Άποψη

Ο πολιτισμός εκπέμπει SOS σε μια Ευρώπη που μειώνει τις χρηματοδοτήσεις και παρεμποδίζει την καλλιτεχνική ελευθερία

Από -

Λίγο πριν από τις γιορτές­ βρέθηκα καλεσμένη να μιλήσω για την εικαστική σκηνή της Αθήνας στο διεθνές συνέδριο «Humans of the Institutions» που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του Art Weekend του Άμστερνταμ. Με συμμετοχές απ’ όλο τον κόσμο, από την Γκάνα στην Κίνα και τη Λατινική Αμερική, το συνέδριο εστίασε στο στάτους, στη βιωσιμότητα αλλά και στις συνθήκες εργασίας των freelancers στο χώρο του πολιτισμού. Σε μεγάλο βαθμό όμως επεκτάθηκε και στα πολιτιστικά ιδρύματα ως freelancers, αφού στο νέο πολιτικό και οικονομικό τοπίο που διαμορφώνεται στην Ευρώπη η υποστήριξη αλλά ακόμη και η ελευθερία των ανεξάρτητων χώρων τέχνης καταντά παζλ για δυνατούς λύτες.

banner
Η Rachel O'Reilly μίλησε για το μποϋκοτάζ της Μπιενάλε του Σίδνεϊ
Η Rachel O'Reilly μίλησε για το μποϋκοτάζ της Μπιενάλε του Σίδνεϊ

Η εμπειρία της Ολλανδίας, όπου η προηγούμενη συντηρητική κυβέρνηση, θεωρώντας τον πρωτοποριακό πολιτισμό «αριστερό χόμπι», έκοψε δραστικά τις σχετικές χρηματοδοτήσεις, είναι χαρακτηριστική. Οι συνέπειες ήταν πολλές: σημαντικοί αβανγκάρντ χώροι έκλεισαν και αναζητούν εναλλακτικές μορφές λειτουργίας, ενώ το πρωτοποριακό Veem House for Performance έγινε θέατρο 100 ημερών, προσαρμόζοντας τη λειτουργία (αλλά και την ποιότητα) στη δραστική περικοπή του budget του, στηριζόμενο στην εθελοντική εργασία γνωστών και φίλων για να τα βγάλει πέρα.

Ο Charles Esche, διευθυντής του Van Abbemuseum.
Ο Charles Esche, διευθυντής του Van Abbemuseum.

Ακόμη ένα σημείο των καιρών που μοιράστηκαν ορισμένοι από τους συμμετέχοντες είναι ο τρόπος με τον οποίο νέες συντηρητικές κυβερνήσεις σε χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης κόβουν τη χρηματοδότηση σε χώρους πολιτισμού που δεν προωθούν με το έργο τους την κυρίαρχη εθνικιστική ατζέντα. Αυτό κάνει πιο θολή από ποτέ τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πολιτισμένη Ευρώπη και τις ολοκληρωτικές πρακτικές που κυριαρχούσαν μέχρι πρότινος σε ορισμένες ασιατικές χώρες με μαύρες λίστες στον πολιτισμό και καθεστώς κρατισμού στην προώθησή του.

banner

Ακόμη ένα σημείο των καιρών που μοιράστηκαν ορισμένοι από τους συμμετέχοντες είναι ο τρόπος με τον οποίο νέες συντηρητικές κυβερνήσεις σε χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης κόβουν τη χρηματοδότηση σε χώρους πολιτισμού που δεν προωθούν με το έργο τους την κυρίαρχη εθνικιστική ατζέντα.

«Θα μου πείτε, πριν από λίγα χρόνια δεν φανταζόμουν ότι θα χρειαστεί να κατεβώ σε πορεία υπέρ του δικαιώματος στην έκτρωση», δήλωσε χαρακτηριστικά μία από τις γνωστότερες διεθνώς επιμελήτριες της Κροατίας.

Πέρα από πολιτικές τοποθετήσεις, πάντως, έχει ενδιαφέρον πόσο εμπεδωμένη είναι σε πολλές χώρες η σημασία του πολιτισμού στη διαμόρφωση συνειδήσεων και συμπεριφορών και πόσο προγραμματική εκ μέρους της εκάστοτε εξουσίας είναι η σχετική πολιτική. Και αυτό κάνει την εθνική πολιτιστική πολιτική στην Ελλάδα να ακούγεται σαν σύντομο ανέκδοτο.

Η Vivian Ziherl, καλλιτεχνική διευθύντρια του οργανισμού «Frontier Imaginaries», συνδιοργανωτή του συνεδρίου.
Η Vivian Ziherl, καλλιτεχνική διευθύντρια του οργανισμού «Frontier Imaginaries», συνδιοργανωτή του συνεδρίου.