Χανιά: Φθινοπωρινές βόλτες στα χωριά του Αποκόρωνα 25/09/2021

Υπάρχει ένας τόπος στο βόρειο τμήμα του νομού Χανίων, ανατολικά της πόλης και του κόλπου της Σούδας και δυτικά του Ρεθύμνου, που βρέχεται από τη θάλασσα στα βόρεια και σταματά στις ρίζες των Λευκών Ορέων νότια. ένας τόπος με πολύ πράσινο, πηγές, νερά, ποικίλες καλλιέργειες και προϊόντα με κυριότερο το ελαιόλαδο, αλλά και σημαντική ανθρώπινη παρουσία αν και όχι ισομερώς κατανεμημένη στις τριάντα τέσσερις κοινότητες και τους εβδομήντα οικισμούς του.

Η επαρχία Αποκορώνου, η οποία αναφέρεται πρώτη φορά στον Στράβωνα ως «Ιπποκορώνιον», παρουσιάζει αδιάλειπτη δραστηριότητα ήδη από τη μινωική εποχή, ενώ δεν είναι λίγες οι ιστορικές αναφορές που υπάρχουν τους πάμπολλους αιώνες που ακολουθούν και μας οδηγούν στο σήμερα. Σε ένα σήμερα ζωηρό, όπως και αυτό ολόκληρης της Κρήτης, με ντόπιους που αγαπούν τον τόπο τους και είτε παραμένουν είτε επιστρέφουν σε αυτόν με την πρώτη ευκαιρία, αλλά και αλλοδαπούς μόνιμους κατοίκους, κυρίως Βρετανούς, που έχουν βρει εδώ μια δεύτερη φιλόξενη πατρίδα.

banner

Προσβάσιμος με το αυτοκίνητο απ’ άκρη σ’ άκρη, ο Αποκόρωνας δεν μπορεί να εξαντληθεί σε μια βόλτα, εκτός και αν έχεις ταξιδέψει στην Κρήτη με μοναδικό σκοπό τη γνωριμία με ετούτη εδώ τη μεριά των Χανίων και της αφιερώσεις κάμποσες μέρες. Δεν θα μου έκανε εντύπωση, αλλά δεν συνηθίζεται. Αυτό που συνηθίζεται είναι να διαλέξεις μία ή περισσότερες διαδρομές, η καθεμία από τις οποίες περνάει από μια χούφτα χωριά με ενδιάμεσες στάσεις όπου σου κάνει κέφι, αλλά και κάποια must που καλό είναι να μη λησμονήσεις.

Αν και το φθινόπωρο φέτος φαίνεται πως ήρθε νωρίς, στην Κρήτη, ακόμα και στον Βορρά της, υπάρχουν μέρες που ευνοούν το κολύμπι και όπως λένε οι ντόπιοι: ο Σεπτέμβρης έχει τις καλύτερες θάλασσες. Η αλήθεια είναι βέβαια πως ο Αποκόρωνας δεν έχει μεγάλη ποικιλία σε παραλίες. Παρ’ όλα αυτά, όλο και κάποια θα βρείτε να σας ικανοποιήσει. Ξεκινώντας από τη δική μου αγαπημένη, την Κυανή Ακτή, με την ομώνυμη πολύ καλή ταβέρνα και το café, το κολύμπι στη θάλασσα συνδυάζεται με μια τολμηρή βουτιά στον παγωμένο ποταμό Κοιλιάρη που εκβάλλει εδώ και δροσίζει το σύμπαν.

banner

Απογευματάκι, μετά το φαγητό, η βόλτα τριγύρω περιλαμβάνει επίσκεψη στην αρχαία Απτέρα με το ομώνυμο φρούριο και τη φανταστική θέα, αλλά και το θέατρο που η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε μόλις πριν από λίγα χρόνια, και συνεχίζεται είτε στο «Καφενείο 1912» στα Μεγάλα Χωράφια, είτε στο «Καφενείο της Καίτης» στο Καλάμι για τσικουδιά με μεζέ και χάζι στον κόλπο της Σούδας.

