O Γεώργιος Παπανικολάου, ο κορυφαίος επιστήμονας ο οποίος έσωσε εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο με το Τεστ Παπ, γεννήθηκε στις 13 Μαΐου 1883, και το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει τη ζωή και το ερευνητικό έργο του, μέσα από το ντοκιμαντέρ "Μαρτυρίες". Το πορτρέτο του ποιητή-στιχουργού Νίκου Γκάτσου σκιαγραφείται στην εκπομπή "Εποχές και συγγραφείς", ενώ ο διεθνώς αναγνωρισμένος συνθέτης Βαγγέλης Παπαθανασίου, σε συνέντευξή του, το 1989, μιλάει για το έργο του και τα μελλοντικά σχέδιά του.
Ακόμη, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα αφιερώματα στον στιχουργό Χαράλαμπο Βασιλειάδη "Τσάντα", στους τραγουδιστές Στράτο Διονυσίου και Γιάννη Βογιατζή, στην ηθοποιό Μαίρη Λαλοπούλου, καθώς και στα εγκαίνια του κτηρίου της Εθνικής Πινακοθήκης στις 17 Μαΐου 1976.
Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ, καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook.
11 Μαΐου 1990: Θάνατος του μεγάλου λαϊκού τραγουδιστή Στράτου Διονυσίου
"Λαϊκό πάλκο"
Η τηλεοπτική εμφάνιση του Στράτου Διονυσίου, που έφυγε από τη ζωή στις 11 Μαΐου 1990, στην εκπομπή, παραγωγής 1986. Ο μεγάλος λαϊκός τραγουδιστής ανεβαίνει στο πάλκο και μοιράζεται με το κοινό κάποια από τα τραγούδια του που έγιναν μεγάλες δισκογραφικές επιτυχίες και αγαπήθηκαν πολύ. Από τον δίσκο του "Ο Σαλονικιός", που έγινε πλατινένιος, ερμηνεύει με τη μοναδική φωνή του το ομότιτλο τραγούδι και το "Με σκότωσε γιατί την αγαπούσα", στα οποία τους στίχους υπογράφει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και τη μουσική ο Χρήστος Νικολόπουλος. Από τη δισκογραφική του δουλειά "Όλα είναι δανεικά", που έγινε επίσης πλατινένια, μας λέει "Τα πήρες όλα", σε στίχους Γιάννη Πάριου και μουσική Θανάση Πολυκανδριώτη. Τέλος, από το δίσκο "Ο Ταξιτζής", στον οποίο ο Στράτος Διονυσίου συμμετείχε με πέντε τραγούδια, ερμηνεύει το ομότιτλο τραγούδι και το "Φεύγοντας", σε στίχους Βασίλη Παπαδόπουλου και μουσική Τάκη Μουσαφίρη. Στην εκπομπή συμμετέχουν η Μαρίνα Βλαχάκη, η οποία τον συνοδεύει στο τραγούδι και ο συνθέτης και σολίστ του μπουζουκιού Θανάσης Πολυκανδριώτης.
- Σκηνοθεσία: Μαίρη Κουτσούρη
12 Μαΐου 1992: Θάνατος του ποιητή Νίκου Γκάτσου
"Εποχές και συγγραφείς"
Η συγκεκριμένη εκπομπή, παραγωγής 2011, αποτελεί το πρώτο μέρος του διμερούς αφιερώματος στον ποιητή Νίκο Γκάτσο, με τίτλο Από την Ασέα στην Αθήνα και στην "Αμοργό". Παρουσιάζεται η ζωή και το έργο του Νίκου Γκάτσου με αναφορές σε γεγονότα-σταθμούς της προσωπικής ζωής του, αλλά και της λογοτεχνικής πορείας του, από τα πρώτα του λογοτεχνικά βήματα έως τη δεκαετία του ’50. Χρονική αφετηρία της αφήγησης, η γέννησή του στην Ασέα της Αρκαδίας, τα παιδικά του χρόνια σε μια αγροτική οικογένεια στο χωριό και τα μαθητικά στην Τρίπολη. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται κατά τη διάρκεια της εκπομπής στην καθοριστική γνωριμία του με τον Οδυσσέα Ελύτη στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1936, ενώ ιδιαίτερος λόγος γίνεται για την πρώτη και μοναδική ποιητική συλλογή του Νίκου Γκάτσου, την περίφημη "Αμοργό", η κυκλοφορία και συγγραφή της οποίας πραγματοποιήθηκε τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής (1941-42) και η έκδοσή της τον Αύγουστο του 1943. Αναφορά γίνεται, επίσης, στη μεταφραστική δραστηριότητα του Γκάτσου. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, μιλούν για τον Γκάτσο, η ποιήτρια Αγαθή Δημητρούκα, ο ποιητής Χάρης Βλαβιανός, ο συνθέτης Χριστόδουλος Χάλαρης, η καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο Μαρία Καρακάουζι, ο ποιητής-γραμματολόγος Δημήτρης Δασκαλόπουλος, ο κριτικός Λογοτεχνίας Αλέξανδρος Αργυρίου, ο Σταύρος Καρτσωνάκης-εκπαιδευτικός, οι σκηνοθέτες Γιώργος Λαζάνης και Κώστας Μπάκας και ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης. Η εκπομπή πλαισιώνεται από πλούσιο αρχειακό και οπτικοακουστικό υλικό.
