Εξαιρετικές εκπομπές και ντοκιμαντέρ με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 14 έως και την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026. Συμπληρώνονται, φέτος, πενήντα πέντε χρόνια από τον θάνατο του Νομπελίστα ποιητή Γιώργου Σεφέρη και το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στη ζωή και στο έργο του με πλούσιο φωτογραφικό και οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό, καθώς και πλάνα από τη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1963.
Τιμώντας τη μνήμη της κορυφαίας υψιφώνου Μαρίας Κάλλας, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 16 Σεπτεμβρίου 1977, η εκπομπή "Μηχανή του Χρόνου" παρακολουθεί τη ζωή και την καλλιτεχνική πορεία της μεγάλης ντίβας της όπερας. Για τα είκοσι πέντε χρόνια από τον θάνατο του λαϊκού τραγουδιστή Στέλιου Καζαντζίδη, το Αρχείο της ΕΡΤ αποκατέστησε και ψηφιοποίησε ένα μοναδικό τηλεοπτικό ντοκουμέντο, την τελευταία συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Γιώργο Λιάνη πριν από την αναχώρησή του στην Αμερική, το 1976.
Επίσης, ξεχωριστά είναι τα αφιερώματα στο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού Θεσσαλονίκης του 1980, που συνδιοργάνωσαν η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και η ΕΡΤ, στη συγγραφέα και αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης Βούλα Δαμιανάκου, στον συνθέτη Μάνο Λοΐζο, στους ηθοποιούς Μάρθα Καραγιάννη και Σταύρο Παράβα, καθώς και στα 65 χρόνια από τον αγώνα Παναθηναϊκός-Γιουβέντους, με στιγμιότυπα και από το ιστορικό γκολ του Παναθηναϊκού, όπως προβλήθηκαν από τα κινηματογραφικά "Επίκαιρα" της εποχής.
14 Σεπτεμβρίου 2001: Θάνατος του Στέλιου Καζαντζίδη
Αποκλειστική συνέντευξη του Στέλιου Καζαντζίδη στον Γιώργο Λιάνη
Για τα 25 χρόνια από τον θάνατο του Στέλιου Καζαντζίδη, το Αρχείο της ΕΡΤ ψηφιοποίησε και παρουσιάζει ένα μοναδικό τηλεοπτικό ντοκουμέντο, το οποίο περιλαμβάνει την τελευταία συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Γιώργο Λιάνη πριν από την αναχώρησή του στην Αμερική, το 1976.
Ο δημοφιλής τραγουδιστής μιλάει για τη δύσκολη παιδική του ηλικία, την Κατοχή και την πορεία της οικογένειάς του από τη Μακεδονία στην Αθήνα. Θυμάται τα πρώτα του βήματα στο τραγούδι, την εργασία του για βιοποριστικούς λόγους σε εργοστάσιο και την περίοδο που άρχισε να τραγουδά στα νυχτερινά κέντρα. Επίσης, αναφέρεται στις συνεργασίες του με σπουδαίους λαϊκούς μουσικούς της εποχής, στις προσωπικές του συνθέσεις, στις συγκρούσεις του με τις δισκογραφικές εταιρείες, στα αγαπημένα του τραγούδια, αλλά και στον γάμο του με τη Μαρινέλλα. Εξηγεί την απόφασή του να μεταναστεύσει στην Αμερική και να απέχει από το τραγούδι, ενώ η συνέντευξη κλείνει με την αναχώρησή του από το αεροδρόμιο του Ελληνικού. Στην εκπομπή μιλάει, επίσης, η μητέρα του, Γεσθημανή Καζαντζίδη.
Η συνέντευξη γυρίστηκε το 1976 σε έγχρωμο φιλμ 16mm, ωστόσο η δυνατότητα εκπομπής έγχρωμου σήματος από την ΕΡΤ αρχίζει μόλις το 1980. Το 1978 η εκπομπή προβλήθηκε ασπρόμαυρη, ως εκ τούτου η παρούσα δημοσίευση του ντοκιμαντέρ γίνεται στην πρωτότυπη έγχρωμη εκδοχή του, όπως αυτή αποκαταστάθηκε από το Αρχείο της ΕΡΤ.
