δύο: Είναι ένας διάλογος στον χρόνο, το τότε και το τώρα. Οι μελωδίες του ρεμπέτικου φιλτράρονται μέσα από τη δική μου οπτική και αναδημιουργούνται σε νέες μουσικές συνθέσεις.
Γιατί επέλεξες τη ρεμπέτικη μουσική για το συγκεκριμένο πρότζεκτ; Αν δεν κάνω λάθος δεν είναι από τα είδη με τα οποία καταπιάνεσαι συνήθως.
Σωστή η ερώτηση αλλά… με γοήτευαν πάντα οι αρμονίες και οι μελωδίες των ρεμπέτικων τραγουδιών. Πάντα ήθελα να τα "πειράξω" και το ίδιο μου συμβαίνει και με την παραδοσιακή μουσική. Επίσης από τα πρώτα χρόνια των μουσικών μου σπουδών και γοητευμένος από το έργο του Μάνου Χατζιδάκι, η δήλωση του το 1949 από την ιστορική του διάλεξη στο Θέατρο Τέχνης με οδήγησε στο ότι η ρεμπέτικη μουσική μέσω μιας σύγχρονης μουσικής οπτικής είναι ιδανική να συμπληρώσει μουσικά με μια συναυλία τη Video Εγκατάσταση Αλληλεγγύη της Barbara Ehnes.
"Φανταστείτε λοιπόν αυτή τη στοιβαγμένη ζωτικότητα και ωραιότητα συνάμα ενός λαού σαν του δικού μας, να ζητά διέξοδο, έκφραση, επαφή με τον έξω κόσμο και (...) κι ακόμη τις ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες του τόπου μας. Η ζωτικότητα καίγεται, η ψυχικότητα αρρωσταίνει, η ωραιότητα παραμένει. Αυτό είναι το ρεμπέτικο." Μάνος Χατζιδάκις, Απόσπασμα από την ιστορική διάλεξη για το Ρεμπέτικο, 1949
Τι έχει να μας πει το ρεμπέτικο σήμερα; Γιατί πιστεύεις έχει έρθει πάλι τόσο έντονα στην επιφάνεια εν έτει 2022;
Είναι αυθεντικό, συγκινητικό, περικλείει συνεπτυγμένα σε όση διάρκεια κρατάει κάθε κομμάτι ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας. Είναι καθρέφτης του Ελληνισμού.
Τι είναι τελικά για σένα η "Αλληλεγγύη";
Αλληλεγγύη είναι να σκέφτεσαι τον άλλον, να βοηθάς όσο μπορείς, να ακούς σε βάθος τον άλλον τι έχει να σου πει, να αφουγκράζεσαι, να ακούς.
Περισσότερες πληροφορίες
Λευτέρης Βενιάδης
Με αφορμή το μανιφέστο του Μάνου Χατζιδάκι «Ερμηνεία και θέσις του σύγχρονου λαϊκού τραγουδιού», θα παρουσιαστεί ένας μουσικός διάλογος ρεμπέτικου και σύγχρονης μουσικής με τον τίτλο, «Αλληλεγγύη: αποδόμηση, και ανα/επανα-σύνθεση».