Εναλλακτικά για μπάνιο προσφέρεται και η παραλία των Καλυβών, ενός από τα μεγαλύτερα και πλέον δραστήρια παραλιακά χωριά της περιοχής. Εδώ σημειώστε για φαγητό και δη φρέσκα ψάρια και θαλασσινά την εξαιρετική «Προβλήτα» (2825031835), και για πρωινό, brunch και καλό καφέ το περιποιημένο «Cactus» (6982391625), ενώ υπάρχουν και άλλες ενδιαφέρουσες επιλογές τριγύρω, όπως το café «Ποταμός», σε ένα καταπράσινο περιβάλλον πλάι στο ποτάμι που περνάει από το χωριό.

Οι Αρμένοι, δίπλα στις Καλύβες και κοντά στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, κάποτε κεφαλοχώρι της περιοχής με δέκα καφενεία και έπειτα αγαπημένο ησυχαστήριο των κατοίκων του, πλέον συνιστούν προορισμό για ντόπιους και επισκέπτες με τις διάσημες ταβέρνες τους, την «Καρυδιά» (2825041250) και τη «Δροσοσταλιά» (2825041063), αλλά και τον επίγειο παράδεισο που ονομάζεται «Τζίτζικας» (2825041144, tzitzikas.com), το ξύλινο σπιτάκι ανάμεσα στα πανύψηλα πλατάνια και τα τρεχούμενα νερά που θέλει ζακέτα τώρα το φθινόπωρο, και σερβίρει νόστιμα πιάτα από βιολογικές πρώτες ύλες και απίθανα χειροποίητα γλυκά. Στους Αρμένους και ένα από τα πιο ονομαστά καφενεία της περιοχής, «του Μιχάλη» (2825041789), όπου θα καθίσετε για καφέ, τσικουδιά και μεζέ και για όσο τραβάει η παρέα.

Αν πάλι απλώς περνάτε από τους Αρμένους, πάρτε έναν δυνατό καφέ στο χέρι (και όποια λιχουδιά σας κάνει όρεξη) από το «Κιόσκι» (2825041264) και συνεχίστε για τα επόμενα χωριά. Στο Νιο Χωριό, αμέσως μετά, η «Χρυσούλα» (2825041207) ψήνει σουβλάκια (ξυλάκια όπως τα λένε εδώ) και τηγανητές πατάτες στη φωτιά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως και πριν από τριάντα χρόνια, ενώ στους Μαχαιρούς με το υπαίθριο θεατράκι θα έρθετε για έναν απογευματινό καφέ με θέα και ησυχία στο ένα και μοναδικό καφενείο του χωριού.

Στον Στύλο αξίζει μια βόλτα για φαγητό (έχει κάμποσες επιλογές και όλες τους καλές) αλλά και για να δείτε πού εμφιαλώνεται το γνωστό σε όλους νερό «Σαμαριά» (etanap.gr), ενώ από εδώ και προς τα πάνω οι στροφές είναι αναγκαίο κακό για να φτάσετε μέχρι τον Σαμωνά με τη διάσημη ταβέρνα «Αετοφωλιά» (2825041527) και την απίθανη θέα από ψηλά, αλλά και στη Χιλιομουδού όπου σας περιμένει η «Λεμονιά» (6974722652) – και οι δύο σερβίρουν παραδοσιακή κρητική κουζίνα στα καλύτερά της.

Πιο ήσυχη η Ραμνή αγναντεύει τα Λευκά Όρη, ενώ σε τούτη τη μεριά της επαρχίας βρίσκονται επίσης τα πιο απομονωμένα και χαλαρά Νεροχώρι, Παϊδοχώρι, Μελιδόνι, Πεμόνια... Όρεξη να έχετε για χιλιόμετρα, εξερεύνηση και ενίοτε κουβέντα. Παντού υπάρχουν ντόπιοι παππούδες έτοιμοι να σας καλωσορίσουν!

