Χαρτογραφώντας τον κοινωνικό αντίκτυπο της οικονομίας του διαμοιρασμού 07/02/2019

Στις κοινωνικές επιπτώσεις του φαινομένου της οικονομίας διαμοιρασμού που αποφέρει πλέον έσοδα άνω των 1,9 δις. ευρώ στην Ελλάδα, ποσό που προσεγγίζει το 10% της ετήσιας τουριστικής δαπάνης, εστίασε η έρευνα της Grant Thornton.

Τα μεγέθη της οικονομίας διαμοιρασμού στη χώρα μας καταγράφουν ετήσια ποσοστιαία αύξηση κατά 25%, με τις καταχωρήσεις ακινήτων στις πλατφόρμες βραχυχρόνιων μισθώσεων να υπολογίζονται στις 76.000 στη χώρα μας, και τους περισσότερους ιδιοκτήτες να νοικιάζουν πάνω από 2 ακίνητα, γεγονός που δείχνει ότι το φαινόμενο λαμβάνει επαγγελματικές διαστάσεις. Μάλιστα όπως έδειξε η έρευνα που διενήργησε για λογαριασμό του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδας η εταιρεία Grant Thornton και παρουσιάστηκε στις 5 Φεβρουαρίου στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία, τα μεγέθη της οικονομίας διαμοιρασμού καταγράφουν ετήσια ποσοστιαία αύξηση κατά 25%, με έσοδα άνω των 1,9 δις. ευρώ, ποσό που προσεγγίζει το 10% της ετήσιας τουριστικής δαπάνης και είναι σαφές ότι χρειάζεται ρυθμιστικό πλαίσιο.

Όπως έχει υποστηριχθεί και σε σχετικές ημερίδες και αποδεικνύουν οι διεθνείς καλές πρακτικές, η δημιουργία προδιαγραφών λειτουργίας των ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, το να καθοριστεί όριο στις διανυκτερεύσεις και να προβλεφθούν σαφείς υποχρεώσεις που οφείλουν να ακολουθούν οι ιδιοκτήτες των ακινήτων είναι μερικές από τις προτάσεις σε αυτήν την κατεύθυνση

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης της Grant Thornton, ο πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος Αλέξανδρος Βασιλικός, τόνισε το σημαντικό δεν «είναι τι χάνουν οι ξενοδόχοι, είναι τι χάνει η κοινωνία, όσο η συγκεκριμένη δραστηριότητα παραμένει επί της ουσίας χωρίς ρύθμιση και έλεγχο εφαρμογής των ρυθμίσεων. Η φορολόγηση δεν επιλύει κοινωνικά προβλήματα. Γι’ αυτό και θεωρούμε υποχρέωσή μας να ξεκινήσουμε άμεσα έναν ευρύ κοινωνικό διάλογο με φορείς και συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών στη βάση των συμπερασμάτων της μελέτης και πολύ σύντομα να καταθέσουμε συγκεκριμένες εφαρμόσιμες προτάσεις, με γνώμονα την κοινωνία και τις ανάγκες της».

Όσο κι αν μια έρευνα που παραγγέλνεται από έναν κλάδο κατεξοχήν ανταγωνιστικό ως προς την οικονομία διαμοιρασμού μπορεί να προκαλέσει μια δυσπιστία, ακόμη και ως προς τη φρασεολογία που επιλέγεται και τον αρνητικό χρωματισμό που μπορεί αυτή να έχει, είναι γεγονός ότι ζητήματα όπως η τουριστικοποίηση και η γκετοποίηση γειτονιών αλλά και πόλεων (χαρακτηριστική είναι η ψαλίδα ανάμεσα στα διαμερίσματα που διατίθενται για μακροχρόνια και βραχυχρόνια μίσθωση σε πόλεις όπως τα Χανιά), η αύξηση στις απαιτήσεις καθαριότητας που επιβαρύνουν συγκεκριμένους δήμους χωρίς αυτοί να εισπράττουν αντίστοιχα τέλη αλλά και η επισήμανση του δημάρχου της Φλωρεντίας Ντάριο Ναρντέλα που επικαλέστηκε ο Αλέξανδρος Βασιλικός ότι μια πόλη που αρέσει στους επισκέπτες δεν αρέσει απαραίτητα και στους κατοίκους της πρέπει να ληφθούν υπόψη και να απασχολήσουν τους φορείς.

