Συνέντευξη

Μαρία Παπαφωτίου: «Η κινούμενη άμμος της ανασφάλειας είναι που με οδηγεί στη σκληρή εργατικότητα»

Από -

Ποια ήταν η πιο πρόσφατη δυνατή εμπειρία που είχες στο θέατρο;
Το περασμένο καλοκαίρι, στην πρώτη παύση του λοκντάουν, παίξαμε την παράσταση «Από την Αντιγόνη στη Μήδεια» σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη στο νησί της Ικαρίας. Τον τόπο που γεννήθηκε πριν 3 χρόνια η συγκεκριμένη δημιουργία. Ένας από τους σταθμούς της μικρής μας περιοδείας ήταν το οινοποιείο του Αφιανέ, στο οποίο υπάρχει ένα περίφημο πέτρινο θεατράκι χωμένο μέσα σε γκρεμούς και αμπελώνες. Και ενώ η παράσταση ξεκινούσε με όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας, όσο περνούσε η ώρα συνειδητοποιούσα μπαίνοντας και βγαίνοντας στο σκοτάδι για τις αλλαγές των ρόλων μου, πως ο κόσμος πυκνώνει. Έβλεπα θεατές όλων των ηλικιών να μπαίνουν στο κτήμα, προσπαθώντας να βρουν μια θέση, πάνω σ’ ένα βράχο, σ’ ένα πεζούλι ακόμα και πάνω σε δέντρα. Το κρασί μύριζε μέσα απ’ τα παλιά πιθάρια στα θαμμένα στο χώμα, εμείς κοιτούσαμε ο ένας τον άλλον έκπληκτοι και η όλη ατμόσφαιρα ήταν ξεκάθαρα τελετουργική, διονυσιακή.

Ποιος σε βοήθησε να ανακαλύψεις την κλίση σου στην υποκριτική;
Είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύουν πως ο καθένας μπορεί να παίξει θέατρο. Και για να το ανοίξω και στην ολότητά του, ο καθένας μπορεί να τραγουδήσει, να χορέψει, να ζωγραφίσει με όλη τη χάρη του Θεού. Δε θα έλεγα πως πιστεύω στην κλίση αλλά στις απεριόριστες δυνατότητες του πνεύματος και της ψυχής. Η ανάγκη για έκθεση φυσικά, που αποτελεί ένα βασικό συστατικό του θεάτρου, είναι ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα. Νομίζω σε εμένα είναι σύμφυτο του χαρακτήρα μου από τότε που με θυμάμαι. Κάτι που φυσικά ενθάρρυνε και επικρότησε πολύ το οικογενειακό αλλά και το φιλικό μου περιβάλλον. Οπότε μάλλον οι άνθρωποί μου είναι αυτοί που με ώθησαν, κυρίως άθελά τους, στη σκηνή.

banner
«Από την Αντιγόνη στη Μήδεια»
«Από την Αντιγόνη στη Μήδεια»

Ποια θεωρείς την σημαντικότερη στιγμή σου στο θέατρο μέχρι τώρα;
Ξεχωρίζω πολύ τα τελευταία μου χρόνια στο θέατρο ως μια ενιαία υπέροχη εμπειρία. Τόσο στην παράσταση «Από την Αντιγόνη στη Μήδεια» όσο και στην «Ιστορία χωρίς όνομα» γεύτηκα τη θεατρική πραγματικότητα με όρους ευφορίας και αδάμαστου πειραματισμού. Μοιράστηκα τους εσωτερικούς μου κραδασμούς με το κοινό σε μια λυτρωτική και άκρως ουσιώδη συνδιαλλαγή που βαθαίνει και μοιάζει να σταθεροποιείται. Δεν έχω στο μυαλό μου ακριβώς μεμονωμένες στιγμές αλλά άφθονες συναντήσεις με ανθρώπους που χάραξαν μέσα μου πολύτιμο υλικό μνήμης. Με συνεργάτες που μοιραστήκαμε κάτι τις λίγο παραπάνω, που βιώσαμε παρέα ένα δικό μας προσωπικό ντουέντε, που μας επιτρέψαμε την πολυπόθητη έκσταση, την ανακουφιστική κάθαρση. Με ανθρώπους από το κοινό που βρεθήκαμε στην έξω σφαίρα των πραγμάτων. Εκεί που το θέατρο αποκτά ζωή. Και η ζωή γίνεται ένα θεατρικό πανηγύρι.

