Guest Editor

Καραμπέτη, Μιχαλοπούλου και Κυριαζή γράφουν αποκλειστικά στο «α» για το Διεθνές Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ως «Μήδεια» του Γκέοργκ Μπέντα
Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ως «Μήδεια» του Γκέοργκ Μπέντα

Με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και τη «Μήδεια» του Γκέοργκ Μπέντα ξεκίνησε στις Κρηνίδες το 4ο Διεθνές Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος του Φεστιβάλ Φιλίππων και του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας. Παρά τις διαφορετικές συνθήκες της φετινής διοργάνωσης, το Εργαστήριο συνεχίζεται δυναμικά στο Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων, παρουσιάζοντας 5 παραστάσεις με αφορμή το αρχαίο δράμα για να ολοκληρωθεί με τις ομιλίες των Παντελή Μπουκάλα και Γιάννη Λιγνάδη στις 23 Αυγούστου.

Η Λουκία Μιχαλοπούλου ως Κασσάνδρα
Η Λουκία Μιχαλοπούλου ως Κασσάνδρα

Μαζί με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, η Λουκία Μιχαλοπούλου και η Ρηνιώ Κυριαζή πρωταγωνιστούν φέτος στο 4ο Διεθνές Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος και με αφορμή τις παραστάσεις που παρουσιάζουν, γράφουν αποκλειστικά στο «α» το πώς προέκυψε το ανέβασμα της δικής τους θεατρικής παραγωγής και γιατί επιλέγουν να την ανεβάσουν σε αυτή τη χρονική στιγμή.

Η «Μήδεια» του Τσέχου συνθέτη Γκέοργκ Άντον Μπέντα, σε λιμπρέτο του Γερμανού ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Φρίντριχ Βίλχελμ Γκότττερ και απόδοση στα ελληνικά από τον Γιάννη Καλλιφατίδη, γίνεται η αφορμή για την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, η οποία ερμηνεύει και τα 5 πρόσωπα του έργου (Μήδεια, Ιάσων, τα δυο παιδιά τους, Παιδαγωγός) και τον μαέστρο Μάρκελλο Χρυσικόπουλο να φέρουν στο προσκήνιο τις εσωτερικές συγκρούσεις που βιώνει η εμβληματική ηρωίδα -εγκλωβισμένη μεταξύ λογικής και μανίας- μέσα από ένα μονόπρακτο μελόδραμα βασισμένο στον αρχαιοελληνικό μύθο, όπου το κείμενο δεν τραγουδιέται, αλλά απαγγέλλεται παράλληλα με τη μουσική.

Όπως μας λέει η ηθοποιός: «Ήταν αρχές Μαΐου, μέσα στην καραντίνα, όταν δέχτηκα την πρόσκληση του Θοδωρή Γκόνη να συμμετάσχω με μια μικρή παραγωγή στο Φεστιβάλ του Εργαστηρίου Αρχαίου Δράματος στους Φιλίππους. Γνωρίζοντας πολύ καλά αυτό το υπέροχο θέατρο, μιας και έχω την τιμή να παίζω εκεί σχεδόν κάθε χρόνο εδώ και κάποιες δεκαετίες, ήξερα πως η συμμετοχή μου θα είχε νόημα μόνο αν μπορούσα να παρουσιάσω κάτι πολύ δυνατό και αντάξιο των περιστάσεων. Επειδή η εποχή ήταν πολύ δύσκολη και παράξενη, το στήσιμο μιας καινούργιας παράστασης φαινόταν ακατόρθωτο. Θυμήθηκα τότε κάτι που μου είχε πει σε ανύποπτο χρόνο ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, ο μαέστρος της Καμεράτας, όταν παρουσιάσαμε τον Μάιο του '19 τη "Μήδεια" του Μπέντα στο Μέγαρο Μουσικής: ότι υπάρχουν κι άλλες εκδοχές του έργου, και μάλιστα η μία είναι γραμμένη αποκλειστικά για πιάνο (Λειψία, 1778). Όταν ρώτησα, λοιπόν, τον Μάρκελλο αν θα μπορούσαμε να παρουσιάσουμε στους Φιλίππους αυτήν την εκδοχή οι δυο μας, η απάντηση ήταν ένθερμη κι έτσι προχωρήσαμε στην ιδέα με χαρά και ενθουσιασμό. Μάλιστα αυτή η εκδοχή μας έδωσε την ευκαιρία να πλησιάσουμε το έργο κάτω από ένα αλλιώτικο φως, γιατί είναι από τη φύση της αρκετά διαφορετική από την εκδοχή για τη μεγάλη ορχήστρα. Η σχέση αυτών των κείμενων με το σήμερα βρίσκεται στην απόλυτη διαχρονικότητά τους, στο πανανθρώπινο των θεμάτων τους και στη μεγάλη καλλιτεχνική τους αξία. Βέβαια, αν κάποιος θελήσει να ανακαλύψει επιμέρους σύγχρονα στοιχεία, μπορεί να συσχετίσει την ιστορία της ηρωίδας με την απομόνωση, την απομάκρυνση, την απόσταση, την αποξένωση και όλα τα στερητικά "α" αυτής της πρωτόγνωρης δικής μας τραγωδίας και τις επιπτώσεις της στον ανθρώπινο ψυχισμό».

