Καστοριά 05/01/2011

Καρναβάλι δίπλα στη λίμνη

Δεν φεύγετε για την Πρωτοχρονιά; Υπάρχουν και οι Απόκριες, αλλά δεν χρειάζεται να το καθυστερείτε: τα Ραγκουσάρια ξεκινούν μέχρι να πεις… Θεοφάνια και η Καστοριά κρατάει στο μανίκι της νέους άσους!

«Αν αλλού όλα είναι δρόμος, εδώ όλα είναι λίμνη», μου είχε πει κάποτε για την Καστοριά μια συνάδελφος. Και πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς; Χτισμένη σε ένα «λαιμό» γης που εισχωρεί στην υδάτινη αγκαλιά της Ορεστιάδας, η πόλη προσφέρει μια υπέροχη παραλιακή περαντζάδα την οποία επιβάλλεται να γυρίσεις με τα πόδια ή με ποδήλατο, κάτω από τις ιτιές και τα πλατάνια, σε ένα τοπίο άκρως αγχολυτικό. Σκέψου: η λίμνη ξυπνάει μες στην πρωινή ομίχλη, στο βάθος οι χιονισμένες βουνοκορφές του Βιτσίου και τριγύρω σου, σε χαμηλές πτήσεις, πάπιες, πελαργοί, κορμοράνοι αλλά και οι ψαράδες με τα «καράβια» τους.
Τον τελευταίο χρόνο στο 2ο χιλιόμετρο της παραλίμνιας οδού Σουγγαρίδη λειτουργεί και το Σπήλαιο Δράκου για ένα ταξίδι στο χώρο και το χρόνο, ανάμεσα σε υπόγειες λίμνες και σταλακτίτες! Το πιο φημισμένο αξιοθέατο, πάντως, αυτής της βόλτας είναι το βυζαντινό μοναστήρι της Παναγιάς Μαυριώ­τισσας με τις εξαιρετικές τοιχογραφίες. «Βγάζουν φόβο και θλίψη –ακόμη και η Παναγία στη Σταύρωση λιποθυμά– γιατί δημιουργήθηκαν σε μια εποχή που οι άνθρωποι ήταν τρομοκρατημένοι από τις εχθρικές επιδρομές», μου έλεγε η αρχαιολόγος Σουλτάνα Ζορπίδου, ίσως η πιο ευχάριστη τελευταία μου γνωριμία στην πόλη. Πρώην λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, η Σουλτάνα άφησε τη Γερμανία για να δημιουργήσει το Culture8 (6987120413, www.culture8.gr) και να μας ξεκλειδώσει το πλούσιο πολυπολιτισμικό παρελθόν της ιδιαίτερης πατρίδας της μέσα από θεματικές περιη­γήσεις. Κι επειδή στα δαιδαλώδη καλντερίμια της Παλιάς ­Πόλης μπορείς εύκολα να χαθείς στη μετάφραση…
Οι βασικές διαδρομές του Culture8 είναι τρεις: η ιστορική, η λαογραφική και η φυσιολατρική στη λίμνη. Η πρώτη συμπίπτει γεωγραφικά με τα σεργιάνια των καρναβαλιστών, οπότε αυτές τις ημέρες δεν θα πραγματοποιηθεί οργανωμένη ξενάγηση στην καστροπολιτεία και τη βυζαντινή Καστοριά (από το μεντρεσέ και το τζαμί μέχρι την Παναγιά την Κουμπελίδικη, το εβραϊκό μιλέτι και την παραδοσιακή συνοικία Απόζαρι στη βόρεια παραλία). Με πέντε ευρώ συμμετοχή, όμως, μπορούμε κάλλιστα να γράψουμε ένα λαογραφικό «ταξίδι» στο γραφικό Ντολτσό και στη χριστιανική κοινωνία της Καστοριάς επί Τουρκοκρατίας. «Ειδικά τη νύχτα είναι μαγική αυτή η βόλτα, διότι το βλέμμα εστιάζει αποκλειστικά στα παλιά αρχοντικά της ιστορικής γειτονιάς. Περνάμε δαιδαλώδη καλντερίμια, βλέπουμε μεταβυζαντινές εκκλησίες, αρχοντικά με σαχνισιές, συζητάμε για αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, όπως τα καφασωτά και τα βιτρό τους. Στους πρωινούς περιπάτους μπαίνουμε και στο Λαογραφικό Μουσείο στο αρχοντικό του Νεράντζη Αϊβάζη – εδώ πραγματικά νιώθουμε­ πώς ζούσε μια πλούσια οικογένεια Καστοριανών εμπόρων του 17ου αιώνα». Και στη συνέχεια μπορούμε να αράξουμε σε ­κάποιο παραλιακό στέκι. Είσαι για ρακόμελα στη «Σβούρα», στα Ψαράδικα;
Εκτός κι επί τα αυτά Τα χιόνια στο Βίτσι θα σε βγάλουν σίγουρα στο δρόμο για το χιονο­δρομικό. Μην ξεχνάς και το Δισπηλιό: ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός είναι από τους πιο ιδιαίτερους αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Τα τελευταία… αρχαία νέα, πάντως, έρχονται από το Άργος Ορεστικό: εκεί έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη τη ρωμαϊκή Διοκλητιανούπολη, ενώ πρόσφατα­ άνοιξε και το Αρχαιολογικό­ Μουσείο με ευρήματα από ­ολόκληρο τον νομό.