 Ο Παναγιώτης Πρόντζας, Director Business Consulting της Grant Thornton, ο Αλέξανδρος Βασιλικός, πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος και η Αγνή Χριστίδου, διευθύντρια του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος.
Ο Παναγιώτης Πρόντζας, Director Business Consulting της Grant Thornton, ο Αλέξανδρος Βασιλικός, πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος και η Αγνή Χριστίδου, διευθύντρια του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου της Ελλάδος.

Η έρευνα της Grant Thornton ακτινογραφώντας τις κοινωνικές επιπτώσεις των βραχυχρόνιων μισθώσεων, τόσο σε ποσοτικό όσο και σε ποιοτικό επίπεδο, σε ένα δείγμα 36.000 ακινήτων, 15.000 από τα οποία βρίσκονται στις 7 δημοτικές κοινότητες του Δήμου Αθηναίων διαπιστώνει:

1) Tην ύπαρξη του φαινόμενου «εκτοπισμού» ακινήτων από τις μακροχρόνιες στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Παρατηρείται ότι το πλήθος των ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης αναπτύσσεται με μεγαλύτερο ρυθμό από αυτόν των ακινήτων μακροχρόνιας μίσθωσης. Κατά αυτόν τον τρόπο προκαλείται ανισορροπία στην ανάπτυξη του τουριστικού και του υπόλοιπου οικιστικού περιβάλλοντος με αύξηση των τιμών ενοικίασης και επιβάρυνση των οικονομικά ασθενέστερων.

Η οικονομία διαμοιρασμού διευρύνει το φαινόμενο «εκτοπισμού» και αύξησης τιμών (crowding out and price effect), ενώ ειδικότερα στις κοινωνικές επιπτώσεις σε επίπεδο αγοράς ακινήτων συμπεραίνει ότι :
α) στην Αθήνα, 1 ακίνητο στην οικονομία διαμοιρασμού στερεί 2 ακίνητα από τις μακροχρόνιες μισθώσεις, ενώ προκαλείται αύξηση 9,3% στις τιμές των ενοικίων
β) σε επίπεδο χώρας, προκαλείται μείωση διαθέσιμων ακινήτων για μακροχρόνια μίσθωση, ενώ την ίδια ώρα διαμορφώνεται ποσοστιαία αύξηση 8,3% στα ενοίκια, με συνακόλουθη επιβάρυνση των οικονομικά αδύναμων ομάδων.

2) Τη μείωση των δημοσίων εσόδων (η καθαρή απώλεια δημοσίων εσόδων από την τριετία 2016-2018 εκτιμάται στα 300 εκατ. ευρώ περίπου) και συνακόλουθα τον περιορισμό πόρων κοινωνικής πολιτικής, την απώλεια θέσεων εργασίας (36.560 την τελευταία τριετία), αλλοίωση του εργασιακού μοντέλου με αβέβαιες συνθήκες και δημιουργία της αθέατης εργασίας. («invisible work»).

Ακόμη επαυξάνεται το φαινόμενο «υποτροπής» στο περιβάλλον (21% μεγαλύτερη επιβάρυνση στη διαχείριση απορριμμάτων), και προκαλείται κοινωνική αντιμαχία.

3) Αρνητικές επιδράσεις σε επίπεδο κοινωνικής συνοχής με αλλοίωση αστικού περιβάλλοντος, με στρεβλή ανάπτυξη. Τα εμπορικά καταστήματα και οι υπηρεσίες εστίασης αναπροσαρμόζονται και στρέφονται σχεδόν αποκλειστικά στην εξυπηρέτηση των αναγκών των επισκεπτών. Αποτέλεσμα αυτού είναι η περαιτέρω αλλοίωση της φυσιογνωμίας των περιοχών και η μετατροπή τους σε τουριστικά «γκέτο». Τέλος διαπιστώνεται αύξηση δικαστικών διαμαχών, με συνδυαστική πρόκληση ζητημάτων δημόσιας ασφάλειας, Ως εκ τούτου ελλοχεύει άμεσα ο κίνδυνος γενικότερης υποβάθμισης του τουριστικού προϊόντος της χώρας.

Δέσποινα Ζευκιλή