15 Σεπτεμβρίου: Αφιέρωμα στον ηθοποιό Σταύρο Παράβα
"Νυχτερινός επισκέπτης"
Ο Σταύρος Παράβας, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, ταυτίστηκε με κωμικούς κινηματογραφικούς ρόλους και διέπρεψε στο μουσικό θέατρο και στην επιθεώρηση μέχρι τη στιγμή που του δόθηκε η ευκαιρία να δοκιμάσει κλασικούς ρόλους και να εντυπωσιάσει με περιοδείες σε όλη την Ελλάδα και εμφανίσεις στην Επίδαυρο. Το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει το επεισόδιο της σειράς "Νυχτερινός επισκέπτης" αφιερωμένο στον ηθοποιό Σταύρο Παράβα. Στο πλαίσιο της εκπομπής, μιλάει για τη ζωή και την καλλιτεχνική πορεία του, από τις σπουδές υποκριτικής μέχρι το μουσικό θέατρο και την επιθεώρηση, αλλά και τη στροφή σ’ ένα κλασικό ρεπερτόριο στα πιο ώριμα χρόνια της καριέρας του. Σκηνοθέτης: Παναγιώτης Κακαβιάς
16 Σεπτεμβρίου 1977: Θάνατος της κορυφαίας υψιφώνου Μαρίας Κάλλας
"Μηχανή του Χρόνου"
Με αφορμή την επέτειο θανάτου της Μαρίας Κάλλας, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το πρώτο μέρος αφιερώματος στην εμβληματική σοπράνο, στο πλαίσιο της εκπομπής "Μηχανή του Χρόνου", παραγωγής 2011. Η εκπομπή παρακολουθεί τη ζωή και την καλλιτεχνική πορεία της κορυφαίας ντίβας της όπερας, με έμφαση στη σχέση της με το οικογενειακό της περιβάλλον, τη σύγκρουση με τη μητέρα της, τα πρώτα της βήματα στο λυρικό θέατρο, την επιρροή της δασκάλας της Ελβίρας ντε Ιντάλγκο και τη ζωή της κατά την περίοδο της Κατοχής στην Αθήνα.
Η εκπομπή αναφέρεται, επίσης, στους λόγους που την οδήγησαν να φύγει στην Αμερική και στη μετέπειτα θριαμβευτική εμφάνισή της στην Ιταλία. Γίνεται λόγος για τη γνωριμία της με τον Ιταλό βιομήχανο Τζιοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι, η οποία εκτόξευσε την καριέρα της. Η εκπομπή εστιάζει ιδιαίτερα στη μεταμόρφωση της Κάλλας σε λαμπερή ντίβα, όταν τη δεκαετία του 1950, γνωρίζοντας ότι η παχυσαρκία της αποτελούσε εμπόδιο για την καταξίωσή της, αποφάσισε να αλλάξει την εμφάνισή της ακολουθώντας σκληρή δίαιτα. Στην τελευταία ενότητα, γίνεται αναφορά στη συμβολή της Μαρίας Κάλλας στο λυρικό θέατρο και στους λόγους που έφτασε να γίνει το μεγαλύτερο αστέρι του μπελκάντο.
17 Σεπτεμβρίου: Αφιέρωμα στον συνθέτη Μάνο Λοΐζο
"Παρασκήνιο" – Μνήμη Μάνου Λοΐζου, Α’ & Β’ μέρος
Για την επέτειο θανάτου του Μάνου Λοΐζου (17 Σεπτεμβρίου 1982), το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει δύο επεισόδια της σειράς ντοκιμαντέρ "Παρασκήνιο", τα οποία γυρίστηκαν με αφορμή την επέτειο ενός έτους από τον θάνατο του αγαπημένου συνθέτη και προβλήθηκαν το 1983 και 1984 αντίστοιχα. Παρακολουθούμε τον χαρακτήρα, την πορεία και το έργο του μέσα από τις αφηγήσεις φίλων και συνεργατών του, όπως οι Φώντας Λάδης, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Μανώλης Ρασούλης, Χρήστος Λεοντής, Αχιλλέας Θεοφίλου, Δημήτρης Κοντογιάννης, Φώτης Κωνσταντινίδης, Γιώργος Μέγγουλης και Διονύσης Σαββόπουλος.
Περιλαμβάνονται αρχειακό υλικό με πλάνα από πρόβες του Λοΐζου με τον Θεοφίλου, δοκιμές και ηχογραφήσεις σε στούντιο, αλλά και απόσπασμά από το επεισόδιο της σειράς "Παρασκήνιο" για τον Μάνο Λοΐζο από το 1979, όπου ο ίδιος τραγουδάει μαζί με τη Χαρούλα Αλεξίου και άλλους σημαντικούς μουσικούς μερικά από τα πιο αγαπημένα τραγούδια του.
