Ένα από τα χαρακτηριστικά των κλασσικών κειμένων είναι η αντοχή τους στις κατά καιρούς αναγνώσεις τους τις οποίες επιχειρούν διαφορετικές εποχές, ιδεολογίες, ήθη και κάθε λογής ατζέντες. Ειδικά όταν οι προσεγγίσεις τους είναι πρωτίστως μυθοπλαστικές, τότε κάθε μια απ’ αυτές αποκαλύπτει τελικά περισσότερα πράγματα για τη δική της πραγματικότητα παρά για εκείνη του πρωτότυπου υλικού. Αν μάλιστα μιλάμε για ένα ομηρικό έπος, έμμετρη αφήγηση γεγονότων που χάνονται στο μύθο, τότε έννοιες όπως η ιστορική ακρίβεια και η πραγματολογική αλήθεια δεν έχουν σχεδόν κανένα νόημα. Όπως άλλωστε και το αν η Ωραία Ελένη ήταν μαύρη (και η θεά Αθηνά μελαψή) σε μια ταινία όπου όλος ο αρχαίος κόσμος, από τους Αχαιούς και τους Τρώες ως τον Πολύφημο, μιλούν άπταιστα… αγγλικά.
Είναι το τέλος της Εποχής του Χαλκού (έννοια του 19ου αιώνα στην οποία, όμως, αναφέρεται και ο φιλμικός Οδυσσέας!), ενός ιστορικού κύκλου τον οποίο ο Νόλαν θέλει να παραλληλίσει άμεσα με το δικό μας. Οι ταινίες του έχουν έτσι κι αλλιώς πάντα έναν εσχατολογικό χαρακτήρα ("Έρχεται καταιγίδα κύριε Γουέιν", "Είμαι ο καταστροφέας των κόσμων") και ο Οδυσσέας του είναι ένας ακόμα ήρωας, δίπλα στον Μπάτμαν, τον Κομπ του "Inception", τον Οπενχάιμερ ή τον Κούπερ του "Interstellar", ο οποίος τα βάζει με θεούς και δαίμονες προσπαθώντας να γιατρέψει τα δικά του τραύματα και να απαλύνει τις τύψεις του. Και ποιο είναι το "αμάρτημα" του βασιλιά της Ιθάκης; Η υποταγή του στον πολέμαρχο Αγαμέμνονα (ένας Νταρθ Βέιντερ της αρχαιότητας) και η παραβίαση των νόμων του Δία, τους οποίους εκμεταλλεύτηκε για να παραπλανήσει, μέσω Δουρείου Ίππου, τους Τρώες.
Με εικόνες που παραπέμπουν στους Δίδυμους Πύργους, αναφορές στην ιμπεριαλιστική πολιτική των σύγχρονων πλανηταρχών και φεμινιστικά λογίδρια, ο Νόλαν γεμίζει ενοχές (άγνωστη έννοια στον ομηρικό κόσμο) έναν άντρα του οποίου η αναζήτηση του κύδους στο πεδίο της μάχης έχει μετατραπεί σε έναν υπαρξιακό εφιάλτη. Η παράλληλη δράση στην Ιθάκη των μνηστήρων αυξάνει την αφηγηματική ένταση, αλλά αφαιρεί από τη δραματικότητα ακόμα ενός (υπερ)φιλόδοξου νολανικού σεναρίου, το οποίο θέλει να πει πολλά για τις διαχρονικές αξίες του ελληνικού πολιτισμού κι ακόμα περισσότερα για την παρακμή του σύγχρονου δυτικού. Κι όλα αυτά στο πλαίσιο μιας χολιγουντιανής υπερπαραγωγής, εγχείρημα το οποίο εντυπωσιάζει (η εμπνευσμένη σκηνή της Νέκυιας είναι στοιχειωτική, ο Ματ Ντέιμον χτίζει έναν περίπλοκο, σκοτεινά γοητευτικό ρόλο) και ταυτόχρονα απογοητεύει (οι διδακτικές, woke παρεμβάσεις, το ταξίδι στην Σπάρτη, η action driven μνηστηροφονία), σε μια άνιση, σκηνοθετικά εντυπωσιακή και δραματικά λεπτοδουλεμένη διασκευή της "μητέρας όλων των ιστοριών", πολλές από τις φιλοσοφικές και διηγηματικά συναρπαστικές πλευρές της απλά θίγονται, έως "πασαλείβονται", μένοντας κατ’ ουσίαν αναξιοποίητες.
ΗΠΑ, Μ. Βρετανία. 2026. Διάρκεια: 180΄. Διανομή: TANWEER
Περισσότερες πληροφορίες
Οδύσσεια
Μετά την πτώση της Τροίας, ο βασιλιάς της Ιθάκης Οδυσσέας ξεκινάει ένα περιπετειώδες ταξίδι επιστροφής, το οποίο θα κρατήσει δέκα ολόκληρα χρόνια.
