Συνέντευξη

Η Έλλη Παπακωνταντίνου μιλά για την cyberpunk opera της, τη Μάλτα και τον Οιδίποδα του σήμερα

Από -

«Το Σπήλαιο»
«Το Σπήλαιο»

Η Έλλη Παπακωνσταντίνου βρίσκεται με μια βαλίτσα στο χέρι. Τον Ιούλιο, άνοιξε με το «Revolt Athenς» το διεθνές φεστιβάλ BE Festival for Birmingham Repertory Theatre της Μεγάλης Βρετανίας, ενώ η πιο πρόσφατη δουλειά της που είδαμε στην Αθήνα με την ομάδα ODC Ensemble, «Το Σπήλαιο» παίχτηκε στο ΒΕ Festival και συνέχισε την περιοδεία του στο Copenhagen Opera Festival και στο Aalborg Opera Festival της Δανίας. Παράλληλα, εδώ και ενάμιση χρόνο, έχει αναλάβει μία από τις τέσσερις βασικές παραγωγές της Βαλέτα, Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης 2018. Σημειώστε, επίσης, ότι το «Kazin Barokk» μόλις έκανε πρεμιέρα στην Μάλτα στις 14 Σεπτεμβρίου.

Έλλη ΠαπακωνταντίνουΠώς βρεθήκατε στο φεστιβάλ σύγχρονης όπερας στη Δανία με το «Σπήλαιο»;
Μας προσκάλεσαν δύο πολύ σημαντικά Φεστιβάλ σύγχρονης όπερας: της Κοπεγχάγης και του Άαλμποργκ. Το πώς φτάσαμε ως εκεί είναι μια άλλη ιστορία… Στην Ελλάδα δεν υπάρχει κρατική μέριμνα για την προώθηση του σύγχρονου πολιτισμού στο εξωτερικό, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες της Δύσης. Μόνον ιδιωτικοί φορείς προωθούν τις παραγωγές τους στο εξωτερικό.

Πώς καταφέρνεις να κρατάς ανοιχτούς τους δίαυλους επικοινωνίας με το εξωτερικό;
Με βοηθάει η γνώση που απέκτησα, όσο ζούσα και εργαζόμουν στη Μ. Βρετανία και το διεθνές δίκτυο που ανέπτυξα κατά τη διάρκεια του Βυρσοδεψείου. Δουλεύω πολλές ώρες αναζητώντας καλλιτεχνικές ομάδες που με ενδιαφέρουν καθώς και παραγωγούς. Γνώρισα τη Δανή παραγωγό της καλοκαιρινής μας τουρνέ στην Κοπεγχάγη πριν τρία χρόνια στο Διεθνές Φεστιβάλ της Κοπεγχάγης, όπου ήμουν προσκεκλημένη του Arts Council της Δανίας για να παρακολουθήσω δανέζικες παραστάσεις. Χτίστηκε μέσα στο χρόνο αλληλοεκτίμηση και φιλία. Την προσκάλεσα στην Ελλάδα πέρυσι το καλοκαίρι, παρακολούθησε τη «Λουιζέτα, τα παρασκήνια μιας επανάστασης» στο Φεστιβάλ Αθηνών. Είναι ζήτημα προσωπικών σχέσεων και δουλειάς σε βάθος χρόνου. Εύχομαι το Υπουργείο Πολιτισμού να δημιουργήσει οργανωμένες δομές για την προώθηση του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό. Η Ελλάδα είναι ο πολιτισμός της. Υπάρχουν παραδείγματα προς μίμηση, όπως η περίπτωση των Καταλανών οι οποίοι χρηματοδοτούν συστηματικά την εξωστρέφεια επιτυγχάνοντας, με μόνο δύο γραφεία σε Λονδίνο και Βερολίνο (στελεχωμένα με έναν υπάλληλο το καθένα), να φέρουν την καταλανική τέχνη στην πρώτη γραμμή όλων των μεγάλων φεστιβάλ.