Επιστρέφοντας προς Καλύβες και συνεχίζουμε με κατεύθυνση προς το έτερο παραλιακό και αρκετά τουριστικό χωριό της περιοχής, την Αλμυρίδα. Εδώ μας περιμένει μια fine dining εμπειρία, και μάλιστα με την υπογραφή του Έκτορα Μποτρίνι, ο οποίος επιμελείται το μενού, του εστιατορίου «AlmyVita» (2825033903). Εξαιρετική κουζίνα, άριστη εξυπηρέτηση και θέα. Σε πιο casual στιλ, για φαγητό υπάρχουν κάμποσες επιλογές, ξεκινώντας από το «Francoise» (2825032591) για πρωινό ή το νεόκοπο «Croissant» για καφέ και σνακ στο χέρι και καταλήγοντας για φαγητό στο «Θαλάμι» (2825031287) ή στον «Ψαρό» (2825032430), και οι δυο από τις παλαιότερες ταβέρνες ολόκληρης της περιοχής.

Από την Αλμυρίδα είναι ευκαιρία να σκαρφαλώσετε στο ακρωτήριο Δράπανο, περνώντας από τα χωριά Πλάκα και Κόκκινο Χωριό, όπου και συγκεντρώνεται μεγάλη τουριστική κίνηση το καλοκαίρι, και από εδώ να οδηγήσετε μέχρι τον Φάρο, που κατασκευάστηκε το 1864 από τη Γαλλική Εταιρεία Φάρων και στέκεται σε υψόμετρο 50 μ., στην κόψη ενός κατακόρυφου γκρεμού.

Εδώ κοντά, και συγκεκριμένα από τη μικρή παραλία του Κουταλά, οι λάτρεις των καταδύσεων ξεκινούν για ένα σύντομο υποθαλάσσιο ταξίδι μέχρι το εντυπωσιακό σπήλαιο «των ελεφάντων», το οποίο ανακαλύφθηκε τυχαία το 1999 από έναν ψαροντουφεκά, σε βάθος 10 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, και πήρε το όνομά του από τα οστά ελεφάντων που βρέθηκαν σε αυτό, τα οποία μάλιστα προέρχονται από ένα άγνωστο είδος ελέφαντα που ονομάστηκε «Elephas chaniensis».

Από το Κόκκινο Χωριό, η επιστροφή μπορεί να γίνει προς το χωριό Δράπανο και έπειτα προς Κεφαλά, ένα από τα πλέον όμορφα χωριά ολόκληρης της περιοχής. Κάντε μια στάση και απολαύστε τη βόλτα ανάμεσα στα παραδοσιακά καλοδιατηρημένα σπίτια, πιείτε ένα τοπικό αναψυκτικό στην πλατεία ή φορέστε κλειστά παπούτσια για μια σύντομη πεζοπορία στα παλιά και πλέον σηματοδοτημένα μονοπάτια του δάσους του Ρουπακιά, που ενώνουν τα χωριά Σούρη, Ξεροστέρνι και Κεφαλά. Όμορφες και προσιτές σε όλους διαδρομές ανάμεσα σε βελανιδιές, κυπαρίσσια, ξερολιθιές και παλιές στέρνες με πέτρινες γούρνες. μια μοναδική ευκαιρία να εντρυφήσετε για λίγο στη φύση του τόπου, εκεί που κάποτε βάδιζαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, πριν περάσουμε στην εποχή των αυτοκινητόδρομων, της γρήγορης μετακίνησης και της ταχύτητας.

Όμορφο χωριό ο Κεφαλάς, αλλά επίσης ωραία και η βόλτα μας –με το αυτοκίνητο ξανά– καθώς κατευθυνόμαστε πια προς Ξεροστέρνι (οι περισσότεροι έχουμε ακούσει το παραδοσιακό κρητικό τραγούδι «ξεροστεριανό νερό») και έπειτα προς Βάμο, την ιστορική πρωτεύουσα της επαρχίας Αποκορώνου και ένα από τα πρώτα χωριά της χώρας, όπου αναπτύχθηκε οργανωμένα ο αγροτουρισμός. Εδώ θα βρείτε σήμερα το γραφείο εναλλακτικού τουρισμού «Vamos Traditional Village» (vamosvillage.gr), αλλά και την «Αγροξένια» (agroxenia.org), τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό για την ενίσχυση του αγροτουρισμού σε όλη την Ελλάδα.

