Ποιος είναι ο Άρης Σερβετάλης; Δεν ήξερα τίποτα γι’ αυτόν. Μέχρι που έψαξα την επίμαχη τηλεοπτική δήλωση. Δεν τον είχα ξαναδεί. Φορούσε στρογγυλά κοκάλινα γυαλιά σαν του Χένρι Μίλερ. Είχε αφήσει μεγάλες φαβορίτες, ίδιες με του Σταμάτη Κόκοτα: επειδή, όπως έμαθα, πρωταγωνιστεί σε μια θεατρική παράσταση, βασισμένη στον Μπουλγκάκοφ.
Ένα κόκκινο μικρόφωνο με το γράμμα "Α" κατέγραφε τη φωνή του. Η φωνή του ήταν ιδιαίτερη. Λες και έβγαινε από τη μουσούδα ενός σκύλου.
Αλήθεια, τι άποψη θα είχε για τις αμβλώσεις ο Ρώσος συγγραφέας του "Μετρ και η Μαργαρίτα", που ταλαιπωρήθηκε όσο λίγοι από τον Στάλιν; Τι θα υποστήριζε ο λάτρης του σεξ, Χένρι Μίλερ; Τι θα έλεγε ο Κόκοτας; Ποτέ δεν θεώρησα τους καλλιτέχνες λιγότερο ηλίθιους από τους υπόλοιπους.
Στην πραγματικότητα, οι καλλιτέχνες οφείλουν να είναι λίγο ηλίθιοι.
Λίγο αφελείς, λίγο καλοί, λίγο χυδαίοι, λίγο τρυφεροί, λίγο μαλάκες. Λίγο απ’ όλα. Λες και είναι δύο άνθρωποι σ’ ένα σώμα, όπως είχε γράψει κάποτε ο Αρανίτσης. Αλλιώς, δεν βγαίνει η δουλειά. Μα αυτό δεν σημαίνει πως χρειάζεται ν’ ακούμε τις απόψεις τους.
Είναι γνωστό πως ένας άνθρωπος, με συντηρητικές απόψεις, μπορεί να μεταμορφώνεται σε ριζοσπαστικό ή επαναστάτη εν ώρα εργασίας (Φλομπέρ). Να ζεις ως συντηρητικός, να γράφεις ως μανιακός. Σίγουρα, το προτιμώ από το ανάποδο.
Όπως, αντίστοιχα, ένας ρατσιστής, αντισημίτης, φασίστας συγγραφέας μπορεί να γράψει το σπουδαιότερο μυθιστόρημα του προηγούμενου αιώνα για την ανθρώπινη κατάσταση. Η τέχνη είναι αντίφαση.
Μάλιστα, φοβάμαι πως ο Σελίν ήταν σπουδαίος, ακριβώς επειδή ήταν φασίστας. Ο φασισμός τού επέτρεψε να τσεκάρει τις αντοχές των συγγραφικών του δυνατοτήτων. Τελικά, ήταν τόσο ακλόνητο το συγγραφικό του πρόγραμμα που δεν κατάφερε να το τρυπήσει ούτε η σκοτεινή πλευρά του εαυτού του. Το γράψιμο του Σελίν ήταν θωρακισμένο, αδιαπέραστο από τις ακραίες απόψεις του. Αυτό δεν σημαίνει πως κάθε φασίστας είναι Σελίν. Δεν φτάνει οποιοσδήποτε στην άκρη της νύχτας.
Νομίζω πως κάθε συγγραφέας κυοφορεί μια ακόμη ζωή μέσα του και πρέπει ν’ απαλλαγεί απ’ αυτή, αν θέλει να προχωρήσει στο γράψιμο. Να την εγκαταλείψει. Να τη "δολοφονήσει". Το γράψιμο ως αποβολή, ως έκτρωση. Ο Σελίν ήταν γιατρός. Όπως και ο Μπουλγκάκοφ.
Ασφαλώς, με όλα τα παραπάνω, δεν αναφέρομαι στον Σερβετάλη. Δεν είναι συγγραφέας. Και φαντάζομαι, δεν είναι καν γιατρός.
Όπως ήδη είπα, δεν γνωρίζω την πορεία του. Δεν πηγαίνω στο θέατρο. Ούτε ανοίγω την τηλεόραση. Διάβασα πως πριν λίγα χρόνια έπαιξε έναν παπά στο σινεμά. 'Ή έναν άγιο. Μ’ αρέσει πολύ το σινεμά, αλλά δεν βλέπω θρησκευτικές ταινίες. Εκτός από τον "Γαλαξία" του Μπουνιουέλ. "Δεν μου αρέσουν οι κάτοχοι της αλήθειας. Μου προκαλούν πλήξη και με τρομάζουν", γράφει στην αυτοβιογραφία του που κυκλοφόρησε πρόσφατα, σε νέα μετάφραση.
Μέσα σ’ ένα πρωινό, άκουσα δύο διαφορετικές απόψεις για το θέμα. Τις παρουσιάζω εδώ, αλλοιωμένες (αφού κάθε άρθρο είναι εν μέρει μυθοπλασία). Η πρώτη άποψη δεν είχε πρόβλημα με την έκτρωση, αλλά ταυτόχρονα υποστήριζε το δικαίωμα του εμβρύου να ζήσει. Η δεύτερη απεχθανόταν ακριβώς αυτό: την ενοχή ως φορτίο στο σώμα της γυναίκας. Η πρώτη άποψη στηριζόταν στην ηθική. Η δεύτερη, στην επιστήμη. Το έμβρυο δεν θα δει ποτέ το φως της ημέρας, έλεγε η πρώτη άποψη. Η δεύτερη εξοργίστηκε: δεν υπάρχει ξέχωρη ζωή στην αρχή της κύησης. Είναι κομμάτι της γυναίκας. Όπως το χέρι της. Επομένως, έχει δικαίωμα να διακόψει την εγκυμοσύνη ανά πάσα στιγμή. Η πρώτη άποψη δεν συμφωνούσε.
Τότε, ας φέρνουμε στον κόσμο όλα τα παιδιά, ακόμα κι αν έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας, ούρλιαξε η δεύτερη. Δεν μου έπεφτε λόγος. Δεν είχα μήτρα. Ήμουν άντρας.
Πήρα το μετρό για τον Ευαγγελισμό. Στο βαγόνι, απέναντί μου, στεκόταν μια πολύ όμορφη κοπέλα με καθαρό δέρμα και ξανθά μαλλιά. Φορούσε ένα ωραίο κομψό μπουφάν. Κρατούσε μια χάρτινη σακούλα από ένα κατάστημα ρούχων. Τα δάχτυλά της ήταν λευκά και περιποιημένα, μόνο που οι καρποί των χεριών της ήταν κολλημένοι στους αγκώνες. Δεν είχε αντιβράχια. Φαίνεται πως το κορίτσι είχε ξεφύγει από το υπερηχογράφημα Β’ Επιπέδου.
Επέστρεψα σπίτι και ξεκίνησα το άρθρο, ακούγοντας το "Sympathy for the Devil" στο ριπίτ. Το είχε γράψει ο Τζάγκερ, αφού είχε διαβάσει το μυθιστόρημα του Μπουλγκάκοφ. Περνάνε τα χρόνια κι ακόμα να ξεκαθαρίσω μέσα μου αν συμπονώ περισσότερο τον Διάβολο από τον Θεό: "Ήμουν κολλημένος στην Αγία Πετρούπολη και είδα πως ήταν καιρός για μια αλλαγή". Άραγε έχει προσέξει τον συγκεκριμένο στίχο ο Σερβετάλης;