Για σκηνικό άκρως κινηματογραφικό ακολούθησε το δρόμο για τα χωριά-φαντάσματα στα Κορέστεια: ο Κρανιώνας με τα ερειπωμένα πλίθινα σπίτια, ο Μαυρόκαμπος (θυμάσαι τα… πλάνα από την «Ψυχή βαθιά» και τις «Νύφες» του Παντελή Βούλγαρη;) και σίγουρα η Χαλάρα. Στην εκκλησία του νεκροταφείου της, μάλιστα, μας είπαν ότι χάσκει μια εντελώς σουρεάλ μεταβυζαντινή τοιχογραφία!
Καρναβάλι Ποιος είπε ότι ο ­Αϊ-Βασίλης την έκανε ήδη για την Καισάρεια; Ανήμερα των Φώτων στην Καστοριά κερνάει δώρα τα παιδιά και κρασί τους μεγάλους. Από το απόγευμα, όμως, η πόλη ανήκει στα μπουλούκια των μασκαρεμένων, οι οποίοι ξεχύνονται στις γειτονιές εν χορδαίς και οργάνοις ζητώντας κεράσματα από τα σπίτια προτού καταλήξουν στην Πλατεία Ομονοίας και την οδό Μητροπόλεως για δωρεάν κρασοκατάνυξη. ­Αμφίεση μασκαράτας απαραιτήτως στη βαλίτσα, λοιπόν, καθώς τα Ραγκουσάρια, το πιο διά­σημο πρώιμο καρναβάλι της Βόρειας Ελλάδας, βάζουν… απαξάπαντες σε τρελούς ρυθμούς γιορτής μέχρι τις 8/1, οπότε και κλείνουν με το καθιερωμένο γλέντι στην πλατεία της συνοικίας Ντολτσό.
Διαμονή Την τελευταία πενταετία ξεφύτρωσαν ουκ ολίγοι ξενώνες σε νεοκλασικά αρχοντικά στην Παλιά Πόλη, παραδοσιακού στιλ πετρόχτιστα στα γύρω χωριά αλλά και ντιζαϊνάτα ξενοδοχεία στις όχθες της λίμνης. Για ατμόσφαιρα «Ντολτσό», με τζάκι και θέα στη λίμνη, ποντάρουμε στα «Ξενώνας του Μπάκαρη» (2467027272, www.hotelbakaris.gr) και «Αρχοντικό Αλεξίου Βέργουλα» (2467023415, www.vergoulas.gr). Η αύρα του παρελθόντος ανταμώνει με τη μοντέρνα στιλιστική άποψη στο «Ανδρομέδα Boutique Hotel» (2467022220, www.andromedahotel.gr) και το νεοκλασικό του «Αλλαχού» (2467027058, www.allahou.gr). Design περιβάλλον και spa δίπλα στη λίμνη, στα «Esperos Palace» (2467024670, www.esperospalacekastoria.gr) και «Limneon Resort & Spa» (2467085111, www.limneon.gr). Σαν στο… ψαγμένο σπίτι σας στον «Βυσσινόκηπο» (2467029721, www.hotelvissinokipos.gr) στον Απόσκεπο. Ζεστή πολυτέλεια και relax παροχές στο «Diamond River» (2467081200, www.diamondriver.gr) στην περιοχή Μανιάκοι. Καλοβαλμένα δωμάτια με τζάκι στα «Nimbus» (2467072520, www.nimbus.gr) και «Ίασπις» (2467027893, www.iaspis.gr) στο Σιδηροχώρι και στο «Αγνάντι» (2467026484, www.hotelagnantikastoria.gr) στο Κεφαλάρι. Στο Δισπηλιό στο κλασικό ξενοδοχείο «Tsamis» (2467085334, www.hoteltsamis.gr) ή στον ξενώνα «Villa Del Lago» (6974789461, www.villadellago.gr).

Ιωάννα Γκομούζα