"Ripley": To μεθοδικό ψυχογράφημα ενός διαχρονικού χαρακτήρα

Η κληρονομιά της ταλαντούχας κυρίας Χάισμιθ

Αμερικανή, queer και συγγραφέας γνωστή για τα ψυχολογικά θρίλερ μυθιστορήματά της, η Πατρίσια Χάισμιθ έδωσε ζωή σε έναν από τους πιο ιντριγκαδόρικους λογοτεχνικούς χαρακτήρες του 20ου αιώνα, και πιθανότατα alter-ego της – απόδειξη αυτού οι σημειώσεις στα 56 (!) ημερολόγια που άφησε πίσω της. Ο περιθωριακός Τομ Ρίπλεϊ συστήθηκε στον κόσμο το 1955 με την πρώτη έκδοση του "Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ", το οποίο ακολούθησαν τα "Ο Ρίπλεϊ κάτω απ’ το χώμα" (1970) και "Το παιχνίδι του Ρίπλεϊ" (1974), σοκάροντας ως ένας ψυχοπαθής δολοφόνος οδηγούμενος τόσο από το μίσος του προς την ελίτ όσο και από την ανάγκη του να ανήκει σε αυτήν.

Έκτοτε, το "Ρίπλεϊ" σύμπαν της Χάισμιθ έχει απασχολήσει ουκ ολίγες φορές και το παγκόσμιο σινεμά, με αποτέλεσμα να μετράμε σήμερα πέντε κινηματογραφικούς Τομ Ρίπλεϊ. Η αρχή σημειώνεται το 1960 με τον Αλέν Ντελόν στο "Γυμνοί στον ήλιο" του René Clément, ενώ το 1977 έρχεται ο Ντένις Χόπερ και το "The American Friend" του Βιμ Βέντερς. Επόμενος και πιο γνωστός Ρίπλεϊ, ο Ματ Ντέιμον στο υποψήφιο για 5 Όσκαρ "Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ" του Άντονι Μινγκέλα (1999), με τους Τζον Μάλκοβιτς και Μπάρι Πέπερ να ακολουθούν στο "Παιχνίδι του Ρίπλεϊ" της Λιλιάνα Καβάνι (2002) και στο "Ο Ρίπλεϊ κάτω απ’ το χώμα" του Ρότζερ Σπότισγουντ (2005). Φέτος, δύο δεκαετίες αργότερα, ο γνωστός αντι-ήρωας εισέρχεται στην μικρή οθόνη.

Η εντυπωσιακή επιμέλεια του Στίβεν Ζέιλιαν

Ο Στίβεν Ζέιλιαν (σεναριογράφος των "Ο Ιρλανδός", "Το κορίτσι με το τατουάζ", "Η λίστα του Σίντλερ") γράφει και σκηνοθετεί το "Ripley", μια σειρά 8 επεισοδίων για το Netflix με πρωταγωνιστή το it-boy Άντριου Σκοτ και μια μεταφορά που δε μοιάζει με καμία από όσες προηγήθηκαν. Ο δημιουργός εκμεταλλεύεται το τηλεοπτικό φορμά - έχοντας ήδη επιδείξει τη μαεστρία του με το εξαιρετικό "Τhe Night Of" του ΗΒΟ – και "απλώνει" την αφήγηση, αφιερώνοντας 8 προσεγμένες ώρες στη σκιαγράφηση ενός πολυσύνθετου χαρακτήρα και την αποτύπωση του περιβάλλοντος με το οποίο αυτός βρίσκεται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Το βασικό του εργαλείο, αυτό που συμπληρώνει (και απογειώνει) το συγκροτημένο σενάριο, είναι η εντυπωσιακή χρήση της εικόνας. Συγκεκριμένα, η εμμονή του με τις λεπτομέρειες. Σε ένα ασπρόμαυρο φόντο, ο Ζέιλιαν στήνει ένα φωτογραφικό παζλ, κάθε κομμάτι του οποίου είναι, πέρα από αισθητικά άρτιο, ενδεικτικό της ψυχοσύνθεσης του Ρίπλεϋ και συχνά καθοριστικό για την πλοκή.

Μικρές και μεγάλες φωτιές, απειλητικά μαύρα νερά, λεκέδες από αίμα, γάτες με ορθάνοιχτα μάτια, πίνακες του Καραβάζιο, ρούχα, παπούτσια και διακοσμητικά. Όλα όσα βλέπουμε έχουν σημασία, το ίδιο και η οπτική μέσα από την οποία μας παρουσιάζονται. Τα κάδρα του "Ripley" ανοίγουν όταν ο χαρακτήρας βιώνει εξάρσεις μεγαλομανίας και κλείνουν όταν ασφυκτιά στο ίδιο του το σώμα. Αντίστοιχα λειτουργεί και το φως, με τις σκιές να συνοδεύουν την εγκληματική καθημερινότητα και τη δυσκολία του Τομ στη Νέα Υόρκη, και να υποχωρούν όταν φτάνει στο Ατράνι και οραματίζεται την μελλοντική του περσόνα, παραδομένος σε μία ψευδαίσθηση αυτοπεποίθησης. Όσο τα γεγονότα περιπλέκονται και ο χαρακτήρας ξεδιπλώνεται, το φως και το σκοτάδι αρχίζουν να συγχέονται. Ο Ζέιλιαν καταφέρνει τις εικόνες να ακούγονται πιο δυνατά από τον διάλογο. Και αυτό μας οδηγεί στο δεύτερο εργαλείο του: τον πρωταγωνιστή του.

Η προσιτή εσωστρέφεια του Άντριου Σκοτ

Από τους πιο "παρόντες" ηθοποιούς τις γενιάς του, ο Άντριου Σκοτ καταφέρνει να συγκινεί με κάθε ερμηνεία του, χρησιμοποιώντας το συναίσθημα ως καύσιμο και τη σωματικότητα ως αγωγό - είτε πρόκειται για ένα ολοζώντανο σενάριο με κωμικά στοιχεία ("Fleabag"), είτε για ένα λιτό ψυχογραφικό δράμα ("All of Us Strangers"). Στο "Ripley", αυτή η ικανότητα του ηθοποιού να εκτίθεται μέσω της εσωστρέφειάς του "κουμπώνει" στις απαιτήσεις και τον σκοπό του χαρακτήρα. Ο Τομ Ρίπλεϊ δε μιλάει πολύ, άλλοτε επειδή θέλει να είναι προσεκτικός και άλλοτε επειδή (θέλει δε θέλει) είναι μόνος. Χάνεται στον εαυτό του, παρατηρεί, και με χειρουργικές κινήσεις, εκτελεί. Έτσι λειτουργεί και ο Σκοτ. Το αποτέλεσμα; Ένας "Ripley" που προκαλεί στο κοινό απόλυτη, ακατάπαυστη αμηχανία, παραμένοντας ακαταμάχητα εθιστικός.