Μεγάλο χωριό ο Βάμος, από το γυμνάσιο και το λύκειό του έχουν περάσει γενιές και γενιές παιδιών που μεγαλώνουν στα χωριά της επαρχίας, με δραστήριους κατοίκους και ένα καταπληκτικό φεστιβάλ τζαζ (jazzinjuly.gr) που διοργανώνεται κάθε Ιούλιο, εδώ και μία δεκαετία. Ανάλογα με την ώρα της επίσκεψης μπορείτε να καθίσετε για μια τσικουδιά ή έναν ελληνικό στο παλαιάς κοπής «Καφέ Μαρέντη» (2825022203), εκτός αν είστε με παιδιά, οπότε καλό είναι να επιλέξετε τον φιλόξενο χώρο του νεότερου cafe του χωριού που ακούει στο όνομα «Μωσαϊκό» (2825084162), και απολαμβάνει τη δροσιά και τη σκιά των πεύκων που το περιβάλλουν. Για φαγητό εδώ πέρα, υπάρχει η σταθερά φιλόξενη «Στέρνα του Μπλουμοσήφη» (2825083220), αλλά και λίγο παραέξω η νόστιμη «Παρασιά» (2825083246).

Για φαγητό στα πέριξ, όμως, μπορείτε να επιλέξετε και τη Λιτσάρδα, το περιποιημένο χωριό που θα συναντήσετε κάνοντας μια μικρή παράκαμψη στο δρόμο από Ξεροστέρνι για Βάμο, εκεί όπου ο Σωτήρης Μαυράκης, μετανάστης κάποτε στην Αμερική, γύρισε στον γενέθλιο τόπο και φτιάχνει τεράστιες «νεοϋρκέζικες» πίτσες με λεπτή ζύμη και μπόλικο τυρί στη λιτσαρδιανή πιτσαρία του ονόματι «Ασύγκριτο» (2825022611).

Χορτασμένοι όσο δεν πάει και αφού περάσετε ξανά από τον Βάμο, θα κατηφορίσετε προς την ήσυχη Κάινα και θα φτάσετε έπειτα στο χωριό-πέρασμα που ο χάρτης το λέει Άγιοι Πάντες, αλλά οι ντόπιοι το γνωρίζουν ως Μπαμπαλή. Από εδώ αριστερά, η διαδρομή που θα ακολουθήσετε περνάει από το χωριό Φρες με την υπέροχη γραφική πλατεία που έχετε δει στη ελληνοϊταλική ταινία του Κώστα Καπάκα, «Uranya» (2006). Στον Φρε θα κάνετε μια στάση για προμήθειες από τον παραδοσιακό φούρνο Γιαννουλάκη (κουλουράκια, παξιμάδια και όλα τα καλά), «φρες-κο» παγωτό Γιαννούλη από πρόβειο γάλα (παράγεται εδώ αλλά το βρίσκετε και αλλού), αλλά και για νόστιμους μεζέδες στα «Λεμονάδικα» (6987391762) ή για παραδοσιακό αντικριστό αρνί και όχι μόνο στην ταβέρνα «Ριζίτικο» (2825071222), παρακάτω στον δρόμο προς Τζιτζιφέ.

Τζιτζιφές, λοιπόν, το όνομα του επόμενου χωριού και «Τζιτζιφιά» (2825400190) η καλή του η ταβέρνα κοντά στη χαρακτηριστική βρύση του 1871 που κατεβάζει δροσερό νερό από τα Λευκά Όρη πλάι σε δυο υπεραιωνόβια πλατάνια. Ακολουθεί το Νίπος με την επίσης ονομαστή ταβέρνα «Ιπποκορώνιο» (2825051338) και ο εντυπωσιακός Βαφές, χαρακτηρισμένος ολόκληρος ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Στον Βαφέ αξίζει να περπατήσετε είτε μέχρι το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη στο βράχο είτε μέχρι το σπήλαιο Κυονερίδας που προσεγγίζεται πεζή μετά από 15-20΄. Εδώ θα καθίσετε για φαγητό στην ωραία «Κούρτσα» (2825051925)