18 Σεπτεμβρίου: Αφιέρωμα στην ηθοποιό Μάρθα Καραγιάννη
"Τα χρώματα της αγάπης"
Το Αρχείο της ΕΡΤ για την επέτειο θανάτου της αγαπημένης ηθοποιού και δημοφιλούς σταρ της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου, Μάρθας Καραγιάννη (18 Σεπτεμβρίου 2022), παρουσιάζει επεισόδιο από την τηλεοπτική σειρά μυθοπλασίας "Τα χρώματα της αγάπης", μια σειρά δεκατριών αυτοτελών επεισοδίων με ιστορίες επικεντρωμένες στις διαφορετικές αποχρώσεις της αγάπης. Η Μάρθα Καραγιάννη πρωταγωνιστεί στο τέταρτο επεισόδιο, με τίτλο "Περικλής και Ασπασία". Ο μικρός Περικλής Καραμανώλης (Άγγελος Πλαβούκος) μένει με τον πατέρα του, ο οποίος δεν νοιάζεται καθόλου για το παιδί του, και δεν έχει γνωρίσει ποτέ τη μητέρα του. Έχει, όμως, μια φωτογραφία της. Τις ώρες του τις περνάει παίζοντας μπαγλαμαδάκι και τραγουδώντας. Μια ημέρα συναντάει μια ιερόδουλη, την Ασπασία (Μάρθα Καραγιάννη), η οποία τον παίρνει σπίτι της και τον φροντίζει σαν παιδί της. Ο προαγωγός της (Ανδρέας Βλαχοκυριάκος) θυμώνει γιατί καταλαβαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά εκείνη και το παιδί αγαπιούνται πλέον πάρα πολύ…
18 Σεπτεμβρίου 1980: Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού Θεσσαλονίκης
Με αφορμή τη συμπλήρωση 46 ετών από την διεξαγωγή του Φεστιβάλ Ελληνικού τραγουδιού Θεσσαλονίκης του 1980, που συνδιοργάνωσαν η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και η ΕΡΤ το διήμερο 18 και 19 Σεπτεμβρίου 1980, το Αρχείο της ΕΡΤ προβάλλει την πρώτη βραδιά κατά την οποία παρουσιάστηκαν τα είκοσι τραγούδια που έλαβαν μέρος στον διαγωνισμό.
Το πρώτο βραβείο πήρε το τραγούδι "Της γιαγιάς τα παραμύθια" με την Τζίνα Σπηλιωτοπούλου, ωστόσο υπήρξαν κι άλλοι καλλιτέχνες που ξεχώρισαν με την πάροδο των χρόνων, όπως η Ελένη Δήμου, ο Μιχάλης Δημητριάδης, ο Αντύπας, η Άντζελα Δημητρίου, ο Χρήστος Κυριαζής και άλλοι. Το 1980 ήταν η τελευταία χρονιά που την παρουσίαση του Φεστιβάλ έκανε ο εμβληματικός Άλκης Στέας. Ο μουσικός διαγωνισμός μεταδόθηκε από την ΕΡΤ απευθείας από το Παλαί ντε Σπορ της Θεσσαλονίκης.
19 Σεπτεμβρίου: Αφιέρωμα στη συγγραφέα και αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης Βούλα Δαμιανάκου
"Η ζωή είναι αλλού"
Με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα χρόνων από τον θάνατο της Βούλας Δαμιανάκου, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 19 Σεπτεμβρίου 2016, παρουσιάζεται επεισόδιο της εκπομπής "Η ζωή είναι αλλού", παραγωγής 2007. Η λογοτέχνιδα, σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση της Εύης Κυριακοπούλου, μιλάει για τη ζωή της, το συγγραφικό της έργο αλλά και για τον κοινό της βίο με τον Βασίλη Ρώτα. Αφηγείται περιστατικά από την πολυτάραχη ζωή της γεμάτη αγώνες, με αφετηρία τη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου και κυρίως κατά τη διάρκεια της Κατοχής, όταν συνελήφθη και φυλακίστηκε. Συγχρόνως, αναφέρεται στο πρώτο κείμενό της που δημοσιεύτηκε. Απαντώντας στην ερώτηση που αφορά στους "ήρωες", υπογραμμίζει πως "τους ήρωες τους κάνει το χρέος". Μιλάει για τη συγγραφή των βιβλίων της αλλά και για το έργο του Βασίλη Ρώτα, καθώς και για τη μετάφραση των απάντων του Σαίξπηρ, που εξέδωσαν από κοινού. Τέλος, αναφέρεται στο γεγονός της φιλοξενίας του διωκόμενου ηγέτη των Κούρδων, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, στο σπίτι της, στη Νέα Μάκρη, τον Ιανουάριο του 1999. Σκηνοθεσία: Γιώργος Παναγιωτόπουλος
20 Σεπτεμβρίου 1971: Θάνατος του Νομπελίστα ποιητή Γιώργου Σεφέρη
"Εποχές και Συγγραφείς"
Συμπληρώνονται, φέτος, 55 χρόνια από τον θάνατο του Γιώργου Σεφέρη. Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει αφιέρωμα για τη ζωή και το έργο του Νομπελίστα ποιητή, παράλληλα με το ιστορικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι της εποχής του, μέσα από τη σειρά ντοκιμαντέρ "Εποχές και Συγγραφείς", παραγωγής 1999. Παρατίθενται βιογραφικές πληροφορίες σχετικά με το οικογενειακό του δέντρο και την καταγωγή του από τη Σμύρνη, τις σπουδές και την επαγγελματική σταδιοδρομία του στο υπουργείο Εξωτερικών, με αναφορά στους σημαντικότερους σταθμούς της διπλωματικής σταδιοδρομίας και παρουσίας του στο πολιτικό γίγνεσθαι.
