Τα "γνωστά και άγνωστα έργα" του Σπύρου Παπαλουκά

Η έκθεση «Σπύρος Παπαλουκάς. Ερευνητής του αινίγματος της ζωγραφικής. Γνωστά και άγνωστα έργα» πρόκειται για ένα αφιέρωμα στο έργο του καλλιτέχνη και θα παρουσιαστεί στο Ίδρυμα Θεοχαράκη.

Σπύρος Παπαλουκάς, Σαλαμίνα,1926, λάδι σε χαρτόνι, 27x33 εκ., Συλλογή Ιδρύματος Β&Μ Θεοχαράκη

Το Ίδρυμα Β.&Μ. Θεοχαράκη εγκαινιάζει στις 12 Ιουλίου την έκθεση "Σπύρος Παπαλουκάς. Ερευνητής του αινίγματος της ζωγραφικής. Γνωστά και άγνωστα έργα".

Ο Σπύρος Παπαλουκάς (1892- 1957) συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικών δημιουργών των αρχών του 20ού αιώνα, που συνέβαλαν στην αναμόρφωση και στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής ζωγραφικής. Συνεχίζει και διευρύνει το έργο των πρωτοπόρων, Κωνσταντίνου Παρθένη, Κωνσταντίνου Μαλέα, Γεωργίου Μπουζιάνη, ενώ με τους Νικόλαο Λύτρα, Μιχάλη Οικονόμου, Νικόλαο Οθωναίο προτείνουν καινοτόμους τρόπους απόδοσης της φύσης. Το έργο του Παπαλουκά χαρακτηρίζεται από έναν διαρκή προβληματισμό και την αμφίδρομη σχέση κατανόησης του μοντέρνου, μέσα από τα δεδομένα της δικής μας παράδοσης και αντίστοιχα τη χρήση στοιχείων της παράδοσης κατά την ερμηνεία της μοντέρνας τέχνης.

Γεννημένος στη Δεσφίνα Φωκίδας, απόκτησε τις πρώτες γνώσεις ζωγραφικής κοντά σε αγιογράφο της πατρίδας του, συνέχισε τις σπουδές του στην Αθήνα, στο Σχολείο Καλών Τεχνών και, την ίδια εποχή, συνάντησε τον Φώτη Κόντογλου και τον Στρατή Δούκα, δύο προσωπικότητες που τον σημάδεψαν. Η γνωριμία του με τη μοντέρνα τέχνη κατά την παραμονή στο Παρίσι (1917-1921) υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξή του και φαίνεται πως επηρεάστηκε από τις πιο συντηρητικές τάσεις της ευρωπαϊκής ζωγραφικής, του μετεμπρεσιονισμού των Ναμπί και μιας ήπιας εκδοχής του φωβισμού.

Σπύρος Παπαλουκάς, Παρνασσός, λάδι σε χαρτόνι, 20x16,5 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Β&Μ Θεοχαράκη
Σπύρος Παπαλουκάς, Παρνασσός, λάδι σε χαρτόνι, 20x16,5 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Β&Μ Θεοχαράκη

Μετά την εμπειρία του Παρισιού, η παραμονή του Παπαλουκά επί έναν χρόνο στο Άγιον ΄Ορος, με τον Στρατή Δούκα, συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση του καλλιτεχνικού του ιδιώματος. Εργάστηκε πυρετωδώς, ζωγραφίζοντας τοπία, μοναστήρια, αρσανάδες και αντέγραψε τοιχογραφίες, εικόνες, χειρόγραφα και έργα μικροτεχνίας, πολλά από τα οποία επεξεργάστηκε αργότερα στην αγιογράφηση του ναού της Ευαγγελίστριας στην Άμφισσα (1927-1932). Ο ίδιος αποφαίνεται για την επίδραση της βυζαντινής τέχνης: "Μου έδωσε την πίστη σε καθετί που μου ήταν ακόμα αναζήτηση. Εκεί πάνω στον Άθω είδα καθαρά πως η τέχνη σε κάθε μεγάλη εποχή της δεν είναι παρά φόρμα και χρώμα που έπρεπε να έχουν ανταπόκριση σε μια "μορφή",…ένα σύνολο αισθητικών κανόνων που σύμφωνα με αυτό ένας λαός και σε μια εποχή θεραπεύουν τις ανάγκες της ζωής".

Οι τόποι που κατά καιρούς έμεινε και ζωγράφισε, Αίγινα, Λέσβος, Σαλαμίνα, Παρνασσός, Πάρος, Ύδρα, δημιουργούν διακριτές τεχνοτροπικά ενότητες, που ανταποκρίνονται κάθε φορά στα αιτήματα της εποχής, με πρωταρχικό αξίωμα ότι "η ζωγραφική πρέπει να συγκινεί με τα υλικά της μέσα και όχι με το θέμα". Παράλληλα, ζωγράφισε πορτρέτα, γυμνά, νεκρές φύσεις και ασχολήθηκε με τη σκηνογραφία και την εικονογράφηση βιβλίων.

