Και μόνο το προσωνύμιο "Μικρά Αγγλία" που συνοδεύει το νησί της Άνδρου, είναι αρκετό αλλά και ενδεικτικό για την γεμάτη αρχοντιά που χαρακτηρίζει το νησί και μία βόλτα στη Χώρα, την πρωτεύουσα του νησιού- πατρίδα εφοπλιστών και καπεταναίων, το αποδεικνύει περίτρανα! Υπέροχες, αρχοντικές κατοικίες νεοκλασικού ρυθμού και επιβλητικά πυργόσπιτα, μαρμάρινοι πεζόδρομοι, μουσεία και ιδρύματα – διαχρονικά τεκμήρια της αστικής ταυτότητας των κατοίκων και της αγάπης τους για τον πολιτισμό.
Η Λέσχη Ανδρίων, στο ξεκίνημα του μεγάλου κεντρικού πεζόδρομου, η παλαιότερη Λέσχη της χώρας, το κτήριο του Δημαρχείου και του Γηροκομείου, στην ομώνυμη πλατεία, κτίσμα του 1894, αλλά και το κτήριο της Εμπειρικείου Επαγγελματικής Σχολής, του 1913, κτισμένα με δωρεές της οικογένειας Εμπειρίκου, αντανακλούν, με κομψό και διακριτικό τρόπο, την αισθητική και τον πλούτο του νησιού. Λίγο πιο κάτω, στην πλατεία Καΐρη, ο επισκέπτης θα συναντήσει το Αρχαιολογικό Μουσείο και, φυσικά, το διάσημο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, που φιλοξενεί μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις σημαντικών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών· φέτος στους χώρους του, φιλοξενείται αναδρομική έκθεση έργων του Χρόνη Μπότσογλου.
Το νησί είναι, επίσης, διάσημο για το ιδιαίτερα εκτεταμένο δίκτυο πεζοπορικών διαδρομών, το προσβάσιμο τμήμα του οποίου υπολογίζεται σε 200 χλμ περίπου. Τα μονοπάτια που ξεκινούν από τα Φάλλικα, τα Λειβάδια ή τα Βραχνού, οδηγούν σε ένα από τα σημαντικότερα, ιστορικότερα και θεαματικότερα σημεία ενδιαφέροντος του νησιού: τη Μονή Παναχράντου, στη βόρεια πλαγιά του όρους Γερακώνες, μίας από τις παλαιότερες βυζαντινές μονές των Κυκλάδων, καθώς χρονολογείται στον 10 αιώνα μ.Χ., εποχή της αυτοκρατορίας του Νικηφόρου ΄Β Φωκά. Η Μονή είναι, φυσικά, προσβάσιμη και μέσω ασφαλτοστρωμένου δρόμου, από το χωριό Βουνί. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, που μεγιστοποιεί την ελκυστικότητα της Μονής, είναι η απαράμιλλη θέα προς όλο το νησί, αλλά και στο απέραντο Αιγαίο, που απλώνεται στα πόδια της σαν ένας ακόμα ευλαβικός προσκυνητής.
Μιλώντας για ευλάβεια και προσκυνήματα, ας ταξιδέψουμε στο νησί της Τήνου και στον Ιερό Ναό της Ευαγγελιστρίας, της Μεγαλόχαρης, όπως έχει μείνει στη συνείδηση των Ορθόδοξων πιστών. Χωρίς αμφιβολία, ένα από τα σημαντικότερα λατρευτικά κέντρα της Ορθοδοξίας σε όλο τον κόσμο και ο δημοφιλέστερος, ίσως, προσκυνηματικός προορισμός στην Ελλάδα. Τα χιλιάδες τάματα στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας που φυλάσσεται στο εσωτερικό του Ναού, το κάθε ένα με τη δική του άγνωστη ιστορία, μαρτυρούν το μέγεθος της πίστης των προσκυνητών που πλημμυρίζουν τον Ναό κάθε χρόνο.
Τήνος, βέβαια, δεν είναι μόνο η Μεγαλόχαρη. Τα πανέμορφα και διάσημα χωριά της, το καθένα με το δικό του χαρακτήρα, συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον και το θαυμασμό των επισκεπτών – ο Βώλαξ, με το σεληνιακό του τοπίο και με τους γιγάντιους στρογγυλούς βράχους, ίχνη της Τιτανομαχίας, σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση αλλά με άγνωστη ακόμα την πραγματική τους προέλευση, ο Πάνορμος, το γραφικό ψαροχώρι με τις πεντακάθαρες αμμουδιές, τα Δυο χωριά, με τις μεσαιωνικές καμάρες, την Καρδιανή, με την εξαιρετική αρχιτεκτονική και την εκθαμβωτική θέα, ο Ταραμπάδος με τους περιστεριώνες του και, φυσικά, ο Πύργος, το μεγαλύτερο χωριό του νησιού. Πατρίδα του Γιαννούλη Χαλεπά -εδώ βρίσκεται και το διάσημο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας, εξάλλου- το χωριό θυμίζει υπαίθρια έκθεση τέχνης λόγω των μαρμάρινων διακοσμητικών στοιχείων που το στολίζουν. Εξαιρετική μαρμάρινη διακόσμηση κοσμεί και τους δύο ναούς του χωριού, τον Άγιο Νικόλαο και τον Άγιο Δημήτριο.
