Συνέντευξη

Χάιρο Μπουσταμάντε: «Κοστίζει ακριβά να είσαι ομοφυλόφιλος»

Από -

Το Φεβρουάριο του 2019, όταν η λέξη πανδημία συνδεόταν μόνο με τα sci-fi, βρισκόμουν στο Φεστιβάλ Βερολίνου όπου έκανε παγκόσμια πρεμιέρα η ταινία «Δονήσεις» του ταλαντούχου σκηνοθέτη από τη Γουατεμάλα Χάιρο Μπουσταμάντε («Ηφαίστειο»). Με αφορμή την κυκλοφορία της ταινίας στο Cinobo δημοσιεύουμε τη συνέντευξη του Νοτιοαμερικανού δημιουργού, στην οποία εκμυστηρεύεται ουκ ολίγες άβολες αλήθειες για τις δυσμενείς συνθήκες όπου ζουν οι ομοφυλόφιλοι στη χώρα του.

banner

Η αισθητική της ταινίας ήταν το πρώτο πράγμα που κέντρισε την προσοχή μου. Τόσο τα χρώματα που χρησιμοποιείτε αλλά και η συμπεριφορά του φωτισμού δίνουν μια ιδιαίτερη χροιά στην ατμόσφαιρα του φιλμ.
Για μένα το πιο σημαντικό ήταν να μη φοβηθώ να προσδώσω έντονο στιλιζάρισμα στην ταινία. Μεταξύ άλλων, έπρεπε να έχω υπόψη πως το σινεμά είναι πρωτίστως μια εμπειρία, επομένως όφειλα να προσφέρω στους θεατές κάτι εικαστικά ξεχωριστό. Επί της ουσίας, οι αναφορές που είχα ήταν δύο. Για να σμιλέψω τον κόσμο του Πάμπλο εμπνεύστηκα από το αμερικάνικο σινεμά των ‘70s, ενώ σκηνοθετικά επηρεάστηκα από ασιατικά ντοκιμαντέρ της ίδιας περιόδου. Για καλή μου τύχη, όπως και στο «Ηφαίστειο», συνεργάστηκα ξανά με το διευθυντή φωτογραφίας Λουίς Αρμάντο Αρτεάγκα, ο οποίος ενθουσιάστηκε με τις ιδέες μου. Από εκεί και έπειτα οι λεπτομέρειες πήραν το δρόμο τους.

Εκτός από το στιλιζάρισμα, τολμήσατε διαδοχικές αλλαγές στο ύφος της αφήγησης. Από τη μία μοιάζει με οικογενειακό δράμα, σύντομα μετατρέπεται σε εφιάλτη, ενώ έντονο είναι το υπαρξιακό άλγος του πρωταγωνιστή. Πιστεύω αυτό είναι ένα από τα ατού της ταινίας, καθώς ο θεατής διαρκώς εκπλήσσεται από την τροπή των πραγμάτων.
Κάπως έτσι συνέβη και σε εμένα, γιατί ένα πραγματικό πρόσωπο ενέπνευσε το σενάριο. Κάποια στιγμή γνώρισα έναν άντρα με αντίστοιχη ιστορία με τον Πάμπλο, η οποία φαινομενικά δεν είχε κάτι ιδιαίτερο, ήταν ακόμα μία υπόθεση τραυματικού coming out. Όσο περισσότερο όμως γνώριζα αυτόν τον άνθρωπο, συνειδητοποιούσα πόσο πολύπλοκη είναι η περίπτωσή του.  Για παράδειγμα, έμεινα άναυδος όταν αντιλήφθηκα πόσο βαθιά ομοφοβικός και μισογύνης ήταν. Χρησιμοποιούσε τις γυναίκες αποκλειστικά για να αποκρύψει την αληθινή σεξουαλικότητά του. Επιπλέον, ο ίδιος ένιωθε πως η κοινωνική καταπίεση τον ωθούσε προς αυτήν τη συμπεριφορά. Έτσι ενσωμάτωσα κάποιες από αυτές τις πληροφορίες στο σενάριο, ώστε να προσθέσω πτυχές και διακυβεύματα στην αφήγηση.