- Σενάριο-Σκηνοθεσία: Τάσος Ψαρράς
13 Μαΐου 1883: Γέννηση του κορυφαίου επιστήμονα Γεωργίου Παπανικολάου
"Μαρτυρίες – Γεώργιος Παπανικολάου, μια ζωή αφιερωμένη στον άνθρωπο"
Στις 13 Μαΐου 1883, γεννήθηκε στην Κύμη Ευβοίας ο κορυφαίος γιατρός με την παγκόσμια ακτινοβολία Γεώργιος Παπανικολάου. Η προσφορά του στην ανθρωπότητα, με τη ανακάλυψη και τη συμβολή της πρωτοποριακής κυτταροδιαγνωστικής μεθόδου στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, τον κατέστησε έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές της Ιατρικής του 20ού αιώνα, ενώ η εφαρμογή του Τεστ Παπανικολάου (Τεστ ΠΑΠ) κυριάρχησε, σώζοντας εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο. Η εκπομπή της σειράς ντοκιμαντέρ "Μαρτυρίες" παρουσιάζει τη ζωή του Γεωργίου Παπανικολάου και το ερευνητικό έργο του, παρακολουθώντας την περίοδο των σπουδών του στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1898-1904) και την πρόσληψή του στο Παθολογοανατομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Κορνέλ της Νέας Υόρκης, σταθμό της ερευνητικής του καριέρας. Προβάλλονται αποσπάσματα συνεντεύξεων φίλων του ερευνητών, όπως του Αμερικανού Τσαρλς Κάμερον και του καθηγητή Νικολάου Λούρου, οι οποίοι μιλούν για την επιμονή του στην έρευνα και στην απήχηση της μεθόδου που ανέπτυξε. Πολύτιμος παραστάτης και βοηθός στο έργο του ήταν η σύζυγός του, Μάχη. Τη μεγάλη προσφορά του σχολιάζουν, επίσης, οι πανεπιστημιακοί καθηγητές Χρήστος Κίττας και Σπύρος Μαρκέτος.
Στο τελευταίο μέρος, γίνεται αναφορά στις δημοσιεύσεις του, με έμφαση στο μνημειώδες σύγγραμμα "Άτλας Αποφολιδωτικής Κυτταρολογίας" του 1954, που αποτέλεσε σταθμό στον κλάδο της Κυτταρολογίας. Η αναγνώριση του Γ. Παπανικολάου από την παγκόσμια ιατρική κοινότητα επισφραγίστηκε με την απονομή του αμερικανικού επάθλου Lasker το 1950, ενώ η συνομοσπονδία των γυναικείων σωματείων της Αμερικής τον τίμησε με ψήφισμά της το 1957 σε εκδήλωση, από την οποία ακούγεται απόσπασμα ομιλίας με τη φωνή του Γεωργίου Παπανικολάου. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, στην προσωπικότητα και στο έργο του αναφέρονται, επίσης, η ανιψιά του Μαρία Κόκκορη και ο πρόεδρος του Μορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου Κύμης, Γιάννης Αδαμόπουλος.
- Σενάριο-Σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρίτσης
- Παραγωγή: 2008
14 Μαΐου: Αφιέρωμα στην ηθοποιό Μαίρη Λαλοπούλου
"Το Θέατρο της Δευτέρας" – "Γυάλινος κόσμος"
Η προικισμένη ηθοποιός Μαίρη Λαλοπούλου, η οποία ξεχώρισε μέσα από τους ρόλους της στο θέατρο και στον κινηματογράφο, έφυγε από τη ζωή πριν από 37 χρόνια, στις 14 Μαΐου 1989. Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την τηλεοπτική θεατρική παράσταση "Γυάλινος κόσμος" του Τενεσί Ουίλιαμς, σε σκηνοθεσία του Σταμάτη Χονδρογιάννη και μετάφραση της Μαρίας Κατζουράκη, που μεταδόθηκε από "Το Θέατρο της Δευτέρας" το 1976. Παίζουν (με σειρά εμφάνισης): Μαίρη Λαλοπούλου (Αμάντα), Ματίνα Καρρά (Λάουρα), Μιχάλης Μόσιος (Τομ), Κώστας Αρζόγλου (Τζιμ). Πρόκειται για το πιο αντιπροσωπευτικό και το πλέον αυτοβιογραφικό έργο του συγγραφέα, το οποίο αντανακλά την Αμερική του ’30 και τον παρηκμασμένο Νότο. Μια ανάπηρη κοπέλα, η Λάουρα, μαραίνεται στο ασφυκτικό περιβάλλον του σπιτιού της, η μητέρα της Αμάντα, μέσα στην αφέλειά της, καταβάλλει μάταιες προσπάθειες να την παντρέψει και ο αδερφός Τομ υποφέρει μέσα σ’ αυτή τη μιζέρια, που είναι διάχυτη στο περιβάλλον του σπιτιού.