Στο κέντρο της πλατείας του δεύτερου μεγαλύτερου χωριού του νησιού, του Φαλατάδου, με την παραδοσιακή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική και τις βοτσαλωτές αυλές, δεσπόζει ο επιβλητικός ναός της Αγίας Τριάδας με το μοναδικής ομορφιάς ξυλόγλυπτο τέμπλο και εικόνες του 18ου αιώνα. Το κτηριακό συγκρότημα της μονής περιλαμβάνει ακόμα βιβλιοθήκη, με σπάνια κειμήλια, τα παλιά κελιά των μοναχών, οστεοφυλάκιο, αρχονταρίκι και μουσείο λαϊκής τέχνης.
Σε απόσταση 12 μόλις ναυτικών μιλίων ΝΑ της Τήνου (30‘ λεπτά με το καράβι), συναντούμε την "Αρχόντισσα των Κυκλάδων", την κοσμοπολίτισσα Σύρο με τον μεγαλοαστικό χαρακτήρα και τους φιλόξενους κατοίκους. Τα μεγαλόπρεπα νεοκλασικά με τα μαρμάρινα μπαλκόνια και τα περίτεχνα φουρούσια, στη συνοικία Βαπόρια, την αριστοκρατικότερη της Ερμούπολης, της πρωτεύουσας των Κυκλάδων, συναγωνίζονται επάξια υπέροχα μέγαρα και κομψές εξοχικές επαύλεις των τελών του 19ου αιώνα που βρίσκονται διάσπαρτες σε ολόκληρο το νησί. Εξέδρες, περιμετρικά της ακτογραμμής που δημιουργούν τα μέγαρα της συνοικίας Βαπόρια, δημιουργούν μία αστική "παραλία", με την εμπνευσμένη ονομασία "Αστέρια"- ίσως για τη μαγεία που νιώθει κανείς, κολυμπώντας κάτω από τη λάμψη τους. Στο ίδιο σημείο, βρίσκεται και ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου, πολιούχος της Ερμούπολης, με τον υπέροχο μπλε τρούλο του.
Το Δημαρχείο της Σύρου με την τεράστια μαρμάρινη σκάλα του και την περίτεχνη διακόσμηση, έργο του Ερνέστου Τσίλλερ, δεσπόζει στο κέντρο της Ερμούπολης, στην πλατεία Μιαούλη, όπου συχνά φιλοξενούνται υπαίθριες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η Σύρος είναι διάσημη, εξάλλου, για τις πολιτισμικό της πλούτο, όπως αποδεικνύει και το περίφημο θέατρο Απόλλων, κτήριο του 19ου αιώνα, μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου, στη σκηνή του οποίου η σπουδαία Μαρίκα Κοτοπούλη, έδωσε τον Μάρτιο του 1953 την τελευταία της παράσταση.
Η Σύρος έχει πολλούς ναούς, με εμβληματικότερους τον μεγαλοπρεπή Ι.Ν. Ανάστασης του Σωτήρος, που δεσπόζει στον λόφο της Ερμούπολης και τον Καθολικό Καθεδρικό Σαν Τζώρτζη, έδρα της Καθολικής Επισκοπής Σύρου στον δίδυμο λόφο της Άνω Σύρου. Ωστόσο, εκείνος που έχει ενδιαφέρων να επισκεφτείτε, όχι μόνο για την εξαιρετική του ξύλινη και μαρμάρινη διακόσμηση αλλά και για την εξαιρετικής σημασίας εικόνα που φιλοξενεί στο εσωτερικό του, είναι ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στην Ερμούπολη. Εδώ βρίσκεται η αυθεντική εικόνα της Κοίμησης της Θεοτόκου του 1562 που φιλοτέχνησε ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco) με την υπογραφή του ως "Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο δείξας".
Τα τρία αυτά νησιά-στολίδια, πολύ κοντά μεταξύ τους αλλά και σε μικρή απόσταση από την Αθήνα, συνδέονται ακτοπλοϊκά τόσο από την Ραφήνα όσο και από τον Πειραιά, με καθημερινές, τακτικές συνδέσεις, κάνοντας την πρόσβαση ιδιαίτερα εύκολη. Ένας λόγος παραπάνω για να τα γνωρίσετε από κοντά, αν δεν το έχετε ήδη κάνει, ή για να τα ξαναεπισκεφθείτε, ανακαλύπτοντας κάθε φορά καινούρια τους μικρά και μεγάλα θαύματα!