Η καταπίεση για την οποία μιλάτε δέχεται σφοδρά πυρά από εσάς στην ταινία.
Ξέρεις, στη Γουατεμάλα οι ταξικές διαφορές είναι τρομερά έντονες, εξ ου και η κραυγαλέα πολιτισμική απόσταση μεταξύ των μελών της κοινωνίας. Το λέω αυτό γιατί βρίσκω λογικό ένας Ευρωπαίος θεατής, για παράδειγμα, βλέποντας τη διαδικασία «μεταστροφής φύλου» να αμφισβητήσει την πιθανότητα αυτή να συμβαίνει στ’ αλήθεια. Πάντως, ήθελα ο κεντρικός ήρωάς μου να είναι αστός, ώστε να του λιγοστεύουν τα άλλοθι. Είναι επαγγελματικά επιτυχημένος, καλλιεργημένος, με άριστο κοινωνικό πρόσωπο. Η θρησκεία όμως έρχεται να «σφίξει» γερά τη λαβή της τριγύρω τους.

Όχι μόνο αυτό, αλλά προχωράει παραπέρα κάνοντας «θεραπείες μεταστροφής» της ομοφυλοφιλίας. Συμβαίνει όντως αυτό στη Γουατεμάλα;
Δυστυχώς ναι. Όταν προετοίμαζα την ταινία έκανα μια σχετική έρευνα κι ανακάλυψα διάφορες τραγελαφικές «τεχνικές», όπως μια πολύ χαρακτηριστική. Σε μια εκκλησία είχαν τοποθετήσει μια αψίδα από μπαλόνια στα χρώματα του ουράνιου τόξου, την οποία έπρεπε να διασχίσουν όσοι ήθελαν να ξεπεράσουν την ομοφυλοφιλία τους. Πρώτα, βέβαια, χρειαζόταν να πληρώσουν αντίτιμο το οποίο άφηναν στο παγκάρι… Μάλιστα, εάν έπειτα κάποιος έκανε ξανά σεξ με άντρα, ήταν υποχρεωμένος να πληρώσει και να περάσει ξανά την αψίδα. (γέλια) Στα σοβαρά όμως, το χειρότερο είναι πως υπάρχουν ψυχολόγοι στη Γουατεμάλα οι οποίοι υποστηρίζουν πως η ομοφυλοφιλία «θεραπεύεται». Φτάνουν ακόμα στο σημείο να λένε πως νέοι άντρες και γυναίκες δείχνουν «απροθυμία στο να είναι κανονικοί».
Εκτός όμως από την εκκλησία, υπάρχουν κάποια κέντρα που μοιάζουν μ’ αυτά της απεξάρτησης στα οποία οι άντρες υποβάλλονται σε ένα είδος προσωρινού ευνουχισμού. Στο πλαίσιο της «θεραπείας» υποχρεούνται να τρώνε τρόφιμα που ελαττώνουν τη λίμπιντο, ενώ παράλληλα παίρνουν μια ειδική φαρμακευτική αγωγή ώστε να μην έχουν στύση. Είναι παράλογο…

Και, συγγνώμη, πώς γίνεται να λειτουργούν νόμιμα;
Μα δεν υπάρχει κανείς να τους σταματήσει. Το παρανοϊκό είναι ότι θα μάθεις για πολλές οικογένειες, οι οποίες πληρώνουν αδρά ώστε ένας άντρας συγγενής να πάει σε αυτά τα κέντρα, γιατί τον αγαπούν βαθιά κι ειλικρινά. Η λογική τους είναι «έχεις ένα σοβαρό πρόβλημα και θα κάνω ό,τι μπορώ να σε βοηθήσω, γιατί σ’ αγαπάω». Για αυτό και εγώ επέλεξα να έχω μια αστική οικογένεια στην ταινία. Κοστίζει ακριβά το να «σταματήσεις» να είσαι ομοφυλόφιλος.

banner

Σχετικά Θέματα