Συνέντευξη

Θάνος Μικρούτσικος | «Με την αγάπη του κόσμου είναι σα να κερδίζεις εν ζωή την αιωνιότητα!»

Από -

Το κορυφαίο έργο του Θάνου Μικρούτσικου, η μελοποίηση του πάνω στον Καββαδία, μέσα από τον συνδυασμό «Σταυρός του Νότου / Γραμμές των Οριζόντων», έχει κυρίως γραφτεί στην συνείδηση των Ελλήνων σαν μια διαρκής επιτυχία που έχει καλλιεργήσει μια σημαντική πτυχή του ελληνικού τραγουδιού εδώ και 40 χρόνια. Το έργο αυτό, σε μια καινούρια μορφή, με τρεις φωνές και τρία πιάνα και πνευστά, έδωσε δυο σπουδαίες – και sold out – βραδιές στο Μέγαρο Μουσικής. Χορεύοντας, λοιπόν, κυριολεκτικά πάνω στο φτερό του καρχαρία, ο Θάνος Μικρούτσικος και οι άνθρωποί του (Κώστας Θωμαΐδης, Χρήστος Θηβαίος, Ρίτα Αντωνοπούλου, Θοδωρής Οικονόμου, Μάξιμος Δράκος και Θύμιος Παπαδόπουλος), πάνε ξανά για μια ακόμα φανταστική βραδιά στο Ηρώδειο στις 29 Ιουνίου. Για να μπορέσει περισσότερος κόσμος να γευθεί και να απολαύσει αυτό το μοναδικό μουσικό ταξίδι.

Μια κουβέντα με τον Θάνο Μικρούτσικο, μετά από τόσα χρόνια φιλίας, δεν είναι απαραίτητο να έχει κάποια ατζέντα. Μπορούμε, λοιπόν, να ξεκινήσουμε με έναν ωραίο ζεστό εσπρέσο, μιλώντας για το πόσο η τζαζ έχει χάσει εκείνη τη δύναμή της να είναι «ο ήχος της έκπληξης», να συμφωνήσουμε για το διαρκώς ανανεούμενο ενδιαφέρον της μουσικής τάσης που λέγεται «τρίτο ρεύμα» - και που ο Θάνος επιμένει να αποκαλεί «τρίτο δρόμο» (όχι για τον σοσιαλισμό, προφανώς!), να διαφωνήσουμε για τα προτερήματα ή μειονεκτήματα σπουδαίων καλλιτεχνών που ο Μικρούτσικος έφερε ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας στα ‘80’s ή στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών αρχές ‘90’s. [Μιλάμε για μουσικούς όπως Τσικ Κορία, Γκάρι Μπάρτον, Γουίντον Μαρσάλις, Κιθ Τζάρετ κ.ά.]. Ή να πάμε λίγο πιο πίσω, την εποχή που ως μεταμοντέρνος – με όλη τη σημασία της λέξης – συνθέτης μπορούσε να γράφει και να εκδίδει ηλεκτρονική μουσική…
«Εκείνη την εποχή – mid’80’s – μπορούσα να βγάλω σε οποιαδήποτε εταιρία, οτιδήποτε! Αλλά τι νόημα είχε να βγάλω στην Μίνως Μάτσας ηλεκτρονική μουσική; Έτσι, έκανα ανεξάρτητες εκδόσεις στην Εταιρία Νέας Μουσικής, με δικά μου χρήματα – ήταν κάτι που με έτρωγε!»