- Σκηνογραφία: Γιάννης Κύρου
- Μουσική επιμέλεια: Αιμιλία Ρόδη
- Ημερομηνία πρώτης μετάδοσης: 26 Ιανουαρίου 1976
15 Μαΐου: Αφιέρωμα στον τραγουδιστή Γιάννη Βογιατζή
"Μουσικό κουτί – Ο Γιάννης Βογιατζής σε ταγκό… και άλλα χορευτικά"
Αφιέρωμα στον τραγουδιστή Γιάννη Βογιατζή, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 15 Μαΐου 2023. Ο τραγουδιστής, συνοδευόμενος από ορχηστρικό σύνολο και χορευτές, παρουσιάζει ένα πρόγραμμα μουσικής αναδρομής στο ελαφρό ελληνικό ρεπερτόριο, με ιδιαίτερη έμφαση στο έργο του Γιώργου Μουζάκη και σε διασκευές ξένων τραγουδιών στα ελληνικά από τον στιχουργό Πωλ Μενεστρέλ (Ιωάννης Χιδίρογλου). Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τραγούδια όπως τα "Τάγκο νοτούρνο", "Αμαπόλα", "Ό,τι στον κόσμο ζητάς", "Τσίκα, τσίκα, μπουμ", αναδεικνύοντας τη χαρακτηριστική αισθητική της εποχής του ελαφρού τραγουδιού.
- Σκηνοθεσία: Δημήτρης Τσίλης
- Παραγωγή: 1991
16 Μαΐου: Αφιέρωμα στον στιχουργό Χαράλαμπο Βασιλειάδη "Τσάντα"
"Εν αρχή ην ο λόγος"
Για την επέτειο από τον θάνατο του σημαντικού στιχουργού του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, Χαράλαμπου Βασιλειάδη "Τσάντα" (16 Μαΐου 1970), το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το δεύτερο μέρος αφιερώματος στον ίδιο από την εκπομπή του Λευτέρη Παπαδόπουλου "Εν αρχή ην ο λόγος". Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, μεγάλοι λαϊκοί ερμηνευτές και ερμηνεύτριες τραγουδούν στίχους του Βασιλειάδη που έγιναν τεράστιες επιτυχίες, ενώ ο Λευτέρης Παπαδόπουλος φωτίζει πτυχές της ζωής του.
- Σκηνοθεσία: Βασίλης Βλαχοδημητρόπουλος
- Παρουσίαση: Λευτέρης Παπαδόπουλος
- Παραγωγή: 1989
17 Μαΐου 2022: Θάνατος του συνθέτη Βαγγέλη Παπαθανασίου
"Έκτακτη έκδοση"
Εκτενές ρεπορτάζ για τη συναυλία του παγκοσμίου φήμης συνθέτη Βαγγέλη Παπαθανασίου στις Θέρμες του Καρακάλα στην Ιταλία. Προβάλλονται πλάνα από τη συναυλία και στη συνέχεια ο σπουδαίος συνθέτης μιλάει στην κάμερα της εκπομπής και στον δημοσιογράφο Δημήτρη Δεληολάνη για το πώς επέλεξε να δώσει συναυλία στον συγκεκριμένο χώρο, ενώ στη συνέχεια αναφέρεται και στον δίσκο που ετοιμάζει με τον Τζον Άντερσον.
- Επιμέλεια εκπομπής: Δήμητρα Γκουντούνα
- Ρεπορτάζ: Δημήτρης Δεληολάνης
- Παραγωγή: 1989
17 Μαΐου 1976: Εγκαίνια της Εθνικής Πινακοθήκης
Κινηματογραφικά Επίκαιρα
Τα Κινηματογραφικά Επίκαιρα καταγράφουν τα εγκαίνια του κτηρίου της Εθνικής Πινακοθήκης. Βλέπουμε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τσάτσο, να κόβει την κορδέλα στο νέο κτήριο, συνοδεία της συζύγου του Ιωάννας Τσάτσου, ενώ το "παρών" δίνουν, μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών Κωνσταντίνος Τρυπάνης, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Σεραφείμ, ο διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης Δημήτρης Παπαστάμου, άλλοι επίσημοι και πλήθος κόσμου. Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και οι υπόλοιποι επίσημοι ξεναγούνται στους χώρους και στα εκθέματά της Εθνικής Πινακοθήκης από τον Δημήτρη Παπαστάμου. Προβάλλονται πλάνα από τις εγκαταστάσεις, καθώς και διάσημοι πίνακες Ελλήνων ζωγράφων από τη συλλογή της Πινακοθήκης.
Παραγωγή: 1976
Διαβάστε Επίσης