banner
«Το Σπήλαιο»
«Το Σπήλαιο»

Η παράσταση απέσπασε πολύ καλές κριτικές. Τι πιστεύεις ότι ενθουσίασε το κοινό;
Αυτό που προτείνουμε είναι κάτι πολύ διαφορετικό, μια νέα γλώσσα όπου όλα συμβαίνουν σε πραγματικό χρόνο από τους περφόρμερ, -η μουσική είναι ζωντανή, το βίντεο και το έντονο εικαστικό και το λυρικό τραγούδι-, όλα συνυφαίνονται με κέντρο τον ηθοποιό. Σίγουρα ξεφεύγει από τα στεγανά της όπερας και μουσικά· ο ήχος της παράστασης είναι πολύ ιδιαίτερος συνδυάζοντας ακόμα και πανκ στοιχεία, σε σύνθεση του Τηλέμαχου Μούσας. Μια «cyberpunk opera» την χαρακτήρισαν οι ξένοι κριτικοί. Το δανέζικο κοινό είναι πολύ ανοικτό σε νέες γλώσσες. Με εντυπωσίασε που η διεύθυνση του Φεστιβάλ Όπερας του Άαλμποργκ ανάρτησε στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ του κείμενο που έλεγε ότι: «το Σπήλαιο είναι το καμάρι της ψυχής μας, είμαστε περήφανοι που παρουσιάσαμε αυτήν την παράσταση στο δανέζικο κοινό.» Νομίζω ότι ήταν για την διεύθυνση του φεστιβάλ μια ακραία επιλογή, ένα ρίσκο, ένα στοίχημα το αν θα αρέσει στο κοινό τους. Είχα αμφιβολίες για το αν θα ενδιέφερε το ξένο κοινό η αλληγορία. Ο Πλάτωνας είναι τελικά ένα βασικό κλειδί για την κατανόηση του κόσμου. Το κοινό μας ήταν και νεανικό, ενώ  η μεταφορά της αλληγορίας του Σπηλαίου στο σήμερα, ο ψηφιακός κόσμος, το μάτριξ, οι ψευδείς ειδήσεις, αυτή η ανάγνωση φαίνεται ότι είχε απήχηση.

«Kazin Barokk»
«Kazin Barokk»

Κι από τη φιλοσοφία μεταπήδησες στην πολιτική με τη νέα παράσταση που μόλις παρουσίασες για τη Μάλτα. Ποιο είναι το θέμα της;
Η παράσταση «Kazin Barokk» αποτελεί μια ανάθεση της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης («Βαλέτα 18») και μέσα από αυτήν προσπαθώ να μιλήσω για τους φορολογικούς παραδείσους που η σημερινή Ευρώπη -μπροστά στο οικονομικό αδιέξοδο- δημιουργεί, χωρίς να αναλαμβάνει ευθύνες. Τι αλλαγές επιφέρει αυτού του είδους η «ανάπτυξη» στις ζωές των απλών ανθρώπων; Η Μάλτα για χρόνια απομονωμένη, μοιάζει με την Ελλάδα του 80 που απότομα και ξαφνικά εκτινάχθηκε στον 21ο. Σκάνδαλα, λογοκρισία και τρομακτική βία σε ένα πανέμορφο τουριστικό θέρετρο. Πρόσφατη η δολοφονία της δημοσιογράφου Δάφνης Γκαλίθια που αποτελεί αναφορά στην παράσταση. Η παράσταση λαμβάνει χώρα γύρω και μέσα σε ένα ιστορικό κτίριο Μπαρόκ τεχνοτροπίας, μια Πύλη της πόλης Birgu (Notres Dames Gate) που εκτείνεται σε πέντε επίπεδα -ναι! Έχουν ζωή και στο εσωτερικό τους αυτά τα ιστορικά κτίρια- μετατρέπεται για την παράσταση αυτή σε ένα φουτουριστικό καζίνο. Θεατές και performers σε μεγάλα τραπέζια παίζουν όλοι μαζί το τυχερό παιχνίδι. Όπερα, ρομποτική, βίντεο, χορωδίες συνθέτουν μια νεομπαρόκ αισθητική. Με τους συνεργάτες της ODC, Τηλέμαχο Μούσα να συνθέτει πρωτότυπη μουσική που κινείται από το μπαρόκ στην τρανς και Παντελή Μάκκα να δημιουργεί ζωντανά πολυεπίπεδους καλειδοσκοπικούς κόσμους, η ομορφιά μας κατακλύζει στην πρόβα.