φωτό: Άκης Χρήστου
φωτό: Άκης Χρήστου

Και επιβεβαίωνε το γεγονός πως ο Θάνος Μικρούτσικος μπορούσε να ασχοληθεί με οποιαδήποτε μουσική φόρμα – και με considerable success, όπως θα έλεγαν στο χωριό μου!
«Φαινόταν σα να ήθελα να τα κάνω όλα – και είχα τρομοκρατηθεί μ’ αυτό, Γιώργο! Αυτό το πράγμα δεν είναι καλό! Μου ερχόταν όμως φυσικά να γράψω ένα έργο πειραματικής μουσικής, μετά έναν κύκλο τραγουδιών κ.λπ. Βοήθησε λίγο και το θέατρο που μου έδινε την ευχέρεια, μέσα σ’ ένα έργο, να μπορούσα να έχω στοιχεία και από τους δύο χώρους – όμως αυτό δεν αρκούσε να εξηγήσει ή να απορρίψει την άποψη πως «θέλω να τα κάνω όλα»!»
Ίσως το γεγονός να εξηγείται από το ότι ο Θάνος είχε ασχοληθεί σοβαρά και σε βάθος, σαν μέρος της παιδείας του, με πολλά μουσικά είδη…
«Ήταν τέτοια η ζωή μου που από τα 6 μου χρόνια ως τα 13 παίζω ότι υπήρχε και δεν υπήρχε στην κλασική (έφθασα ως τον Ντεμπισί) και την ίδια στιγμή, επειδή στην οικογένεια γινόντουσαν πολλές βεγγέρες και παίζονταν τραγούδια της εποχής (ελαφρά, αργότερα Θεοδωράκης-Χατζιδάκις κ.λπ.) κι εγώ, με μιαν αμεσότητα που δεν έχουν οι κλασικοί παίχτες, τα έπαιζα στο πιάνο άνευ παρτιτούρας. Με το ροκ και το ιταλικό τραγούδι της εποχής, φθάνω στην εφηβεία μου να κουβαλάω παράλληλα την κλασική μουσική και το τραγούδι – ελληνικό και ξένο! Έρχονται και οι σπουδές μου με τον Παπαϊωάννου – όπου προσανατολίζομαι πλήρως στη σύγχρονη μουσική του 20ου αιώνα (δωδεκαφθογγικό, Σαίνμπεργκ, Μπεργκ, Ντάρμσταντ και μετά) – και ξαφνικά, ως επαγγελματίας από την πρώτη στιγμή έχω τρία πράγματα εντός μου που, προφανώς, ήταν αφομοιωμένα».

Φωτό: Άκης Χρήστου
Φωτό: Άκης Χρήστου

Την μουσική πολυμορφία του Θάνου Μικρούτσικου αναγνωρίσαμε και στην πρόσφατη ειδική εκδοχή της μελοποίησής του πάνω στον Καββαδία στις δυο sold out συναυλίες του στο Μέγαρο – που αντικατοπτρίζονται, φυσικά, σ’ αυτήν στο Ηρώδειο στις 29/6…
«Με αυτή τη μορφή – τρία πιάνα, τρεις φωνές, πνευστά – η δουλειά πάνω στον Καββαδία σε ότι με αφορά αλλά και σε ότι αφορά συνολικά το ελληνικό τραγούδι, είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι περίεργο και, εν πολλοίς, ανεξήγητο: από τότε που έβγαλα τον «Σταυρό του Νότου», πριν από 40 χρόνια, παρατηρώ στα δομικά του στοιχεία, φερ’ ειπείν στη μελωδία, κάποια πράγματα να μεταβάλλονται αβίαστα (στο «Γυναίκα» για παράδειγμα). Τα μισά και πλέον τραγούδια αλλάζουν ρυθμικά. Έχουν αλλάξει – σε κάποιες περιπτώσεις – και αρμονικά. Και έχουν μπει αυτοσχεδιασμοί – επίσης φυσιολογικά (στο «Kuro Siwo» οι κυκλικές στροφές είναι που καθορίζουν το κομμάτι). Το έργο μεταβάλλεται μέσα στον χρόνο, κρατώντας τον αρχικό του πυρήνα, σε όλες σχεδόν τις διαστάσεις του με αβίαστο τρόπο. Δεν πρόκειται για άλλη ενορχήστρωση – ενορχήστρωση σημαίνει «τα ίδια με έναν άλλο ήχο». Η ενορχήστρωση είναι δευτερεύουσα διαδικασία σε σχέση με τη σύνθεση – μόνο στην κλασική, σύγχρονη, πειραματική κ.λπ. συμφωνική μουσική η ενορχήστρωση είναι δομικό στοιχείο της σύνθεσης».