Οι Βρύσες που ακολουθούν είναι το πέρασμα για τα Σφακιά. Μεγάλο χωριό και έδρα του Δήμου Αποκορώνου με δημαρχείο, σχολεία, πυροσβεστική, ταχυδρομείο, ΑΤΜ και κάμποσα μαγαζιά, πολλά από τα οποία απολαμβάνουν τη σκιά και τη δροσιά από τα πλατάνια στις όχθες του ενός από τους τρεις ποταμούς που έρχονται από τα βουνά και διασχίζουν το χωριό. Βρισκόμαστε άλλωστε στους πρόποδες των Λευκών Ορέων πλέον, πράγμα που θα καταλάβετε έτι περισσότερο αν κινηθείτε ακόμα πιο ψηλά προς τον Εμπρόσνερο με το έτερο υπαίθριο θεατράκι «Μίκης Θεοδωράκης» και τη φιλόξενη πλατεία, ή στον Αλίκαμπο με το επισκέψιμο οινοποιείο «Ντουράκη» (2825051761, dourakiswinery.gr). Εις υγείαν!

Last but not least

Μην παραλείψετε να επισκεφθείτε τη σταθερά αγαπημένη λίμνη του Κουρνά για περίπατο στην όχθη της και ποδήλατο στα ήρεμα νερά της. Συνδυάστε δε τη βόλτα με την καλά κρυμμένη Μάζα, στην κεντρική πλατεία της οποίας στέκει το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου του Μαζιανού (14ος αιώνας) με τις υπέροχες αγιογραφίες και την παραδοσιακή ταβέρνα «Δρυς» (2825051615) όπου θα γευτείτε σπιτικό φαγητό που θα σας μείνει αξέχαστο.
Το παραδοσιακό χωριό Γαβαλοχώρι διαθέτει ένα ενδιαφέρον Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο (2825023222), ενώ αξίζει να δείτε στην κεντρική πλατεία τη «Φάμπρικα» (παλαιό ελαιουργείο, 19ος αιώνας), το διατηρητέο κτίριο του παλαιού Δημοτικού Σχολείου και πολύ περισσότερο τα 24 πηγάδια από τα χρόνια της Ενετοκρατίας (15ος-16ος αιώνας).
Η Μονή του Αγίου Γεωργίου στο Καρύδι, τέλος, βρίσκεται κοντά στον Βάμο, ήταν εγκαταλελειμμένη για πολλά χρόνια, αλλά αναστηλώθηκε το 1996 και λειτουργεί ξανά. Αποτελεί δε ένα από το πιο ενδιαφέροντα συγκροτήματα λαϊκής αρχιτεκτονικής του νομού Χανίων.

Γευστικές στάσεις

Φρέσκο ψωμί, μυρωδάτο τσουρέκι και τραγανά παξιμάδια βγάζει ο ξυλόφουρνος του Φουντουλάκη (2825061887) στη Γεωργιούπολη.
Η «Εσμιγιά» (2825033842) είναι ένα συνεργατικό καφενείο και παντοπωλείο στη φιλόξενη πλατεία των Ντουλιανών.
Στο κρεοπωλείο του Κουτσουπάκη (2825041220) στους Αρμένους θα προμηθευτείτε ντόπια κρέατα και εξαιρετικά γαλακτοκομικά, τυροκομικά και αλλαντικά.
Για πίτα με νόστιμο χειροποίητο γύρο, που σερβίρεται παραδοσιακά με γιαούρτι, αναζητήστε τον «Μήτσο» (2825032285) στις Καλύβες.
Στο Καλαμίτσι Αλεξάνδρου η ταβέρνα «Κόλυμπος» (2825083249) προσφέρει καλοψημένα κρεατικά, νόστιμα μαγειρευτά και ζεστή φιλοξενία.
Για αντικριστό στην παραδοσιακή ταβέρνα «Κούνδουρος – το Ποτιστήρι» (6980224430), νέα άφιξη στην Ασή Γωνιά. Σερβίρει ακόμη μαγειρευτά και σχάρας σε ένα υπέροχο περιβάλλον καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Κική Βασσάλου

banner
banner