Θέμα

Γιατί τόσες επαναλήψεις στα θέατρα;

Από -

«Δείπνο ηλιθίων»
«Δείπνο ηλιθίων»

Τουλάχιστον πενήντα επαναλήψεις παραστάσεων μετρήσαμε με έναν πρόχειρο υπολογισμό και μόνο για το διάστημα μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. Πρόκειται άραγε για την καταφυγή στην «εύκολη» λύση της δοκιμασμένης συνταγής που λύνει τα χέρια παραγωγών και συντελεστών ή για την καθιέρωση μιας τάσης που σηκώνει πολλές αναγνώσεις;

Μπορεί να είναι σίγουρα χαρτιά ή outsiders που έκαναν την έκπληξη, να ανταποκρίνονται στο μέσο γούστο ή να καταθέτουν πειραματικές προτάσεις, να έχουν μεγάλα ονόματα στη διανομή ή και όχι, πάντως οι παραστάσεις που επαναλαμβάνονται για δεύτερη (τρίτη, τέταρτη, ακόμη κι έκτη) σεζόν αυξάνονται χρόνο με το χρόνο. Κοινός παρονομαστής η απήχησή τους στο κοινό, ωστόσο το φαινόμενο των επαναλήψεων δεν μπορεί να εξεταστεί μόνο με εμπορικούς όρους.

«Γιούγκερμαν»
«Γιούγκερμαν»

Φυσικά, ο οικονομικός παράγοντας δεν είναι αμελητέος. Μεγάλες παραστάσεις που ξεκίνησαν πέρυσι κι επαναλαμβάνονται, όπως ο «Γιούγκερμαν» (Πορεία at Victoria), η «Τζάσμιν» (Διάνα), το «Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές» («Κάτια Δανδουλάκη»), αποτέλεσαν μεγάλα προσωπικά στοιχήματα σκηνοθετών και παραγωγών, που επένδυσαν σε απαιτητικές, πολυπρόσωπες παραγωγές και η επιτυχία τους επισφραγίζει μια ηθική αλλά όχι μόνο αποζημίωση. Έπειτα, περιπτώσεις όπως οι «12 ένορκοι» (για έκτη σεζόν στο Αλκμήνη) ή το «Δείπνο ηλιθίων» (για τέταρτη στο Κάππα) θυμίζουν τις επιτυχίες του Μπρόντγουεϊ και του Γουέστ Εντ, που κρατάνε για χρόνια στις μαρκίζες των θεάτρων.

Το θέατρο, ως ζωντανή μορφή τέχνης, έχει την ικανότητα να προκαλεί ιδιαίτερη συναισθηματική επίδραση και η επανάληψη μιας παράστασης είναι το αποτέλεσμα της αμφίδρομης σχέσης μεταξύ των θεατών και του συμβάντος που συντελείται στη σκηνή. Μπορεί το κοινό να μην είναι μια ομοιογενής ομάδα (κάθε είδος παράστασης έχει τους θεατές της θα λέγαμε), πάντως αυτό το κοινό αποδεικνύεται ιδιαίτερα δυναμικό όσον αφορά τη διαμόρφωση της ταυτότητας του θεατρικού γίγνεσθαι.

«Άνθρωποι και ποντίκια»
«Άνθρωποι και ποντίκια»

Αυτό αποδεικνύουν παραστάσεις που ξεκίνησαν ως outsiders σε μικρές σκηνές στις παρυφές της πόλης και γνώρισαν σαρωτική απήχηση, όπως ο «Θείος Βάνιας» («Bios») ή το «Άνθρωποι και ποντίκια» (Cartel), που άφησε ηχηρό αποτύπωμα, ξεπέρασε την έννοια της επιτυχίας και θεωρήθηκε φαινόμενο. Τέτοιες παραστάσεις προκύπτουν ενίοτε και μπαίνουν στη σφαίρα του μύθου, όπως αδιαμφισβήτητα έχει συμβεί με τον «Άγριο σπόρο» (για πέμπτη χρονιά στο Επί Κολωνώ), ενώ προς τα εκεί φαίνεται να οδεύει και ο «Αρίστος» (Άνεσις).

«Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα»
«Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα»

Σίγουρη συνταγή επιτυχίας δεν υπάρχει. Ο συνδυασμός έργου, σκηνοθέτη, ερμηνειών ακόμη και παραστασιακής συνθήκης παίζει καθοριστικό ρόλο, όμως το αποτέλεσμα παραμένει απρόβλεπτο. Οι περισσότερες επαναλήψεις, πάντως, αφορούν ξένα έργα σύγχρονου προβληματισμού, που ενδιαφέρουν δηλαδή τον σημερινό άνθρωπο –«Το δείπνο», «Με λένε Έμμα» (και τα δύο στο Σύγχρονο Θέατρο), «Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα» («Τζένη Καρέζη»), «Φυλές» (Σταθμός), «Προσωπική συμφωνία» (Από Μηχανής), «Καληνύχτα μητέρα» (Radar), «Ο χρόνος σταματά» (Θέατρο Κάτω από τη Γέφυρα)- ή ελληνικά που ανήκουν στη δυναμική τάση της νέας ρεαλιστικής γραφής: «170 τετραγωνικά» (Ιλίσια), «Εθνικός Ελληνορώσων» (Cartel), «Χαρτοπόλεμος» (Μικρό Άνεσις).

«Ξύπνα Βασίλη»
«Ξύπνα Βασίλη»

Δικαίως, τέλος, επαναλαμβάνονται παραστάσεις που μας χάρισαν σημαντικές υποκριτικές ερμηνείες «Masterclass» («Δημήτρης Χορν»), «Εγώ, ο Μάρκος Βαμβακάρης» (Μικρό Άνεσις), «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του» (Επί Κολωνώ)–, που ξεχώρισαν με την πρωτοτυπία τους –«Ξύπνα Βασίλη», «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» (αμφότερα στο Εθνικό), «Το ύψωμα 731» (Πορεία at Victoria)– και άλλες που αφορούν ευφάνταστες «χειροποίητες» δουλειές: «Το δαχτυλίδι της μάνας» («Bios»), «Μύρτος» (Θέατρο του Νέου Κόσμου), «Lemon» (Μπάγκειον).

«Masterclass»
«Masterclass»

Σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις δεν μιλάμε καν για επαναλήψεις με την αυστηρή έννοια του όρου. Όταν μια παράσταση επαναλαμβάνεται ύστερα από μήνες, ή ακόμη και κάμποσες σεζόν μετά την πρώτη της παρουσίαση, φτάνει να αποκτήσει σχεδόν νέα ταυτότητα· ειδικά όταν υπάρχουν εκτεταμένες αλλαγές στους συντελεστές της. Αυτή η εξάπλωση στο χρόνο, πάντως, ευνοεί και το πολυπληθές θεατρόφιλο κοινό, και τις ίδιες τις παραστάσεις να πάρουν το χρόνο τους μέσα στη θεατρική φρενίτιδα που επικρατεί, να εξελιχτούν και να διαγράψουν αβίαστα τον κύκλο τους.

Αναλυτικές πληροφορίες από τον οδηγό θεάτρου

Αναλυτικές πληροφορίες από τον οδηγό θεάτρου

Σχετικά Θέματα