Υπάρχει κάποια ηθοποιός-πρότυπο για εσένα;
Ανεξάρτητα από την περιχαράκωση και το ‘κλείσιμο’ που συνόδευε την πλειοψηφία των επιλογών της, αυτή η ηθοποιός είναι η Αλίκη. Και νομίζω πως της οφείλουμε μια ανοιχτόκαρδη παραδοχή του πόσο μεγάλο ρόλο έπαιξε στους περισσότερους από εμάς, στους περισσότερους θεατρίνους, αυτή της η σπίθα για εκτεθειμένο ιδεαλισμό. Ωστόσο, η αλήθεια είναι, πως αλλάζω πρότυπο ηθοποιού κάθε μήνα, με τελευταία μεγάλη και κεραυνοβόλα ‘αγάπη’ την ανάγλυφη ερμηνεία της πρωταγωνίστριας της σειράς «Εthos».

Η φήμη έχει μερίδιο σε αυτό που αποκαλούμε «μύθο»;

Περνάω τόσες φάσεις αμφισβήτησης και καταπάτησης των κλισέ και άλλες τόσες απόλυτης αποδοχής τους. Για να πω όμως την αλήθεια η δική μου σχέση με τις έννοιες αυτές είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Περισσότερο βιώνω τη διαδικασία του θεάτρου, που είναι μια διαδικασία ζωής, μέσω της ανασφάλειας. Αυτή η κινούμενη άμμος της ανασφάλειας είναι που με οδηγεί στη σκληρή εργατικότητα. Είναι και το μοναδικό μου ταλέντο. Ως εκ τούτου οι πομπώδεις λέξεις φήμη και μύθος δεν έχουν θέση στην καθημερινότητα που χτίζω με σηκωμένα μανίκια. Στη θέση ενός γενικού και αόριστου μύθου βάζω τη χαρά της προσωπικής μυθολογίας την οποία γεύομαι και επινοώ καθημερινά στη δουλειά.

Με τον Κώστα Γάκη στην παράσταση  «Από την Αντιγόνη στη Μήδεια»
Με τον Κώστα Γάκη στην παράσταση «Από την Αντιγόνη στη Μήδεια»

Τι θεωρείς επανάσταση στην τέχνη;
Την απελευθέρωση από την ιδιώτευση. Ξέρω, το νιώθω στο πετσί μου, πόσο κλείνεται ένας δημιουργός, ένας καλλιτέχνης στο κέλυφός του. Είναι ζήτημα επιβίωσης και φροντίδας η στροφή προς τα μέσα που αναπόφευκτα όμως θα φέρει την ιδιοτέλεια. Και το σχίσιμο αυτής της πραγματικότητας είναι μια επανάσταση σπουδαία: η χωρίς όρια έγνοια για τον σύντροφο, τον συμπαίκτη, για το συμφέρον του άλλου πριν από το δικό σου. Στις λίγες στιγμές, που ίσως κατά τύχη ακούμπησα αυτό το αίσθημα, η λύτρωση και η ψυχική μου ‘ξεκούραση’ ήταν τόση που το αποτέλεσμα που παρήχθη με συγκλόνισε και με ξάφνιασε για την ίδια μας τη φύση. Όταν φαντάζομαι το επάγγελμά μας ανεπτυγμένο με τέτοιους όρους και σε μεγάλη κλίμακα φτερουγίζει η καρδιά μου από την αληθινή μαγεία και από το απαύγασμα της τέχνης που μπορεί να παραχθεί.

