Το νέο cult: «Σε μισώ Λουίς Φελίπε ντε Γκονζάλες»
Παραδεχτείτε το, λοιπόν! Έχετε παρακολουθήσει τουλάχιστον μία σαπουνόπερα ή ένα «βραζιλιάνικο» αναβάλλοντας τις δουλειές σας για να μη χάσετε ούτε ένα επεισόδιο. Δεν χρειάζεται να νιώθετε ενοχές, έχουν δράση, έχουν πλάκα και γενικώς είναι το νέο cult. Γι' αυτό το MEGA, επιδεικνύοντας γρήγορα αντανακλαστικά μεταφέρει στην ελληνική πραγματικότητα τη λατινοαμερικάνικη τηλενουβέλα «Η άσχημη Μπέτυ», που σπάει ταμεία ανά τον κόσμο, συστήνοντάς μας ξανά ένα παρεξηγημένο τηλεοπτικό είδος.
Με αφορμή αυτό, κάνουμε αναδρομή στη soap-history και ξαναθυμόμαστε σειρές που... μας «έπνιξαν» στις μπουρμπουλήθρες τους.
Από το Νίκο Βουλαλά
Διαβάζοντας τη μυθολογία μας με ανάλαφρη διάθεση, δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί οι σαπουνόπερες είχαν τόσο μεγάλη απήχηση στο ελληνικό κοινό: οι θεοί και οι ημίθεοι ζούσαν βουτηγμένοι στα σκάνδαλα, τις ίντριγκες και τους θυελλώδεις έρωτες. Εν αρχή, λοιπόν, ην ο Δίας. Ο οποίος όμως ανησύχησε το 1981 μήπως χάσει τα κεκτημένα με την άνοδο των σοσιαλιστών στην εξουσία, άλλαξε το όνομά του σε Μπλέικ Κάρινγκτον, μετακόμισε στο Ντένβερ, αγόρασε μερικές πετρελαιοπηγές -είχε μαζέψει ένα γερό κομπόδεμα από τις προσφορές των πιστών- και ίδρυσε εκεί μια καινούργια «Δυναστεία». Ένα από τα παιδιά της άτακτης ερωτικής του ζωής ήταν η Βαλεντίνα, που έμελλε να ζήσει έναν έρωτα x-large. Από τα σκάνδαλα του Ολύμπου ως τη «Χουάνα την παρθένα» και τη δική μας «Βέρα στο δεξί», ο άνθρωπος είχε πάντα μια έμφυτη κλίση να σκαρώνει ιστορίες με τη φαντασία του. Κι αν εκείνη την αρχαία εποχή η κατασκευή αφηγημάτων εξυπηρετούσε την ανάγκη του να βάλει σε τάξη το χάος που είχε παραλάβει από τους ουράνιους δημιουργούς του, εμείς, στην εποχή της αποκωδικοποίησης του DNA και του iPod, χρειαζόμαστε τις ιστορίες για να διασκεδάζουμε και να ονειρευόμαστε μια ζωή… πνιγμένη στο χαβιάρι. Με το χαβιάρι να έχει δύο όψεις: την κυριολεκτική, που ξεχείλιζε τα ασημένια σερβίτσια της Αλέξις Κόλμπι, πρώην κυρίας Κάρινγκτον στη «Δυναστεία», και τη μεταφορική, δηλαδή την ονειρεμένη ζωή που περιμένει μια φτωχή κοπέλα, σαν τη «Μαρία της γειτονιάς», στο πλευρό ενός πλούσιου και γοητευτικού νέου.