«Revolt»
«Revolt»

Το χειμώνα θα ξαναδούμε το «Σπήλαιο» αλλά και ένα έργο για τον Οιδίποδα;
Το «Σπήλαιο» θα παιχτεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 9 και 10 Οκτωβρίου. Στον θίασο συμμετέχει ύστερα από μια αντικατάσταση ο πολύ αγαπημένος μου Blaine Reininger, ο τραγουδιστής του θρυλικού συγκροτήματος των Tuxedomoon. «Ο πανκ ήχος συνδιαλέγεται γόνιμα με τη νέα όπερα», σχολίασαν οι Δανοί κριτικοί αναφορικά με την παρουσία του Blaine στην παράσταση της Δανίας περιγράφοντας την παράσταση ως «cyberpunk opera». Είμαι πολύ ευτυχής που θα ξαναπαίξουμε στην Ελλάδα μια εξελιγμένη εκδοχή του «Σπηλαίου» έχοντας δοκιμαστεί σε Μεγάλη Βρετανία και Δανία αυτό το καλοκαίρι.

Η επόμενη παράσταση που θα ετοιμάσω με το ODC Εnsemble είναι μια μουσική παράσταση που αντλεί από το μύθο του Οιδίποδα. Θέλω να δημιουργήσω μια βιωματική εμπειρία γύρω από το ερώτημα «Ποιος πραγματικά είμαι;» Σημερινοί πολίτες θα κληθούν να ερμηνεύσουν τα χορικά του Οιδίποδα. Ξεκινάω την έρευνα για την παράσταση τον Οκτώβριο στις Η.Π.Α. έχοντας τιμηθεί με «Fulbright Artist’s Award 2018-20». Θα μείνω στις Η.Π.Α. για έξι μήνες όπου θα κάνω έρευνα ως visiting scholar στο CCRMA (Computer Center for Music & Acoustics) του Stanford University των Ηνωμένων Πολιτειών και θα ολοκληρώσω τη συγγραφή του λιμπρέτου που θα βασίζεται στον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή και σε πειράματα που διεξάγονται στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και στο Warburg Institute. Στόχος του ταξιδιού μου στις ΗΠΑ είναι να αντλήσω ιδέες και πρακτικές που εφαρμόζονται στο πιο προηγμένο ΙΤ περιβάλλον. Στο Στάνφορντ θα συνεργαστώ με την ομάδα ερευνητών που μελέτησαν την ακουστική στον Ναό της Αγίας Σοφίας και έχουν καταφέρει να προσομοιώσουν το ηχητικό περιβάλλον της, δημιουργώντας μια συγκλονιστική εμπειρία ήχου για τον θεατή. Αυτή η τεχνολογία θα εισαχθεί στην παράσταση και θα μπορέσει να παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα αν το αγκαλιάσει σωστά κάποιος θεσμός. Θα συνεργαστώ με τους ερευνητές στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστήμιου του Λονδίνου και τον γνωσιακό επιστήμονα δρ. Μάνο Τσακίρη που ηγείται της διάσημης ομάδας ερευνητών «BIAS» για να ενσωματώσω στην παράσταση σύγχρονες νευροψυχιατρικές μελέτες και πειράματα που γίνονται στο εξωτερικό. Ο στόχος είναι η παράσταση «Oedipus, Sex with Mum was blinding» να κάνει πρεμιέρα στις Η.Π.Α. και στην Ελλάδα να παρουσιαστεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Σχετικά Θέματα