Άνθρωποι σκληροί, με ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς, γεννημένοι και μεγαλωμένοι για να υπερασπιστούν μέχρι τέλους την τιμή τους, οι λεβέντες Κρητικοί και οι περήφανοι Μανιάτες ήταν κυρίως αυτοί που ορκίζονταν χωρίς δισταγμό εκδίκηση, βάζοντας ολόκληρη την οικογένεια, ακόμα και ολόκληρα χωριά σε κίνδυνο. Στις δύο αυτές περιοχές της Ελλάδας, την Κρήτη και τη Μάνη, ρίζωσε για χρόνια η συνθήκη της βεντέτας ως μια «ηθική υποχρέωση» απέναντι στην πάντα ιερή ελληνική οικογένεια, γεννώντας θρυλικές μαντινάδες και σπαρακτικά μοιρολόγια, αλλά και μια σειρά από δακρύβρεχτα σίριαλ που μεσουράνησαν σε ένα τηλεοπτικό τοπίο, το οποίο η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν αναπολεί. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των εμπλεκομένων στις βεντέτες ήταν ένας αυστηρός όρκος σιωπής για όσα έβλεπαν ή άκουγαν, κάτι σαν τη διαβόητη ομερτά της ιταλικής μαφίας. Πώς, όμως, αυτό που προηγείται του όρκου σιωπής, και που μόνο με την περηφάνια δεν μπορεί να ταυτίζεται στις μέρες μας, έφτασε να βροντοφωνάζεται στην ελληνική τηλεόραση;
Η βεντέτα φέτος πρωταγωνιστεί στις νέες σειρές «Σασμός» του Alpha και «Γη της ελιάς» του Mega, γυρίζοντας το χρόνο αρκετά πίσω – χωρίς, ωστόσο, να μας δημιουργεί κανένα ίχνος νοσταλγίας. Οι δύο αυτές σειρές επέλεξαν να έχουν στο επίκεντρό τους ένα «έθιμο» προερχόμενο από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ελληνικής παράδοσης, έναν κοινωνικό κώδικα που στιγμάτισε την προαναφερθείσα «λεβεντιά» και «περηφάνια» Κρητικών και Μανιατών. Στη μικρή οθόνη, αυτό το «έθιμο» έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον, ως φόντο ενός απαγορευμένου έρωτα. Απ’ ό,τι φαίνεται, όμως, αυτό δεν ήταν αρκετό για να θεωρηθεί «καμένο» το συγκεκριμένο είδος.
Ακόμα και αν ομολογουμένως βρισκόμαστε σε μια περίοδο άνθησης της μυθοπλασίας στην εγχώρια τηλεόραση, ο χρόνος γύρισε πάλι πίσω και αναβίωσε το ενδιαφέρον των καναλιών για τις βεντέτες, φέρνοντας πολυπληθείς οικογένειες (βλέπε έξτρα ρόλους, που θα γεμίσουν όχι πάντα με νόημα τον τηλεοπτικό χρόνο) στο προσκήνιο, έτοιμες να υπερασπιστούν την τιμή τους με το δάχτυλο στη σκανδάλη. Η αλήθεια είναι ότι η (τηλεοπτική) συνθήκη μιας βεντέτας δίνει εύκολα τη δυνατότητα για μια πλοκή της υπερβολής γύρω από ρομάντζα και ερωτικά απωθημένα, μια υπερβολή που συχνά αποτελεί τη σωσίβια λέμβο για τα σχεδόν καθημερινά επεισόδια.
Κι ενώ μιλάμε για προσεγμένες παραγωγές με εξαιρετικό καστ ηθοποιών, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η ένστασή μας έγκειται στο γεγονός ότι και οι δύο επέλεξαν να τοποθετήσουν την ιστορία τους στο σήμερα, παρότι αυτό που παρουσιάζουν απέχει πολύ από τη σύγχρονη ζωή στη Μάνη και την Κρήτη. Οι «Άγριες Μέλισσες», μια σειρά εποχής που τοποθετήθηκε και συνεχίζει στο ανάλογο χρονικό και ιστορικό πλαίσιο, κατάφερε να πείσει και εντέλει να κερδίσει τον τηλεθεατή. Τι το ρεαλιστικό έχει, όμως, ο «Σασμός» και η «Γη της ελιάς» ώστε να καταφέρει κάτι αντίστοιχο, δηλαδή την πολυπόθητη ταύτιση του τηλεθεατή με την ιστορία; Η βεντέτα εδώ επιλέγεται ως κάτι παραδοσιακό, ως κάτι που χαρακτηρίζει την ταυτότητά μας, σαν να αποδεχόμαστε ως δεδομένο ότι τέτοιου είδους αντιλήψεις κυριαρχούν ακόμα και σήμερα στην ελληνική κοινωνία.
Οι υψηλές τηλεθεάσεις και των δύο σειρών δείχνουν πως η βεντέτα ως τηλεοπτικό είδος επέστρεψε και παίρνει την εκδίκησή της. Ποιο είναι όμως το πραγματικό θύμα; Δυστυχώς, φέρνοντας αυτή την επικίνδυνα αναχρονιστική συνθήκη στο τώρα, είναι σαν να «τσιγκλάμε» έναν αρνητικό μιμητισμό. Μην ξεχνάμε ότι «λεβέντες» που τιμούν την «παράδοση», τον λόγο και τα παντελόνια τους, αλλά και γυναίκες που «συγκινούνται» από «άντρες παλαιάς κοπής» βρίσκονται ακόμα εκεί έξω, και το τελευταίο που θέλουμε είναι έναν καθρέφτη στον οποίο θα καμαρώνουν τον εαυτό τους.