Η Μπέτυ φοράει πατομπούκαλα
Από τις σειρές που προβάλλονται φέτος στην αμερικανική τηλεόραση, η αδιαφιλονίκητη επιτυχία, με περισσότερα από 10 εκατομμύρια τηλεθεατές κάθε εβδομάδα, ανήκει στην "Άσχημη Μπέτυ". Η Μπέτυ ξεκίνησε από την Κολομβία κερδίζοντας την αγάπη των τηλεθεατών με την εξυπνάδα και το άσχημο μουτράκι της. Ενθουσίασε όμως και τους υπεύθυνους των καναλιών σε όλο τον κόσμο, που ψάχνουν τρόπους να ανανεώσουν το ενδιαφέρον του κοινού. Έτσι, το concept της σειράς ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο και προβάλλεται πλέον σε διασκευή από την Αμερική ως την Ινδονησία. Η ηρωίδα είναι έξυπνη και καλλιεργημένη, αλλά έχει ένα φοβερό μειονέκτημα: φοράει πατομπούκαλα για γυαλιά και σιδεράκια. Και με αυτή την εμφάνιση παρουσιάζεται σε έναν οίκο μόδας ζητώντας να εργαστεί ως γραμματέας. Ο πρόεδρος της εταιρείας γοητεύεται από τα πτυχία και τις ικανότητές της και την προσλαμβάνει. Πώς θα επιβιώσει, άραγε, σ' έναν κόσμο που αποθεώνει την ομορφιά και αδιαφορεί για τα ψυχικά χαρίσματα (προσέξτε το στόμφο στο ερώτημα); Στην ελληνική διασκευή που θα παρακολουθήσουμε από το MEGA, η ηρωίδα βγάζει ελληνικό διαβατήριο με το όνομα Μαρία, φροντίζοντας να μη χαμογελάει, για να δεχτούν οι αρχές τη φωτογραφία της. Το χέρι του στη γενική επιμέλεια της σειράς έχει βάλει ο Αλέξανδρος Ρήγας, με αποδεδειγμένη εμπειρία στο είδος της ρομαντικής κομεντί. Μένει να παραδοθούμε κι εμείς στο παραμύθι...
Αμερικάνικο ή βραζιλιάνικο σαπούνι;
Κουίζ: η «Λάμψη» είναι σαπουνόπερα ή τηλενουβέλα; Μη βιαστείτε να γυρίσετε το περιοδικό ανάποδα για να δείτε την απάντηση. Οι δημιουργίες του κ. Φώσκολου είναι sui generis. Για να το παίζετε όμως εξπέρ, σας παρουσιάζουμε μερικά στοιχεία που θα πείσουν τους φίλους ότι μπορείτε να απαριθμήσετε όλα τα δεινά που πέρασε η Εσμεράλντα μέχρι να βρει την ευτυχία στην αγκαλιά του Χοσέ Αρμάντο. Οι αμερικάνικες σαπουνόπερες, που πήραν το όνομά τους από τα καθαριστικά που πουλούσαν οι διαφημιστές στα διαλείμματα, δεν έχουν καμία σχέση με τις τηλενουβέλες. Διαρκούν πολλά χρόνια, συνήθως μέχρι να εξαντληθεί το ενδιαφέρον των τηλεθεατών, οπότε και οι ήρωες αναπαύονται από τα ατέλειωτα πηγαινέλα από αγκαλιά σε αγκαλιά. Οι πρωταγωνιστές είναι όμορφοι, πλούσιοι και επιτυχημένοι, και δεν κάνουν άλλη δουλειά από το να ερωτεύονται και να χωρίζουν. Στο μεταξύ μπλέκουν σε ένα σωρό απίθανες καταστάσεις: έχουμε δει τόσους νεκρούς να ανασταίνονται και τόσα χαμένα παιδιά να εμφανίζονται, ώστε ανησυχούμε για το