«Αν ακούσεις τα δικά μου τραγούδια ή του Μάλαμα, χωρίζεις κατευθείαν, δεν χρειάζεται να τα έχεις φτιάξει πρώτα», αστειεύεται ο Μίλτος Πασχαλίδης με αφορμή την «Απουσία», ένα από τα τρία τραγούδια του στα οποία, όπως λέει συνεχίζοντας το αστείο, οι ήρωες δεν χωρίζουν. Τα μουσικολογικά ή θεματολογικά κοινά των δύο τραγουδοποιών έχουν και αυτά το ενδιαφέρον τους, αυτό όμως που με απασχόλησε περισσότερο όταν το περασμένο Σάββατο παρακολούθησα τον Πασχαλίδη και δύο ημέρες μετά τον Μάλαμα είναι η απήχησή τους και τα κύματα ενθουσιασμού που σηκώνουν. έχουν ξεκινήσει τις εμφανίσεις τους στην Κεντρική Σκηνή στις αρχές Νοεμβρίου και συνεχίζουν ακάθεκτοι, γεμίζοντας ασφυκτικά το μεγάλο χώρο του «Σταυρού».
Ο Πασχαλίδης είναι ομιλητικός κι έχει διάθεση να μοιραστεί ιστορίες για τις αφορμές και τους αποδέκτες των τραγουδιών του ή να κάνει αφιερώσεις: η «Ρωξάνη» αναφέρεται σε μια κοπέλα που αυτοπυρπολήθηκε στην Πλατεία Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης τη δεκαετία του ’90, η «Πηνελόπη» θα ήταν μια ιρλανδέζικη μπαλάντα αν δεν την κατέστρεφε ο ίδιος και δεν την αποτελείωνε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, τα «Μπλουζ της άγριας νιότης» είναι ο σύνδεσμος με τον Μάνο Ξυδούς, που έβαλε τον Πασχαλίδη στο τραγούδι (κάπου ανάμεσα στους στίχους φωνάζει το όνομά του), η «Δική μας γλώσσα» περιέχει τη φιλοσοφία του για τις ερωτικές σχέσεις αντρών και γυναικών («Είμαστε χαμένοι από χέρι από τις γυναίκες και δεν μπορούμε καν να ελπίζουμε σε μια αξιοπρεπή ήττα»).
Οι εκτελέσεις των τραγουδιών είναι στρέιτ και στιβαρές, με ένα περιστασιακό σόλο από το κλαρίνο εδώ κι ένα από την κρητική λύρα εκεί και γι’ αυτόν το λόγο χτυπούν ακαριαία κι ενεργοποιούν το κοινό. Η εκτενής αναφορά στον Μητροπάνο («Πάντα γελαστοί», «Κιφ», «Ρόζα»), οι a cappella ερμηνείες, τα χέρια στην έκταση σαν ολόψυχη παράδοση στο κοινό του είναι τα «τεχνάσματα» που ηλεκτρίζουν την ατμόσφαιρα.
Ο Σωκράτης Μάλαμας, από την άλλη, είναι δωρικός κι εκφραστικά φειδωλός – δεν μιλάει ανάμεσα στα τραγούδια, κάνοντας σιωπηλά διαλείμματα για να κουρδίσει την κιθάρα ή για «αναπνευστικές ασκήσεις», για να ανάψει τσιγάρο και να πιει το ποτό του. Κι όμως, χωρίς να κάνει τίποτα παραπάνω πέρα από το να λέει το ένα μετά το άλλο τα τραγούδια του, σαν αρχηγός μιας μουσικής σέχτας οδηγεί σταδιακά το κοινό σε κατάσταση παραφοράς.
Παρέες αντρών έχουν σηκωθεί και αγκαλιασμένες φωνάζουν σαν σύνθημα τους στίχους στο «Άσε τα ψέματα», στα «Πάγια» και τα «Παξιμάδια», ενώ οι νεαροί που στέκονται στο υπερυψωμένο πάσο πάνω από το κεφάλι μου ξεκινούν το «Γράμμα» πριν από τον δημιουργό του, σαν να έχουν αποστηθίσει το setlist – ο Πάνος Μουζουράκης, που κάθεται δίπλα μου, τους κοιτάζει παραξενεμένος και ρωτά φωναχτά «Μα πώς ξέρατε ότι θα πει αυτό το τραγούδι»!
Με τη συνδρομή των μουσικών, και ειδικά του Φώτη Σιώτα, ο οποίος κάνει μαγικά με το βιολί και τη βιόλα του (στον «Άσωτο» το χρησιμοποιεί ως μπαγλαμαδάκι και στην «Πριγκιπέσσα» κολλάει το στόμα του στο μικρόφωνο του οργάνου δημιουργώντας ένα θόρυβο), καθώς και με τη ζεστή λαϊκή φωνή της Ιουλίας Καραπατάκη, ο Μάλαμας χτίζει μια παραληρηματική ατμόσφαιρα. Το fan club του αξίζει να έχει το δικό του όνομα όπως εκείνο του Σάκη Ρουβά, του Justin Bieber ή του Benedict Cumberbatch, αλλά δεν έχω καταλήξει ακόμη ποιο θα πρέπει να είναι αυτό.
