'Severance'
Την προηγούμενη εβδομάδα, η πολυαναμενόμενη δεύτερη σεζόν του "Severance" έκανε πρεμιέρα στο Apple TV+, θυμίζοντάς μας τον ενθουσιασμό που νιώσαμε βλέποντας στα πρώτα επεισόδια τον υπερβολικά καθαρό, δαιδαλώδή και ανά στιγμές πάρα πολύ περίεργο όροφο Διαχωρισμού της Lumon Industries. Στα δύο χρόνια αναμονής, είχαμε χρόνο να σκεφτούμε τι είναι αυτό που μας τραβάει τόσο πολύ σε αυτή την ανατριχιαστική, δυστοπική σειρά. Και μία από τις πιο σημαντικές της πλευρές είναι ότι καθρεφτίζει το πρότυπο του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος, όπως αυτό σχηματίζεται στην πραγματική μας ζωή.
Θυμίζουμε πως οι κεντρικοί χαρακτήρες του "Severance" εργάζονται σε μια πολυεθνική επιχείρηση, αλλά, ακόμη κι αν το ήθελαν, στην πραγματικότητα δεν θα μπορούσαν να μας πουν ποια ακριβώς είναι τα καθημερινά καθήκοντά τους. Επειδή, πολύ απλά, δεν τα γνωρίζουν ούτε οι ίδιοι. Στο sci-fi θρίλερ, γραμμένο από τον κωμικό Μπεν Στίλερ, ο διαχωρισμός εργασιακής και προσωπικής ταυτότητας φτάνει στο ακραίο του σημείο. Με μια εγχείρηση και ένα μικροτσίπ που ενεργοποιείται όταν μπαίνουν στο ασανσέρ της εταιρείας, η συνείδηση των εργαζομένων της Lumon Industries χωρίζεται σε δύο εντελώς διαφορετικά κομμάτια: τους "innies" (αυτούς που βρίσκονται στη δουλειά) και τους "outies" (αυτούς που βρίσκονται έξω, στον αληθινό κόσμο). Κάπως έτσι, η Lumon κατασκεύασε τον τέλειο υπάλληλο, δηλαδή, ένα ον λευκό καμβά που αγνοεί οτιδήποτε δεν σχετίζεται με το χώρο εργασίας του.
Ενδεικτικό ως προς αυτό το σημείο είναι το περιστατικό με τον βασικό ήρωα, Μαρκ (Άνταμ Σκοτ), τον οποίο στο πρώτο επεισόδιο της σειράς βλέπουμε να κλαίει στο αυτοκίνητό του πριν πάει στη δουλειά. Στη συνέχεια μαθαίνουμε πως έχει χάσει τη γυναίκα του, αλλά αυτό δεν έχει σημασία για τον "innie" αντικαταστάτη του: όταν μπαίνει στο γραφείο, πετάει το χαρτί με το οποίο σκούπισε τα δάκρυα του και, στην πραγματικότητα, είναι σαν να μην έκλαψε ποτέ. Και εδώ έγκειται το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του διαχωρισμού. Οι εργαζόμενοι δεν χρειάζεται να φέρουν τον λιγότερο αποτελεσματικό εαυτό τους στη δουλειά, αυτόν που μπορεί να θρηνεί τη γυναίκα του ή απλούστερα να έχει ξυπνήσει με κακή διάθεση. Κάθε μέρα στη Lumon είναι παραγωγική.
Οι "innies" είναι συναισθηματικά και νοητικά αποξενωμένοι. Ο χώρος της δουλειάς τους είναι αποστειρωμένος από συναισθήματα και οι κανόνες σύμφωνα με τους οποίους συμπεριφέρονται προέρχονται από το εγχειρίδιο εργασίας της Lumon. Φαίνεται, λοιπόν, πως η Lumon έχει βρει τη λύση για την αντιμετώπιση της δημιουργίας σωματείου. Χαρακτηριστικά, όταν οι πρωταγωνιστές βρίσκουν κατά λάθος ένα βιβλίο με τσιτάτα, ο τρόπος που αντιλαμβάνονται την ύπαρξή τους αλλάζει. Ένα κατά τα άλλα ανέμπνευστο και κακογραμμένο βιβλίο καταφέρνει να γίνει το πιο ριζοσπαστικό πράγμα που έχουν διαβάσει ποτέ.
Η εταιρεία δεν περιορίζεται στη δημιουργία του "τέλειου" αποτελεσματικού εργαζομένου. Ο χειρισμός της Lumon εντείνεται με επιβραβεύσεις που εκβιάζουν το συναίσθημα των πρωταγωνιστών. Η Χέλι (Μπριτ Λόουερ), που έχει προσπαθήσει να αυτοκτονήσει στην προσπάθειά της να παραιτηθεί, κερδίζει μια αλλόκοτη "πεντάλεπτη μουσική εμπειρία" όταν καταφέρνει να κάνει τη δουλειά της καλά. Ενώ, όταν κάποιος από τους υπαλλήλους δεν είναι καλά, αμέσως ορίζεται μια συνεδρία με θεραπευτή, κατά τη διάρκεια της οποίας μοιάζει ο έλεγχος να έχει να κάνει περισσότερο με το αν ο διαχωρισμός λειτουργεί όπως πρέπει, παρά με την ψυχολογική κατάστασή του. Κοινώς, το "Severance" δεν φοβάται να σχολιάσει τις επιφανειακές αλλά εντυπωσιακές εταιρικές πρακτικές που δεν έχουν κανένα νόημα, όπως τα πάρτι με πίτσα αντί για μπόνους ή τα "ZenBooths", τους σταθμούς στους οποίους μπορούν να κάνουν διαλογισμό οι καταπονημένοι υπάλληλοι της Amazon.
Μια τόσο βίαιη αποδόμηση της υποκειμενικότητας, όπως απεικονίζεται στη σειρά, μπορεί να μοιάζει ακραία, ωστόσο δεν μας είναι ακριβώς ξένη. Μέσα στην υπερβολή της Lumon Industries βλέπουμε μια μορφή των πρακτικών που ακολουθούνται στους σύγχρονους χώρους εργασίας μας. Και αυτό επειδή το "Severance", πρακτικά, διατυπώνει ένα από τα πιο κομβικά και κυνικά επιχειρήματα του νεοφιλελευθερισμού: εκείνο της αποτελεσματικότητας με κάθε κόστος.