ποιος μπορεί να χτυπήσει το κουδούνι της πόρτας μας. Οι τηλενουβέλες, που ανθούν στην τηλεοπτική αγορά της Λατινικής Αμερικής και της Πορτογαλίας, έχουν αντιθέτως μικρή και συγκεκριμένη διάρκεια. Διαρκούν συνήθως από οκτώ μήνες ως ένα χρόνο, διάστημα αρκετό ωστόσο για να περάσει τα πάνδεινα η ηρωίδα - που είναι συνήθως μια φτωχή και κατατρεγμένη κοπέλα με αγνά αισθήματα για έναν πλούσιο και όμορφο νέο. Αυτός στην αρχή παίζει με τα συναισθήματά της (τι τραβάμε κι εμείς οι ευαίσθητοι άνθρωποι!), αλλά γρήγορα εκτιμά τον ψυχικό της κόσμο, την ερωτεύεται και αποφασίζει να την παντρευτεί παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειας και της -πάντα- σατανικής πρώην ερωμένης του. Κι όταν λέμε αντιρρήσεις, εννοούμε πόλεμο ενάντια στην αγνή κοπέλα, που όλοι την αντιμετωπίζουν με γουρλωμένα μάτια γεμάτα κακία μέχρι να της επιτρέψουν να φορέσει το νυφικό. Υπάρχουν βέβαια και τηλενουβέλες με ψευδο-ιστορικό ή εφηβικό θέμα (όπου οι ήρωες υποφέρουν από ακμή). Ανακαλύψαμε ακόμα και τηλενουβέλα φαντασίας με κλωνοποιημένους ανθρώπους!
Η αμερικανική σχολή: «Ποιος σκότωσε τον Τζέι Αρ;»
Η πρώτη σαπουνόπερα που προβλήθηκε από την ελληνική τηλεόραση στη μεσημεριανή ζώνη ήταν η «Τόλμη και γοητεία». Ο Ριτζ με τους γραμμωτούς κοιλιακούς και η Μπρουκ, που πέρασε από το κρεβάτι και την αγκαλιά όλων των αρσενικών μελών της παντοδύναμης οικογένειας σχεδιαστών Φόρεστερ, έκλεισε τους Έλληνες στα σπίτια τους. Ξεσήκωσε όμως και τις διαμαρτυρίες όσων σπεύδουν σε κάθε περίπτωση να προστατεύσουν την ελληνική μας παράδοση από τα αλλότρια πρότυπα του δυτικού (βλέπε αμερικάνικου) πολιτισμού. Βέβαια το ελληνικό κοινό ήταν εξοικειωμένο με τα καμώματα των πλούσιων επιχειρηματικών οικογενειών της Αμερικής. Αρκετά χρόνια πριν και για ένα ολόκληρο καλοκαίρι, το ερώτημα που βασάνιζε το τηλεοπτικό κοινό μέχρι την έναρξη του επόμενου κύκλου επεισοδίων ήταν «ποιος σκότωσε τον Τζέι Αρ» στο «Ντάλας», ενώ τα μαλλιοτραβήγματα της Κριστλ και της Αλέξις («Δυναστεία») σε λάσπες, πισίνες και πλαγιές μάς είχαν πείσει ότι τα καθαριστήρια στο Ντένβερ (όπου διαδραματιζόταν η σειρά) πρέπει να έκαναν χρυσές δουλειές. Τα ιδιωτικά κανάλια εγκαινίασαν τις μεσημεριανές τους ζώνες με τη «Σάντα Μπάρμπαρα» (MEGA) και τα «Ατίθασα νιάτα» (ΑΝΤ1), ενώ κάποιες από τις μακροβιότερες σαπουνόπερες της αμερικανικής τηλεόρασης δεν κατάφεραν να εδραιωθούν στις προτιμήσεις του κοινού, ανακουφίζοντας έστω και για λίγες στιγμές όσους ζητωκραύγαζαν για τις αντιστάσεις των τηλεθεατών.