Για ποια πράγματα αισθάνεσαι αγωνία;
Αυτή την εποχή για τίποτα σχεδόν! Και το νιώθω μετά από τουλάχιστον 3-4 χρόνια αφόρητου στρες και εσωτερικής ταραχής. Αν και σαν παιδί υπήρξα ανέμελη η απότομη βουτιά στα θεατρικά δεδομένα έφερε τούμπα μεγάλο μέρος του ψυχισμού μου και με έκανε να αισθάνομαι για καιρό σαν παλλόμενη χορδή. Τελευταία έχω συντονιστεί πολύ με τις βαθύτερες μου επιθυμίες, έχω ξεσκαρτάρει αρκετά καθαρά προς τα που γέρνουν οι στόχοι μου και ανταμείβομαι με άφθονη γαλήνη. Φυσικά μια δημιουργική ανησυχία, που πάντοτε με συντροφεύει, είναι το πιο ωραίο καρύκευμα στο μενού της δουλειάς μας.

Ποια είναι η φιλοσοφία σου;
Αλήθεια με κάθε κόστος και παντελής απουσία προσποίησης. Είναι ένας τραχύς δρόμος τον οποίο έχω διαλέξει συνειδητά παρόλο που κάποιες φορές μοιάζει ιδιαίτερα μοναχικός και αποστασιοποιητικός. Σε ένα επάγγελμα με εξαιρετικά θολά περιγράμματα και διαδικασίες, υπάρχει κόστος όταν θέλει κανείς να λειτουργήσει με όρους ευθύτητας. Είναι όμως μια μάχη που θέλω να δώσω.

banner

Πόσο ανάγκη έχεις τη φαντασίωση;
Ζω πολύ συχνά σε 2, σε 3 ή και σε περισσότερες πραγματικότητες. Το έχω από παιδί. Με οπλίζει η απόδραση στη φαντασίωση. Είναι μια βαθιά μου λειτουργία την οποία σπάνια φανερώνω. Μπορεί να περπατάω, να ανήκω σα φυσικό σώμα στο παρόν αλλά ο νους μου να περιπλανιέται σε άπειρα σενάρια και συνθήκες. Υπάρχουν δε περιπτώσεις που τα σενάρια αυτά έχουν πάρει σάρκα και οστά στην πραγματική πραγματικότητα λες και τα προκάλεσα να συμβούν. Και επειδή σαν προσωπικότητα οι δράσεις μου και όλος ο τρόπος μου στη δημόσια σφαίρα χαρακτηρίζονται από απόλυτη γείωση και συγκρότηση, νομίζω πως η φαντασίωση είναι το καταφύγιό μου.



Ποιο είναι το όνειρο που «τρέφει» το μέλλον σου;
Είμαι τόσο ικανοποιημένη και ευγνώμων από όσα έχω ζήσει τόσο σε καλλιτεχνικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο που νιώθω ήδη σα να βρίσκομαι σε ζωντανό όνειρο. Θα ‘θελα λοιπόν να συνεχίσω να δημιουργώ σε ένα περιβάλλον υγείας, χωρίς σύνορα και περιορισμούς, που κρατάει τον ενθουσιασμό μου σε υψηλές συχνότητες. Παντοτινά μεγάλη μου επιθυμία παραμένει να ταξιδεύω όσο περισσότερο μπορώ μέσω της τέχνης μου, στο εξωτερικό. Η γνωριμία και η ώσμωση με διαφορετικές κουλτούρες είναι πάντα ένα σπάνιο και αναντικατάστατο δώρο.



Που θα σε δούμε ή θα σε ακούσουμε το επόμενο διάστημα;
Σε δυο θεατρικά ανεβάσματα για το ραδιόφωνο. Το «Καληνύχτα Μαργαρίτα» σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη και τον «Δείπνο» σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη για τον 9,84 και την ΕΡΑ αντίστοιχα. Ελπίζω πως η χειμερινή σεζόν να μας βρει ανοιχτούς και δημιουργικούς και να ευοδωθεί η υπέροχη σύμπραξη με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης, μια συνεργασία που περιμένω με μεγάλη χαρά.

Φωτογραφίες:.Θοδωρής Μάρκου