Μνημονεύεται το περίφημο κείμενο της "Δήλωσης" κατά της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών (το οποίο ακούγεται), ενώ επισημαίνεται ότι διατήρησε αρχικά μια στάση περιφρονητικής σιωπής απέναντι στο καθεστώς. Σχολιάζεται το ποιητικό έργο του Σεφέρη. Κορυφαία μορφή της Γενιάς του ’30, ο Γιώργος Σεφέρης υπήρξε από τους πρωτεργάτες της νεωτερικής στροφής στη νεοελληνική ποίηση, που δέχτηκε την επίδραση του ευρωπαϊκού μοντερνισμού. Μέσα από την ανάλυση ποιητικών έργων του, όπως η "Στροφή", "Η στέρνα", το "Μυθιστόρημα", "Γυμνοπαιδία", "Τετράδιο γυμνασμάτων" και τα "Ημερολόγια καταστρώματος", αναδεικνύονται τα χαρακτηριστικά της ποίησής του, αλλά και η πορεία της εδραίωσής του ως εθνικού ποιητή.
Το έργο του ποιητή σχολιάζει ο Δημήτρης Δημηρούλης, καθηγητής του Πάντειου Πανεπιστημίου, συγγραφέας-κριτικός. Στη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται πλούσιο φωτογραφικό και οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό με ιστορικά γεγονότα της εποχής, πόλεις στις οποίες έζησε, καθώς και πλάνα από τη βράβευση του μεγάλου Έλληνα ποιητή με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1963. Περιλαμβάνεται, τέλος, ηχητικό απόσπασμα με απαγγελία του ποιήματος "Επιφάνεια" από τον ίδιο τον ποιητή, ενώ ακούγεται και η μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη. Σκηνοθεσία: Τάσος Ψαρράς
20 Σεπτεμβρίου 1961:
65 χρόνια από τον αγώνα Παναθηναϊκός – Γιουβέντους 1-1
"Ελληνικά Επίκαιρα"
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1961, διεξήχθη ο αγώνας Παναθηναϊκός-Γιουβέντους για το Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης της περιόδου 1961-1962. Ο αγώνας έγινε στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας κι έληξε ισόπαλος 1-1 με γκολ των Μπρούνο Μόρα και Ανδρέα Παπαεμμανουήλ. Αυτό ήταν και το πρώτο γκολ του Παναθηναϊκού στα Κύπελλα Ευρώπης. Για την ιστορία, ο Παναθηναϊκός έπαιξε με τους Μιχάλη Βουτσαρά, Γιώργο Ανδρέου, Κώστα Λινοξυλάκη, Μίμη Δομάζο, Αριστείδη Καμάρα, Γιάννη Νεμπίδη, Ανδρέα Παπαεμμανουήλ, Ζαχαρία Πιτυχούτη, Δημήτρη Θεοφάνη, Δημήτρη Φυλακούρη, Βαγγέλη Πανάκη. Το Αρχείο της ΕΡΤ, με αφορμή τη συμπλήρωση 65 ετών από τη διεξαγωγή αυτού του αγώνα, παρουσιάζει στιγμιότυπα που περιλαμβάνουν και το ιστορικό γκολ του Παναθηναϊκού, όπως προβλήθηκαν από τα κινηματογραφικά "Επίκαιρα" της εποχής.
Διαβάστε Επίσης