Η λατινοαμερικάνικη σχολή: «Σε μισώ Λουίς Φελίπε ντε Γκονζάλες»
Το ελληνικό κοινό παραδόθηκε στο δράμα των λατινοαμερικανών ηρωίδων και έκλαψε με μαύρο δάκρυ για τη «Σκλάβα Ιζάουρα». Βασισμένη σε ένα ρομαντικό μυθιστόρημα του 19ου αιώνα, η σειρά γνώρισε μοναδική επιτυχία και με τα 200 επεισόδιά της καθήλωσε τους τηλεθεατές σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Κίνα ήταν η πρώτη σειρά με ξένη πρωταγωνίστρια που επιτράπηκε να προβληθεί στην τηλεόραση, ενώ λέγεται ότι οι Ούγγροι τηλεθεατές συγκέντρωσαν χιλιάδες δολάρια που τα έστειλαν στη βραζιλιάνικη πρεσβεία για να εξαγοράσουν την ελευθερία της ηρωίδας. Για άλλη τηλενουβέλα φημολογείται επίσης ότι όταν προβαλλόταν στη Σοβιετική Ένωση σταματούσαν οι εχθροπραξίες σε ένα υφιστάμενο πολεμικό μέτωπο για να παρακολουθήσουν ανενόχλητοι οι στρατιώτες και των δύο πλευρών τα επεισόδια! Μετά την επιτυχία της σκλάβας Ιζάουρα που συνεπήρε με το δράμα της τους Έλληνες τηλεθεατές, τα κανάλια γλυκάθηκαν και άρχισαν να παραγγέλνουν τη μία μετά την άλλη τις τηλενουβέλες. Ο κατάλογος είναι μακρύς, αλλά σίγουρα στη μνήμη μας επιβιώνουν η «Εσμεράλντα», η «Μαρία της γειτονιάς» και η «Αγριόγατα». Όταν άρχισε η τακτική της μεταγλώττισης, οι τηλενουβέλες μάς χάρισαν διαλόγους ανθολογίας, με αποκορύφωμα τα ξεσπάσματα κακίας των διαφόρων «πρώην» που υπονόμευαν με βδελυγμία την ανυποψίαστη «νυν». Βέβαια η υπόθεση «φτωχή κοπέλα-όμορφος νέος» έχει αρχίσει να καταντά κουραστική, όμως πάντα ανακαλύπτουμε καινούργιες τηλενουβέλες, με σεναριακά ευρήματα που μας αφήνουν με το στόμα ανοιχτό (όπως η εγκυμοσύνη της Χουάνας που όπως όλοι γνωρίζουν ήταν παρθένα).
Η τηλενουβέλα πάει... θέατρο Σε νεοϋορκέζικη θεατρική σκηνή ανεβαίνει η παράσταση «El Conquistador!», με ήρωα το θυρωρό μιας πολυτελούς πολυκατοικίας όπου κατοικούν οι πρωταγωνιστές μιας τηλενουβέλας. Για την έναρξη της παράστασης, όπως πληροφορηθήκαμε από τους «New York Times», οργανώθηκε συνέδριο με εισηγήσεις από δημοσιογράφους και ερευνητές των μίντια!
«Η πολιτική επίδραση του προτύπου της Εσμεράλντα στον εφηβικό πληθυσμό της Βενεζουέλας»: θα μπορούσε να είναι τίτλος διδακτορικής διατριβής ή ανάλυσης σε σοβαρή εφημερίδα. Πάντως εδώ και καιρό διαβάζουμε σοβαρές αναλύσεις από γνωστούς θεωρητικούς στον ξένο Τύπο και έχουμε πειστεί ότι τα είχαμε παρεξηγήσει τα «βραζιλιάνικα». Εντρυφήστε στο είδος: η ΕΤ-3 προβάλλει την «Τόλμη και γοητεία» και την «Καρμελίτα», τα «Ατίθασα νιάτα» επανήλθαν στην ΕΤ-1 σαν να μην έχει περάσει ούτε μία μέρα από τα πρόσωπα των ηρώων, το STAR δίνει ρέστα στη μετάφραση των τίτλων που προβάλλει, ενώ ο ALPHA μας προσφέρει συχνά πυκνά βραζιλιάνικα «σφηνάκια». Νίκος Βουλαλάςnvoulalas@athinorama.gr