Στις 18/8 η Λουκία Μιχαλοπούλου μεταμορφώνεται στην «Κασσάνδρα», μία από τις πιο αινιγματικές μορφές του αρχαίου δράματος, σε δική της επιμέλεια από κοινού με τον Χρήστο Τζιούκαλια. Μια περφόρμανς που επιχειρεί να σκιαγραφήσει μια βιογραφία της μάντισσας μέσα από διαχρονικά θραύσματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και να κατανοήσει ποια μπορεί να είναι η προσέγγιση της παραφοράς της.

Όπως σημειώνει: «Η Κασσάνδρα είναι από τα πρόσωπα, που όχι μόνο με γοητεύουν, αλλά και με ενδιαφέρουν ως υλικό εργασίας πάνω στο αρχαίο δράμα. Οι αντιφάσεις της, η τρέλα και η κατάρα, μαζί με τη μαντική της ικανότητα, δημιουργούν ένα σχεδόν άπιαστο πλάσμα. Το πως ερμηνεύονται αυτές οι περιοχές με ενδιέφερε να εξερευνήσω, χωρίς την αγωνία του αποτελέσματος, αλλά με μια αθώα περιέργεια να δω τι μπορώ να φανταστώ πάνω σε αυτό το αινιγματικό πλάσμα. Σε συνεργασία με τον Χρήστο Τζιούκαλια, που η αισθητική και οι προβληματισμοί μας συμβαδίζουν, κάνουμε ένα ανοιχτό πείραμα, αρκετά εκτεθειμένο, όπως ακριβώς είναι και η φύση της Κασσάνδρας σε όσα κείμενα τη συναντήσαμε. Η εποχή μας, εκεί συναντάει την Κασσάνδρα, στην έκθεση, στις δυνατότητες που έχει και που εν τέλει θάβονται. Για εμάς, η φράση του χορού στον Αγαμέμνονα, που ακολουθεί την έξοδο της Κασσάνδρας από την σκηνή, ήταν βαθιά αποκαλυπτική: "Ω ανθρώπινη συνθήκη! θα παρομοίαζε κανείς την ευτυχία με σκιά κι όταν φτάνει η δυστυχία την σβήνει με μιας, όπως υγρό σφουγγάρι τη γραφή". Αυτή η φράση περικλείει όλη την ισχυρή δυναμική της ανεξάντλητης Κασσάνδρας».

Στις 21/8 η Ρηνιώ Κυριαζή συμπρωταγωνιστεί με τους Julianna Bloodgood, Rafal Habel, Ειρήνη Κουμπαρούλη, Κώστα Σεβδαλή, σε δική της σκηνοθεσία, στις «Βάκχες, το σώμα δίχως σώμα». Η παράσταση ξαναπιάνει το νήμα του μύθου των Βακχών, την έλευση του Διονύσου στη Θήβα και το φόνο του Πενθέα από την μητέρα του Αγαύη, όταν επαναστατεί εναντίον της λατρείας προς τον νεαρό θεό.

