Πρώτη στην Ευρώπη, η ελληνική πρωτεύουσα -μαζί με την πόλη της Σεβίλλης- ταξινομεί τους καύσωνες σε τέσσερις κατηγορίες υψηλών θερμοκρασιών και ενημερώνει τους Αθηναίους ανάλογα με τα δεδομένα επικινδυνότητας, ώστε να προφυλάσσονται αποτελεσματικά από το ακραίο καιρικό φαινόμενο.
Για την πρωτοποριακή αυτή πρωτοβουλία, ο δήμος συνεργάστηκε με την επιστημονική επιτροπή του Arsht-Rock Resilience Center του ιδρύματος Atlantic Council στην Ουάσιγκτον, καθώς και με το METEO του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), από το οποίο άντλησε τα απαραίτητα δεδομένα, μέσω της ομάδας του μετεωρολόγου Κώστα Λαγουβάρδου. Το σύστημα κατηγοριοποίησης βασίζεται σε έναν αλγόριθμο πρόγνωσης των επιπτώσεων στην υγεία των κατοίκων της Αθήνας κατά τις ημέρες των υψηλών θερμοκρασιών. Η ανάπτυξη του αλγορίθμου* πραγματοποιήθηκε ειδικά για την ελληνική πρωτεύουσα, μέσα από τη συσχέτιση ιστορικών δεδομένων καιρού, σε διάστημα δύο δεκαετιών, και δεδομένων θνησιμότητας.
Το σύστημα κατηγοριοποίησης των υψηλών θερμοκρασιών, χωρίζεται ως εξής:
- Κατηγορία 0: Υψηλές θερμοκρασίες: Κίνδυνος για την υγεία ευάλωτων ατόμων
- Κατηγορία 1: Πολύ υψηλές θερμοκρασίες: Ακολουθήστε τις οδηγίες και αποφύγετε την παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη – Ενημερώστε τα ευάλωτα άτομα
- Κατηγορία 2: Εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες: Κίνδυνος για την υγεία – Λάβετε προφυλάξεις - Προετοιμαστείτε να βοηθήσετε τα ευάλωτα άτομα
- Κατηγορία 3: Ακραίες θερμοκρασίες: Σημαντικός κίνδυνος για την υγεία – Λάβετε τις μέγιστες προφυλάξεις
Σημειώνεται ότι μέσω της κατηγοριοποίησης δεν παρέχονται μόνο μετεωρολογικά δεδομένα, αλλά έχει συνυπολογιστεί ο κίνδυνος, τον οποίο μπορεί να διατρέχουν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Αθήνας από την ακραία ζέστη.
"Στον Δήμο Αθηναίων, εστιάζουμε σε καινοτόμες λύσεις, ώστε να αντιμετωπίσουμε τις υψηλές θερμοκρασίες στην πόλη και να προστατεύσουμε τους κατοίκους και ειδικά τους πιο ευάλωτους από τις συνθήκες καύσωνα. Από σήμερα, οι Αθηναίοι μπορούν να ενημερώνονται έγκαιρα και αποτελεσματικά για τους κινδύνους των επερχόμενων καυσώνων, αλλά και για τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να προφυλαχθούν", τονίζει σε δήλωσή του ο Δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης και προσθέτει: "Παράλληλα με τις δράσεις που ενεργοποιούμε κατά της ακραίας ζέστης, έχουμε καταρτίσει και ένα πλήρες σχέδιο για την προσαρμογή της πόλης στην κλιματική αλλαγή και τη μείωση των θερμοκρασιών με τη χρήση ψυχρών υλικών, και κυρίως με τη δημιουργία νέων χώρων πρασίνου, που προσφέρουν "ανάσες” δροσιάς: Από πολύ μικρούς, όπως τα εννέα πάρκα "τσέπης” που έχουμε ήδη δημιουργήσει σε ισάριθμες γειτονιές της Αθήνας έως τη Διπλή Ανάπλαση, ένα έργο πνοής για την Αθήνα στην πιο επιβαρυμένη, από ζέστη, περιοχή της, τον Ελαιώνα", καταλήγει.
Ο Δήμος Αθηναίων έχει θέσει σε εφαρμογή ένα πλήρες σχέδιο δράσεων κατά των υψηλών θερμοκρασιών. Τα μέτρα για την προστασία των πολιτών, περιλαμβάνουν:
- Heat Alert μέσω μηνυμάτων, με πληροφορίες για την έγκαιρη προειδοποίηση και προστασία των κατοίκων από τους καύσωνες.
- Λειτουργία Γραμμής Βοήθειας [210-3638049] από τα Δημοτικά Ιατρεία του Δήμου Αθηναίων με πληροφορίες και υποστήριξη των κατοίκων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού (ώρες: 8.30 πμ - 7.30 μ.μ).
- Αναλυτική ενημέρωση στη νέα σελίδα του Δήμου Αθηναίων με στόχο την προστασία και υποστήριξη των κατοίκων της πόλης κατά των υψηλών θερμοκρασιών.
- Εφαρμογή για κινητά "EXTREMA Global” με πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο "προσωποποιημένου ρίσκου” κατά τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού. Περιλαμβάνονται: Χάρτης με τα κοντινότερα σημεία για δροσιά, οι πιο δροσερές διαδρομές για κάθε προορισμό, πληροφορίες για τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
- Σε συνεργασία με τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, κατάλληλα εξοπλισμένα βαν θα κυκλοφορούν στις πιο ζεστές γειτονιές της Αθήνας, τις περιόδους του καύσωνα, με δροσερό νερό και υποστήριξη σε περίπτωση θερμοπληξίας.
- Επεκτείνεται το ωράριο στις κλιματιζόμενες Λέσχες Φιλίας κατά τις ημέρες του καύσωνα, από τις 08.00 έως τις 20.00.
- Υποστήριξη σε άτομα τρίτης ηλικίας μέσω του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι" για την πρόληψη και αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ακραίας ζέστης μέσα στο σπίτι. Επέκταση του προγράμματος με συμμετοχή εθελοντών του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.
- Σεμινάρια επιμόρφωσης από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό προς όλους τους υπαλλήλους Υγείας του Δήμου Αθηναίων και τους υπαλλήλους που απασχολούνται στις Λέσχες Φιλίας και στο πρόγραμμα "Βοήθεια στο Σπίτι" για την πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπτώσεων των καυσώνων στην υγεία των ευάλωτων πληθυσμών.
Οι καύσωνες αποτελούν τα πιο θανατηφόρα καιρικά φαινόμενα σε σύγκριση με άλλα, όπως οι θύελλες ή οι πλημμύρες. Η επικινδυνότητά τους, καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια του φαινομένου, αλλά και από τη χρονική στιγμή της εκδήλωσής τους (είναι περισσότερο επικίνδυνοι στις αρχές του καλοκαιριού). Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα δεδομένα, ο Δήμος Αθηναίων, ήδη από πέρυσι το καλοκαίρι, όρισε -πρώτος στην Ευρώπη- επικεφαλής για την Αντιμετώπιση της Αστικής Υπερθέρμανσης (Chief Heat Officer) την καθηγήτρια Ελένη Μυριβήλη, με στόχο τον σχεδιασμό δράσεων κατά της ακραίας ζέστης.
Τα κλιματικά δεδομένα της Αθήνας προέρχονται από τo διεθνές dataset ERA5, συλλογικών αναλυτικών δεδομένων από την δεκαετία του 1950, ενώ τα στοιχεία θνησιμότητας που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη του συστήματος κατηγοριοποίησης, παρασχέθηκαν από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
