Ο σκηνοθέτης και πρώην καλλιτεχνικός διευθυντής της 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, Μιχαήλ Μαρμαρινός, γράφει στο "α" με αφορμή το "Μυστήριο 20 Performing Arts Initiator – Αφηγηματική Αρχαιολογία" που παρουσιάζεται στον εμβληματικό αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας έως τις 12 Οκτωβρίου.
"Τι είναι η Αφηγηματική Αρχαιολογία και πώς μεταμορφώνει την επίσκεψη μας σε έναν αρχαιολογικό χώρο; Πριν αποπειραθούμε οποιαδήποτε απάντηση σε αυτό το εύλογο ερώτημα, θα ήθελα να ξεκινήσω με δύο τουλάχιστον ερωτήματα, θεμελιώδη και καθόλου προφανή, που συνιστούν την εκκίνηση για τη σύλληψη αυτής της μεθοδολογίας (γιατί στην ουσία, περί μεθοδολογίας εν πολλοίς πρόκειται) και της αφηγηματικότητας, σαν μέσο προσέγγισης αυτού του σιωπηλού μυστηρίου που περικλείει απερίφραστα ένας αρχαιολογικός χώρος. Γιατί οι άνθρωποι επισκέπτονται έναν αρχαιολογικό χώρο; Τι αναζητούν εκεί;
Η Αφηγηματική Αρχαιολογία είναι: τρόποι ανάδειξης της διαδραστικότητας των αρχαιολογικών χώρων με τη βοήθεια των παραστατικών τεχνών. Η Αφηγηματική Αρχαιολογία εξερευνά το μυστικό αφήγημα του εκάστοτε αρχαιολογικού τοπίου, μετατρέποντας την επιστημονική αρχαιολογική πληροφορία σε βιωματική εμπειρία για τον επισκέπτη.
Κατά κάποιον τρόπο, η ερευνητική διαδικασία ανασκάπτει την ιδιαίτερη συνθήκη η οποία θα αποδίδει στον εκάστοτε αρχαιολογικό χώρο τη δυνατότητα να αφηγηθεί στο κοινό -τους επισκέπτες- τη δική του μοναδική και ιδιαίτερη ιστορία. Πρόκειται για ένα ιδιότυπο εργαστήριο διερεύνησης ενός πιθανού λειτουργικού μοντέλου, χρήσιμου και κατάλληλου να μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιονδήποτε αρχαιολογικό χώρο με σκοπό να φέρνει στο φως: το ιδιαίτερο αφήγημα του εκάστοτε χώρου και τη διαδραστική του δυνατότητα, ώστε ταυτόχρονα, μέσα από την παρέμβαση των παραστατικών τεχνών, να μπορεί να μετατρέπεται –in situ– η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο και τα επιστημονικά του ευρήματα σε εμπειρία για τον επισκέπτη.
Η Αφηγηματική Αρχαιολογία, μια ανομολόγητη Νέκυια, (Ομήρου Οδύσσεια, ραψωδία λ´) συνιστά αδιαμφισβήτητα μια επίσκεψη στον κόσμο των Σκιών και στηρίζεται σε κάποιες αδιαμφισβήτητες παραδοχές:
Α. Κάθε αρχαιολογικός χώρος είναι μια Νεκρόπολις.
Β. Κάθε αρχαιολογικός χώρος, ένα τοπίο ερειπίων, είναι σιωπηλός, ακίνητος .
Γ. Κάθε περιηγητής, τουρίστας, επισκέπτης ενός Αρχαιολογικού χώρου είναι Οδυσσέας σε αναζήτηση μιας συνάντησης με πρόσωπα που βρίσκονται πια στην άλλη πλευρά της μέρας.
Η Αφηγηματική Αρχαιολογία, αυτή η ιδιότυπη ξενάγηση/περιήγηση, συνιστά μια δραματουργημένη επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο, καθοδηγώντας ανεπαίσθητα τον επισκέπτη ώστε να αντιληφθεί μια άφατη εμπειρία, μετασχηματίζοντας την ιστορική και αρχαιολογική γνώση σε αισθητηριακό, συναισθηματικό και πνευματικό γεγονός, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο. Με αυτή την έννοια, οι παραστατικές / επιτελεστικές τέχνες προσφέρουν ένα ζωντανό σώμα (το σώμα του περφόρμερ-καθοδηγητή) που δανείζει φωνή και σώμα στην άφωνη, άρρητη ηχώ του παρελθόντος.
Ο αρχαιολογικός χώρος της Ελευσίνας είναι ο πρώτος και ο μοναδικός αρχαιολογικός χώρος στην ελληνική επικράτεια όπου εφαρμόζεται όλη αυτή η μεθοδολογία αυτού που ονομάζεται Αφηγηματική Αρχαιολογία, αξιοποιώντας μεθοδολογικά εργαλεία καλλιτεχνικών και ερευνητικών έργων που έχουν πραγματοποιηθεί με επιτυχία στο παρελθόν στην Ιταλία, σε συνεργασία με την αρχαιολογική εταιρεία της Φλωρεντίας και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.
Ο Αρχαιολογικός χώρος της Ελευσίνας είναι ένας εμβληματικός τόπος, εκεί όπου δομήθηκε στο Τελεστήριον (το ιερό της Δήμητρας και της Κόρης), το πρώτο στεγασμένο θέατρο της ανθρώπινης εμπειρίας στην ιστορία της ανθρωπότητας - πολύ πριν ο όρος "θέατρο" κάνει ακόμα την εμφάνιση του. Για πάνω από 15 αιώνες αυτός ο τόπος ήταν το πνευματικό θρησκευτικό κέντρο του γνωστού τότε κόσμου (ελληνικού, ρωμαϊκού) όπου ως γνωστόν, μια φορά τον χρόνο συνέρρεαν πιστοί από την Αθήνα και όλη την επικράτεια, με σκοπό να μυηθούν στα μυστήρια της Δήμητρας και της Κόρης, τα Ελευσίνια Μυστήρια, τα οποία ακόμη και σήμερα συνιστούν ένα μυστικό και αντικείμενο αρχαιολογικής και πανεπιστημονικής έρευνας".
Το Μυστήριο 20 Performing Arts Initiator – Αφηγηματική Αρχαιολογία, μία από τις σημαντικότερες δράσεις-μοντέλα του προγράμματος της 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, σε επιμέλεια και σκηνοθεσία της Gemma Hansson Carbone, σε συνεργασία με την Ηλιάνα Καλαδάμη παρουσιάζεται στις 5, 9, 10, 11 & 12 Οκτωβρίου στον εμβληματικό αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας. Περισσότερες πληροφορίες εδώ.
Διαβάστε Επίσης