Φωτό: Άκης Χρήστου
Φωτό: Άκης Χρήστου

Πράγμα που μας δίνει μια εντελώς άλλου τύπου, νεωτερική προσέγγιση πάνω σε όλο αυτό το παλιό και αγαπημένο υλικό…
«Σε ότι αφορά το φαινόμενο αυτό με τον Καββαδία είναι μοναδικό – και δεν έχω βρει άλλο τέτοιο παράδειγμα στο ελληνικό τραγούδι τα τελευταία 50-60 χρόνια. Μια μορφή τριών πιάνων, ενός πνευστού και τριών φωνών, είναι, κατ’ αρχήν, κάτι δύσκολο. Τα τρία πιάνα κάποιες φορές παίζουν ως ένα – αρκετές φορές όμως παίζουν εντελώς δεξιοτεχνικά, άλλοτε ως δύο και άλλοτε ως τρία. Αυτό μπορεί να είναι ενδιαφέρον ακόμα και οπτικά – αν μπορούσε να έχει κανείς μια ταυτόχρονη θέαση των κλαβιέ! Το αποτέλεσμα όμως έφερε τέτοια συγκίνηση και τέτοια αποδοχή, που είναι ζητούμενο για έναν συνθέτη – κάτι που δεν το πετυχαίνει κανείς πάντα εν ζωή! Για μένα, ήταν ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα. Με τον Θοδωρή Οικονόμου και τον Μάξιμο Δράκο – κι εμένα – στα πιάνα, έχουμε μια μορφή που μπορεί να είναι και η κατάληξη του Καββαδία, γιατί κι εγώ δεν μπορώ πια να προγραμματίζω μακροπρόθεσμα. Μακάρι να τα φέρει έτσι η ζωή ώστε να μπορέσω να συνεχίσω οπότε μπορείς να δεις τον Καββαδία με… επτά άρπες! Το σίγουρο πάντως είναι ότι αυτή η προσέγγισή μας είναι καινούριο πράγμα. Και έχω την αγωνία του καινούριου!»

Αυτό σημαίνει πως ο Θάνος Μικρούτσικος διατηρεί το νεανικό του σφρίγος – σε ότι τουλάχιστον αφορά τη δημιουργικότητα.
«Είμαι 72 ετών. Παρά το σοβαρό πρόβλημα της υγείας μου, με τίποτα δεν αισθάνομαι πως είμαι σ’ αυτή την ηλικία! Παίρνω ενέσεις από τον κόσμο! Τα τελευταία 10 χρόνια (και δεν αναφέρομαι στα δύο της αρρώστιας) ο κόσμος μου δείχνει την αγάπη του σε ένα επίπεδο ουσιαστικό. Και έτσι είναι σα να κερδίζεις εν ζωή την αιωνιότητα! Δεν τον φοβάμαι διόλου τον καρκίνο! Τον έχω νικήσει πάνω σ’ αυτή τη βάση – της μεγάλης αγάπης του κόσμου. Τώρα για τη συναυλία μας – κάθε συναυλία είναι μια μοναδικότητα. Και μια προηγούμενη επιτυχία δεν εγγυάται την επιτυχία της επόμενης – όμως εμείς δουλεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Μεγαλύτερος, ανοιχτός χώρος το Ηρώδειο – και είναι η μόνη μου καλοκαιρινή συναυλία. Μετά έχω να κάνω εξετάσεις – και βλέπουμε…»

Σχετικά Θέματα