Σπύρος Παπαλουκάς, Αυτοπροσωπογραφία στη Μυτιλήνη, 1925, Λάδι σε χαρτόνι, 37x36εκ, Συλλογή Ιδρύματος Β&Μ Θεοχαράκη
Σπύρος Παπαλουκάς, Αυτοπροσωπογραφία στη Μυτιλήνη, 1925, Λάδι σε χαρτόνι, 37x36εκ, Συλλογή Ιδρύματος Β&Μ Θεοχαράκη

Βασικός στόχος της έκθεσης είναι η ανάδειξη της καλλιτεχνικής πορείας του Παπαλουκά, με κύριο χαρακτηριστικό τη συνεχή και μεθοδική αναζήτηση της προσωπικής του ζωγραφικής έκφρασης, όπως αναδεικνύεται από τα πολλαπλά σχέδια και τις σπουδές της προετοιμασίας ως την επιτέλεση του τελικού πίνακα. Είναι μια πρόκληση για τον θεατή, να έχει την αίσθηση πως βρίσκεται στο εργαστήριο του ζωγράφου και παρακολουθεί τις διαδοχικές φάσεις της δημιουργίας ενός πίνακα, ενώ συγχρόνως διαπιστώνει τις μεταλλάξεις του τεχνοτροπικού του ύφους, από τα αχνά τοπία της Αίγινας στις αυστηρά δομημένες συνθέσεις του Όρους, στους έντονους χρωματικά και σχηματικά πίνακες της Σαλαμίνας ως τις αφαιρετικές απόψεις της Πάρου και τα λιτά εκθαμβωτικά στιγμογραφικά έργα της τελευταίας περιόδου. Παράλληλα, στις μακέτες των μνημειακών του θρησκευτικών και κοσμικών εικονογραφήσεων, αναδεικνύεται η πρωτοτυπία του προσωπικού του ύφους, με σεβασμό πάντα στην παράδοση και στη λειτουργικότητα των χώρων.

Τέλος, επιχειρείται με τις ενότητες των πινάκων και των σχεδίων της έκθεσης (πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά), την παράθεση αποσπασμάτων και σχολίων του ίδιου του Παπαλουκά, να προβληθεί το ευρωπαϊκό προφίλ του καλλιτέχνη και να τονιστεί η προσφορά του στην εξέλιξη της νεοελληνικής ζωγραφικής.

Επιμέλεια: Ευθυμία Γεωργιάδου - Κούντουρα

Info: Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη | 12/7-16/10 | Ώρες λειτουργίας: Δευτ.-Κυρ.: 10 π.μ. – 6 μ.μ. | Είσοδος: €7, Μειωμένο €4

©φωτογραφίας εξωφύλλου: Σπύρος Παπαλουκάς, Σαλαμίνα,1926, λάδι σε χαρτόνι, 27x33 εκ., Συλλογή Ιδρύματος Β&Μ Θεοχαράκη

Διαβάστε ακόμα

Τελευταία άρθρα Τέχνες

20 εκθέσεις σε νησιά που μπορείτε να επισκεφθείτε φέτος το καλοκαίρι

Ύδρα, Νάξος, Σπέτσες, Πόρος και πολλοί άλλοι καλοκαιρινοί προορισμοί καλωσορίζουν την τέχνη με εκθέσεις και εικαστικά δρώμενα σε γκαλερί, μουσεία και τοπικούς πολιτιστικούς χώρους.

ΓΡΑΦΕΙ: ATHINORAMA TEAM
09/08/2022

"Thermia Project": Μια έκθεση αφιερωμένη στις πολιτιστικές πρακτικές της Κύθνου

Η έκθεση πραγματοποιείται στα πλαίσια του προγράμματος φιλοξενίας καλλιτεχνών "Thermia Project", σε επιμέλεια της Οντέτ Κουζού.

"Hunter Hunts in a Pink Mist": Βρετανικό φολκλόρ και ελληνική μυθολογία στη νέα έκθεση του Luke Edward Hall

Ο καταξιωμένος καλλιτέχνης παρουσιάζει στη γκαλερί The Breeder τη δεύτερη ατομική του έκθεση, αντλώντας θεματικές από τους ελληνικούς μύθους και την ιστορία της τέχνης.

"5 fragments": Μια έκθεση που αναδεικνύει την σύγχρονη ελληνική κεραμική

Η γκαλερί nord παρουσιάζει αποσπάσματα της δουλειάς 5 σύγχρονων Ελληνίδων κεραμιστών στο κοινό των Σπετσών.

Ένα μαρμάρινο πορτραίτο παιδιού από τη Σμύρνη στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Το Αθέατο Μουσείο, η επιτυχημένη δράση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου που προβάλλει επιλεγμένες αρχαιότητες από τον κόσμο των αποθηκών, γιορτάζει την 100η επέτειο της Μικρασιατικής Καταστροφής παρουσιάζοντας την άγνωστη "μαρμάρινη κεφαλή παιδιού από τις στάχτες της Σμύρνης".

Τοιχογραφία αφιερωμένη στον Ένιο Μορικόνε κοσμεί τα Άνω Λαδάδικα

Η περιοχή Βαλαωρίτου αποκτά μια νέα τοιχογραφία με θέμα την εμβληματική ταινία "Cine Paradiso", η οποία ολοκληρώθηκε με τη συμβολή του πολιτιστικού συλλόγου φίλων μουσικής Ennio Morricone Ελλάδος

"Διαδρομές στη Μάρπησσα": Το 12ο βιωματικό φεστιβάλ έρχεται στην Πάρο

Στα τέλη αυτού του μήνα θα διεξαχθεί το 12 πολιτιστικό φεστιβάλ, ταξιδεύοντάς μας από παρόν, σε παρελθόν και μέλλον.