Όπως γράφει για την παράσταση: «Πίστευα πάντα πως με ενδιέφερε το αρχαίο δράμα, είναι αλήθεια. Όμως καταλαβαίνω σιγά σιγά ότι αυτό που με ενδιαφέρει στο αρχαίο δράμα είναι ο χώρος του. Ο ανοιχτός, ο έξω χώρος, η μεγάλη αναπνοή. Θυμάμαι πάντα την Δωδώνη, με τα σελτεδάκια της γιαγιάς μου ειδικά ραμμένα για τις πέτρες του κοίλου. Το λεωφορείο από τη Νομαρχία και τον δρόμο με τις στροφές. Την άφιξη την ώρα του δειλινού -αυτή είναι η ώρα!- και είμαι ευγνώμων στο Φεστιβάλ Φιλίππων που μας δίνει τη δυνατότητα να παίξουμε την ώρα αυτής της μετάβασης. Την μαγική ώρα όπου όλα μπορούν να συμβούν. Ο μεγάλος χώρος μέσα μας που διευρύνεται για να υποδεχτεί αισθήσεις, νοήματα, μουσικές και να μεταφέρει τον έσω κόσμο στο κοινό που η προσοχή του αποσπάται, ευτυχώς! από ένα αεράκι, ένα κελάηδισμα, ένα σύννεφο, μια βροχή, μια καταιγίδα, από τα σκυλιά που γαβγίζουν μακριά. Να αποσπάται η προσοχή, να διασκεδάζεται, να βαθαίνει και να ελαφραίνει. Οι ομορφότερες στιγμές που μου έχει χαρίσει η δουλειά μου είναι οι πρόβες έξω, στη φύση, την ώρα εκείνη που βραδιάζει… πόσο μας λείπει, πόσο μικραίνουμε μέσα στα τείχη μας. Η παράστασή μας “Βάκχες, το σώμα δίχως σώμα” είναι για μας μια ευκαιρία συνάντησης με συνεργάτες από την Αμερική, την Πολωνία και την Ελλάδα που υπόγεια, μυστικά και ακατανόητα νήματα μας ένωσαν. Μας δίνεται η ευκαιρία να δούμε τα πράγματα από την απαραίτητη απόσταση, να ανακαλύψουμε νέα μονοπάτια και να ξεσκονίσουμε τα παλιά. Η καλλιτεχνική μας αναζήτηση πραγματώνεται με αφορμή το απόκρυφο έργο του Ευριπίδη στη μετάφραση του Γ. Χειμωνά και ξεδιπλώνεται μέσα από τη μουσική των γλωσσών, τη μουσική και την ποίηση. Μια δική μας ποίηση που ευχόμαστε να μεταφερθεί στο κοινό της και να συνεχίσει το αέναο ταξίδι της, αυτό της αναρώτησης».

Η Βασιλική Τρουφάκου ως «Ελένη»
Η Βασιλική Τρουφάκου ως «Ελένη»

Στο 4ο Διεθνές Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος συμμετέχουν επίσης η Βασιλική Τρουφάκου με μια εκδοχή της «Ελένης» του Ευριπίδη για μια ηθοποιό την οποία υπογράφει η σκηνοθέτις Ιόλη Ανδρεάδη μαζί με τον Άρη Ασπρούλη (16/8) με τίτλο «Ελένη ή η ανασκευή του Στησιχόρου». Η Ελένη μόνη και τυφλή μέσα στο Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων σαν αρχαία ραψωδός αφηγείται την ιστορία της. Στις 23/8 στο Προαύλιο του Αρχαιολογικού Μουσείου Φιλίππων η Εύη Σαουλίδου ερμηνεύει κι εκείνη τη «Μήδεια» αυτή τη φορά του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Θοδωρή Γκόνη και μετάφραση Γιώργου Χειμωνά, σε μια παράσταση που θέλει και προσπαθεί να κατανοήσει την παραφορά και το πάθος της ηρωίδας, η οποία ωστόσο δρα με σκανδαλώδη λογική και διαύγεια. Στην παράσταση ακούγονται οι φωνές της ηθοποιού Άννας Καλαϊτζίδου και του τραγουδοποιού Παύλου Παυλίδη, ενώ συμμετέχουν οι χορευτές Κική Μπάκα, Δημήτρης Σωτηρίου και ο μουσικός Φώτης Σιώτας.

i Είσοδος ελεύθερη | Πληροφορίες: www.philippi-festival.gr | Λόγω του περιορισμένου αριθμού θέσεων θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.